ƏDLİYYƏ ORQANLARININ 2005-Cİ İLDƏKİ FƏALİYYƏTİNİN YEKUNLARI AÇIQLANMIŞDIR
Nazirliyin təşkilat-analitik idarəsinin rəisi, Məhkəmə Hüquq Şurasının üzvü Azər Cəfərov qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, əhaliyə keyfiyyətli hüquqi yardımın göstərilməsi, ədalət mühakiməsinin səmərəliliyinin artırılması və digər fəaliyyət sahələri üzrə ətraflı məlumat verdi.
Bildirildi ki, nazirliyin fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri normativ hüquqi aktların layihələrinin hüquqi ekspertizasının təmin edilməsidir. Bununla bağlı ötən il təxminən 1900 qanun, fərman, sərəncam və digər sənədlərin layihələrinə rəy verilmiş, bilavasitə nazirlik tərəfindən 2004-cü illə müqayisədə təxminən 30 faiz çox - 165 normativ hüquqi aktın layihəsi hazırlanmış, 300-dən çox normativ hüquqi və normativ xarakterli akt ekspertizadan keçirilmiş, o cümlədən əvvəlki ilə nisbətən 1,7 dəfə çox - 123 sənəd dövlət qeydiyyatına alınmışdır.
Əhaliyə, xüsusilə aztəminatlı vətəndaşlara keyfiyyətli hüquqi yardımın göstərilməsi məqsədi ilə Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən Bərdə, Füzuli, İmişli, Qusar, Qax, Lerik, Xanlar rayonlarında, Naftalan şəhərində və Naxçıvan Muxtar Respublikasında ilk dəfə olaraq regional hüquqi məsləhət xidmətləri mərkəzləri yaradılmışdır. Eyni zamanda, nazirlik tərəfindən milli qanunvericiliyin elektron məlumat bazasının ilkin variantı hazırlanmış və artıq internetdə (www.e-qanun.az
Hesabat dövründə vətəndaşların müraciətlərinə baxılması və onların qəbulu işinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə nazirliyin internet saytı interaktiv rejimə keçirilmiş, vətəndaşların elektron müraciətlərinin, habelə yeni açılmış “qaynar telefon xətləri” vasitəsilə daxil olan müraciətlərə operativ baxılması təmin edilmişdir. Ümumiyyətlə, 2005-ci ildə Ədliyyə Nazirliyində 17.000-dən və ya 2004-cü illə müqayisədə təxminən 20 faiz çox müraciətə baxılmış, 4.000-dən artıq, o cümlədən nazirliyin rəhbərliyi tərəfindən 1.000-ə yaxın vətəndaş qəbul edilmiş və onların problemlərinin həlli üzrə konkret tədbirlər görülmüşdür.
Notariat və VVADQ orqanları tərəfindən göstərilən xidmətin keyfiyyətinin yüksəldilməsi məqsədi ilə nazirliyin təşəbbüsü əsasında bu sahədə qanunvericilik təkmilləşdirilərək bir sıra normativ hüquqi aktlar qəbul edilmiş, işin müasir tələblər səviyyəsində qurulması üçün notariat və VVA orqanlarının strukturu təkmilləşdirilmişdir. Ötən il notariat orqanlarında 1.637.000 hərəkət, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatına dair isə 295.000 əməliyyat rəsmiləşdirilmiş və onlar üzrə müvafiq olaraq 35 milyard manat (7 milyon AZN) və 2,4 milyard manat (480.000 AZN) məbləğdə dövlət rüsumu ödənilmişdir.
Qeyd edildi ki, görülmüş tədbirlər nəticəsində qeydiyyata alınmış hüquqi şəxslərin sayının artması 2005-ci ildə də davam etmiş və 2004-cü illə müqayisədə daha çox - 5.769 hüquqi şəxs dövlət qeydiyyatına alınmış, bununla bağlı büdcəyə təqribən 442 milyon manat (88.400 AZN) dövlət rüsumu ödənilmişdir. Ötən il dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqi şəxslərdən 5.390-ı kommersiya, o cümlədən 419-u (2004-cü ildə - 343) xarici investisiyalı kommersiya təşkilatı olmuşdur. Hesabat dövründə qeyri-kommersiya təşkilatlarının qeydiyyatı ilə bağlı da ciddi irəliləyiş baş vermiş, 2004-cü illə müqayisədə 2,2 dəfə çox - 379 belə qurum dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Hazırda ölkədə dövlət qeydiyyatına alınmış 2100-dək QHT vardır. Bundan başqa, 2005-ci ildə 8 siyasi partiya dövlət qeydiyyatından keçmiş, ümumilikdə dövlət qeydiyyatına alınmış partiyaların sayı 50-yə çatmış, habelə ötən il 484 mətbu nəşr dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Həyata keçirilmiş tədbirlər nəticəsində 2005-ci ildə 44.815 icra sənədindən 40.927-si və ya 91 faizi (2004-cü ildə - 44.332 icra sənədindən 39.024 və ya 88 faizi) icra olunmuş, məhkəmə və digər orqanların qərarları üzrə hüquqi və fiziki şəxslərə 44 milyard manatdan (8,8 milyon AZN) çox vəsait ödənilmişdir. Eyni zamanda, ötən ildə məhkəmələrin hökmləri ilə bağlı 13.000-dən çox (2004-cü ildə - 10.693) sənədin icrası həyata keçirilmiş, onlardan təxminən 7.000-i üzrə (2004-cü ildə - 4.868) icra başa çatdırılmış, bu kateqoriyalı qərarların düzgün icrası nəticəsində 1,8 milyard manata (355.000 AZN) yaxın vəsait dövlət büdcəsinə keçirilmiş, habelə məhkəmə qərarlarının icra olunmamasına görə məhkəmə icraçılarının təşəbbüsü ilə 468 şəxs inzibati məsuliyyətə cəlb olunmuşdur.
Məhkəmə qərarlarının icrasının təmin edilməsində xüsusi rolu olan Nazirliyin İstintaq idarəsinin icraatında 2005-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə 1,6 dəfə çox - 148 cinayət işi olmuşdur. Məhkəmə qərarlarının icra edilməməsi və digər cinayətlər üzrə həmin işlərdən 106-nın istintaqı tamamlanmış, o cümlədən istintaq gedişində məhkəmə qərarı icra edildiyinə və digər səbəblərə görə 21 cinayət işinin icraatına xitam verilmiş, həmin cinayət işləri üzrə zərərçəkmiş şəxslərin hüquqları bərpa edilmiş, habelə vurulmuş ziyandan təqribən 90 milyon manatı (18.000 AZN) istintaq tədbirləri nəticəsində ödətdirilmişdir. Hazırda məhkəmə qərarlarının icrası ilə bağlı çatışmazlıqların aradan qaldırılması üzrə tədbirlərin görülməsi davam etdirilir.
2005-ci ildə penitensiar sistemin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və mövcud nöqsanların aradan qaldırılması üzrə kompleks tədbirlər həyata keçirildiyini diqqətə çatdıran idarə rəisi, qanun pozuntuları və ciddi nöqsanlara görə bir sıra işçilərin, o cümlədən 50-dən çox vəzifəli şəxsin tutduqları vəzifələrdən azad edildiyini, kadr işin sağlam meyarlar və müasir tələblər əsasında yenidən qurulduğunu bildirdi.
Qeyd edildi ki, bütövlükdə ədliyyə orqanları üzrə 2005-ci ildə 368 vakant ştat vahidi komplektləşdirilmişdir. Nazirliyin Hüquq Tədris Mərkəzinin maddi-texniki təchizatı yaxşılaşdırılmış, o cümlədən kitabxanası yenidən təşkil edilmiş və onun fondu zənginləşdirilmiş, peşə hazırlığının artırılması məqsədi ilə ədliyyə və digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları işçiləri, hakimlər, məhkəmə işçiləri, bələdiyyə üzvləri və qulluqçuları, qeyri-dövlət təşkilatları nümayəndələri üçün təşkil edilmiş kurslarda 2004-cü illə müqayisədə daha çox - 455 nəfər iştirak etmişdir.
2005-ci ildə Nazirliyin Elmi-Tədqiqat Məhkəmə Ekspertizası, Kriminalistika və Kriminologiya Problemləri İnstitutunda 12.824 ekspertiza keçirilmişdir. Bu da 2004-cü illə müqayisədə 12,4 faiz çoxdur. Hesabat dövründə ekspertizanın təyini, iş materiallarının hazırlanması və ekspertizaya göndərilməsi məsələlərinə dair 2002 şifahi və yazılı məsləhət verilmiş, 72 metodik məktub göndərilmiş, 6 ümumiləşdirmə aparılmış, 51 mühazirə oxunmuşdur.
2005-ci ildə Hakimlərin Seçki Komitəsi də fəaliyyətini aşkarlıq prinsipləri əsasında quraraq hakim vəzifəsinə namizədlərin seçilməsi üçün imtahanlara hazırlıq işləri aparmışdır. Görülmüş tədbirlər nəticəsində şəffaflıq üzrə yüksək standartlara uyğun olaraq 2005-ci ilin sentyabrın 18-də ölkəmizin tarixində ilk dəfə olaraq 1000-dən çox hakimliyə namizəd üçün vahid zalda test imtahanı keçirilmiş, noyabrın 26-da isə test imtahanlarından müvəffəqiyyətlə keçmiş 222 nəfər namizəddən yazılı imtahanı götürülmüşdür. İmtahanların bütün proseslərini izləmiş nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar və yerli QHT-lərin çoxsaylı müşahidəçiləri, habelə televiziya kanalları və informasiya agentliklərinin nümayəndələri bu tədbirləri şəffaf proses kimi yüksək qiymətləndirilmişlər. 2006-cı ilin fevralında şifahi imtahandan uğurla keçmiş 56 şəxs təlim mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır.
Ədliyyə Nazirliyinin idarə rəisləri və digər məsul işçiləri jurnalistləri maraqlandıran suallara cavab vermişlər.