Böyük Zəfər ənənələrini yaratmış cümhuriyyət ordusu– Tarixçi-alim
Bakı, 26 iyun, AZƏRTAC
1918-ci il mayın 28-də elan edilmiş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hökuməti qarşısında duran başlıca vəzifələrdən biri əldə edilmiş müstəqilliyin müdafiəsinin və ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi idi. Mövcud olan son dərəcə ağır hərbi-siyasi şərait də bunu tələb edirdi və Cümhuriyyətin elan edilməsinin elə ilk günlərindən həmin vəzifənin həlli istiqamətində lazımi addımların atılmasına başlandı. Hökumətin və Hərbi Nazirliyin ölkənin müdafiəsinin təşkili və ordu quruculuğu istiqamətində ümumdövlət mənafelərini əks etdirən qarşılıqlı fəaliyyəti güclü hərbi qüvvələrin yaradılmasına yol açdı. Bu sahədə yeni siyasət formalaşdırıldı və onun bütünlüklə həyata keçirilməsi təmin edildi. Qısa müddətdə Hərbi Nazirliyin aparatı formalaşdırıldı. Hökumətin gördüyü qəti tədbirlər nəticəsində təxminən il yarım ərzində, mürəkkəb tarixi şəraitdə, iqtisadi və hərbi baza çox zəif olmasına baxmayaraq, kifayət qədər yüksək döyüş qabiliyyətinə malik ordu yaradıldı. Bu ordunun təşkili Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ən mühüm nailiyyətlərindən biri idi.
Bu barədə ehtiyatda olan polkovnik, Milli Müdafiə Universitetinin professoru, tarix elmləri doktoru Mehman Süleymanov AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan Ordusunun yaranma tarixindən danışaraq deyib.
O qeyd edib ki, Cümhuriyyət Ordusunun nəyə qadir olması Qarabağın dağlıq hissəsini Azərbaycandan qoparmaq məqsədilə həyata keçirilən erməni-daşnak təcavüzünün aradan qaldırılması üçün aparılan əməliyyatda özünü bir daha bariz nümayiş etdirdi. Erməni qüvvələri Novruz bayramı günlərində, martın 22-də gecə saat 3-də eyni vaxtda Şuşa, Xankəndi, Əsgəran, Xocalı və Tərtərdə yerləşən qoşun bölmələrinin üzərinə hücuma başladılar. Qarabağ müharibəsi Azərbaycan ordusunun və onun rəhbərliyinin müstəqillik dövründə rastlaşdıqları ən ağır və həm də ən şərəfli sınaq idi. Qısa müddətdə Azərbaycanın bütün müdafiə qüvvələri səfərbərliyə alındı. Vətənini və yurdunu sevən Azərbaycan oğulları ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi üçün əsl qəhrəmanlıq nümunələri göstərirdilər. Azərbaycanın hərb tarixinə Qarabağ müharibəsi adı ilə daxil olmuş bu müharibənin uğurla başa çatdırılması Azərbaycan ordusu əsgərlərinin, zabit və generallarının Vətənə əsl xidmət nümunəsi idi.
“Çox təəssüf ki, mürəkkəb tarixi şəraitdə bolşevik Rusiyasının sonsuz üstünlüyə malik olan hərbi qüvvələrinin işğalçılığının qarşısını almaq mümkün olmadı və 1920-ci il aprel ayının 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süqut etdi. Bununla həm də Azərbaycanın milli ordusunun məhvinə başlandı və Cümhuriyyət ordusunun bolşevikləşdirilməsi çox böyük sürətlə həyata keçirildi.
Doğrudur, sovet hakimiyyətinin öz maraqları çərçivəsində ilk illərində sovet hakimiyyəti Azərbaycanın yenidən qurulmuş milli diviziyanın saxlanması ilə barışmalı oldu. Lakin bu siyasət uzun sürmədi. 1938-ci ildə Azərbaycan milli diviziyası ləğv edildi. İkinci dünya müharibəsi illərində tarixi zərurətlə bağlı yaradılmış olan milli diviziyalar da ləğv edildi. Yəni mərkəz milli hərbi hisslərin güclənməsinə müsbət təsir göstərə biləcək bütün fəaliyyətlərin qarşısının qətiyyətlə alınması siyasətini ardıcıl şəkildə davam etdirdi”, - deyə tarix elmləri doktoru vurğulayıb.
Bildirilib ki, yalnız Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1969-cu ildə respublika rəhbəri seçiləndən sonra bu istiqamətdə tarixi canlanma özünü göstərməyə başladı. Onun təşəbbüsü və rəhbərliyi altında 1971-ci ildə Bakıda xüsusi hərbi təmayüllü internat məktəb yaradıldı və bu məktəbə C.Naxçıvanskinin adı verildi. Heydər Əliyevin təşəbbüsü və qətiyyətli mövqeyi ilə ali hərbi məktəblərdə təhsil alan azərbaycanlıların sayı artırıldı.
Müasir Azərbaycan Ordusunun yenidən qurulması da Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. 1993-cü il noyabrın 2-də onun respublikada yaranmış hərbi vəziyyətlə əlaqədar radio və televiziya ilə Azərbaycan xalqına müraciəti bu ordunun yenidən qurulmasının başlanğıcı oldu. Heydər Əliyev mövcud ordu qüvvələrini Azərbaycan dövlətinin rəhbərliyi altına gətirdi, orduya mərkəzləşdirilmiş və vahid rəhbərlik təmin edildi, orduda mövcud olan sağlam qüvvələr dövlətin rəhbərliyi ətrafında səfərbər edildi, Heydər Əliyevin çağırışına cavab olaraq yeni-yeni qüvvələr orduya gəldilər. ordunun rəhbərliyi sağlamlaşdırıldı, idarəçilik yenidən quruldu. Bu tədbirlər qısa zaman ərzində öz nəticələrini göstərməyə başladı. 1993-cü ilin dekabr ayında, 1994-cü ilin yanvar ayında Füzuli istiqamətində, 1994-cü ilin aprelində Tərtər istiqamətində əldə edilmiş hərbi uğurlar da ordunun yenidən qurulmasının ilkin uğurlu nəticələri idi. Ordu quruculuğu sahəsində Heydər Əliyev tərəfindən müəyyənləşdirilmiş dövlət siyasəti İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə davam etdirildi.
M.Süleymanov əlavə edib ki, Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Cənubi Qafqazın ən güclü ordusuna çevrilməklə, dünyan ən inkişaf etmiş orduları arasında yer tutdu. Bu ordu nəyə qadir olduğunu 2016-cı ilin aprel döyüşlərində, 2018-ci ilin Günnüt döyüşündə, 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətindəki döyüşlər zamanı bütün dünyaya nümayiş etdirdi. 2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında davam edən 44 günlük Vətən müharibəsində isə Azərbaycan Ordusu Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bütün dünyanın heyrətə salacaq böyük Zəfər qazanıldı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təmin olundu və məğlubedilməzliyi haqqında miflər yaradılmış Ermənistan ordusunun potensialını məhv etdi.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Ordusu bu gün də sürətli inkişafını davam etdirməkdədir. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Vətən müharibəsinin başa çatmasından sonra dəfələrlə bəyan etdiyi kimi, Azərbaycan Ordusunun möhkəmləndirilməsi, döyüş hazırlığının güclü dünya ordularının təcrübəsindən bəhrələnməklə daha da təkmilləşdirilməsi, komando tipli yeni hərbi hissələrin yaradılması gələcəkdə də davam etdiriləcək. Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi, bu respublikada son ömrünü yaşayan revanşist qüvvələr və onların hamiləri də Azərbaycan Ordusunun gücü və qüdrətinin hər cürə təhlükələrin qarşısını almağa qadir olduğunu unutmamalıdırlar. Çünki bu Azərbaycan xalqının iradəsinin təmsilçisi olan və Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə inkişafının ən yaxşı dövrünü yaşayan yenilməz ordudur.
Bölmənin digər xəbərləri
