Bakı, 4 sentyabr, AZƏRTAC

Fidan Hacıyevanın vokal məktəbində həmişə olduğu kimi musiqi səslənir. Mən Fidan Hacıyevanın 50 illik yubileyinə və yaradıcılıq fəaliyyətinin 30 illiyinə həsr olunan III Beynəlxalq Opera Festivalına hazırlıqların qızğın vaxtında gəlmişəm.

Fidan xanımın yanında məndən başqa daha bir neçə qonaq var. O, özünün bişirdiyi ev piroqu ilə bizi qonaq edir. “Festivalı təşkil etməyə, üstəlik, piroq bişirməyə necə vaxt çatdırırsınız?” sualına Fidan xanım səhər tezdən durduğunu söyləməklə cavab verir: dua edir, bir fincan qəhvə içir, bağda idman hərəkətləri edir, səhər yeməyi yeyir, sonra isə axşama qədər davam edən işlərinə başlayır. Qarşıdakı festivalla bağlı isə hazırda onun çoxlu işi var…

Məhz festival haqqında söhbətlə də Xalq artisti, opera müğənnisi Fidan Hacıyeva ilə müsahibəmizə başladıq. Söhbət zamanı o, səhnəyə ilk çıxışından, gənc vokalçılarla işindən danışdı, həmçinin ona şöhrət və sevgi qazandıran Karmen obrazının heyrətamiz tarixçəsini bölüşdü.

– Fidan xanım, bu il festival üç ay davam edəcək... Bunu təşkil etmək nə dərəcədə çətin oldu?

– Uca Yaradanın köməyi ilə hər şey əla gedir. Yaxşı komandam var. Kiçikdir, amma çox yaxşıdır! Hamı işləyir: tələbələr, müəllimlər, orkestrim – hər kəs ümumi işə öz töhfəsini verir. Yanımda belə insanların olmasına görə xoşbəxtəm. Məni dəstəkləyən, kömək edən dostlarım da var.

– Üçüncü festivalın əsas mövzusu gənc ifaçıların təbliğidir. Ümumiyyətlə, gəncləri irəli çəkmək, onlarla məşğul olmaq istəyiniz, necə deyərlər, ruhunuzun tələbatı haradan yaranıb?

– Çox çətin yol keçmişəm... Mənim heç nəyim “hazır şəkildə boşqabda” qarşıma qoyulmayıb. Dövlətimə təşəkkür edirəm – mənə kömək etdi, bu dəstək sayəsində dövlət proqramı ilə İtaliyaya təhsil almağa getdim. Xaricdə qala bilərdim, belə bir imkanım var idi: həm təkliflər, həm də müqavilələr vardı. Amma Vətənə qayıtmaq və ölkəm üçün yaxşı bir iş görmək qərarına gəldim. 2015-ci ildə musiqi məktəbimi, 2019-cu ildə MEZZO kamera orkestrini, üç il əvvəl isə Opera Festivalını yaratdım.

Düşünürəm ki, heç yerdə qalmayaraq qayıtmaq, gənc ifaçıları öyrətmək, onlara kömək etmək və dəstək olmaq qərarını düzgün vermişəm. Vaxtilə ölkəm mənə necə dəstək olmuşdusa, mən də onlara elə dəstək olmaq istəyirəm.

Tələbələrimdən bəziləri hazırda mənimlə işləyir. Konservatoriyanı bitirib yenidən yanıma qayıdıblar. Bu, çox xoşdur. Festivalı isə ilk növbədə ona görə yaratmışdım ki, gənc ifaçılar müxtəlif səhnələrdə çıxış edə bilsinlər.

Bizə müraciət edən hər kəs üçün festivalımızda mütləq yer tapırıq, çünki yeni istedadları üzə çıxarmaq istəyirik.

- Xüsusilə də o illərdə öz yolunuzu təkbaşına qurmağı necə bacardınız?

– Çox çətin... Amma bu çətinliklərə görə Uca Yaradana minnətdaram. Əgər bunlar olmasaydı, nə bu məktəb, nə bu festival, nə də bu orkestr olardı...

Yəni Uca Yaradan əslində çətinliklər vasitəsilə mənə kömək etdi. Başqa bir yolun da olduğunu göstərdi. Və istədi ki, mən həmin yolla gedim. Məni özümə aid bir şey yaratmalı olduğum yerə gətirdi. Bu, bilirsiniz, taledir.

Hər şey asan olsaydı, məndə belə bir xarakter olmazdı. Mən çox məqsədyönlü insanam. Öz üzərimdə də çox işləyirəm.

– 19 yaşınızda “Koroğlu” operasında Xanəndə qız obrazında səhnəyə çıxırsınız. O zaman hansı hissləri keçirirdiniz? Axı 19 yaş çox gənc yaşdır.

– Bəli, o zaman operanın ən gənc solisti oldum. İlk dəfə bu səhnəyə çıxanda elə həmin andan onu sevdim. Yadımdadır, projektorun işığı... Elə bir hissim vardı ki, sanki bu işıq məni isidir. Heç bir qorxu hiss etmirdim – elə bil yüz ildir səhnədə çıxış edirdim.

– Repertuarınızda çoxlu müxtəlif möhtəşəm partiyalar var, amma onlardan biri sizin “vizit kartınıza” çevrilib. Bu, Karmendir. Hətta sizi “azərbaycanlı Karmen” də adlandırırlar...

– Bilirsiniz, maraqlı bir şeydir... Karmeni oxuyanda, bu obraza girəndə mən Fidan olmuram. Özüm də təəccüblənirəm ki, insan necə belə dəyişə bilər?! Yəqin məhz bu obraza görə İspaniyaya getdim: Karmenin harada yaşadığını, Xose ilə harada görüşdüyünü gördüm, flamenko öyrəndim, bu dili öyrəndim – onu başa düşmək üçün hər şeyi etdim.

– Yadımdadır, müsahibələrinizdən birində demişdiniz: “Karmen elə mən özüməm, onu oynamağıma ehtiyac yoxdur”...

– Məhz onu oxuyanda! Amma həyatda mən Karmen deyiləm... Başa düşdüm ki, o, haradasa mənim içimdədir, ehtiyac yarananda “işə düşür”. Düşünürəm ki, onun temperamenti heç vaxt içimdə sönməyəcək. Bəli, insan illər keçdikcə daha sakit olur. Amma Karmen oxuyanda – bu, artıq Fidan deyil, başqa bir insandır. Ümumiyyətlə, bu partiya mənə böyük uğur gətirdi. Bir də Karmen oxuyanda gələcək həyat yoldaşım Filiplə tanış oldum...

– Fidan xanım, bu barədə danışın!

– Bu, 1997-ci il idi, Filip Bakıya yenicə gəlmişdi. Onun işlədiyi şirkət Milad bayramını “Hyatt Regency” hotelində qeyd edirdi.

Mənim cəmi 21 yaşım vardı. Məni ora Karmen partiyasını ifa etməyə dəvət etmişdilər. Təsəvvür edirsiniz, hətta geyinməyə heç nəyim də yox idi. Müəlliməmə müraciət etdim, o da mənə paltar almağa kömək etdi. Sonra borcumu təqaüdümdən hissə-hissə qaytardım (Gülür). O paltar hələ də məndədir...

Orada hər şey o qədər gözəl idi ki. And içirəm, elə bilirdim, nağıla düşmüşəm. Mən oxuyandan sonra rəqslər başladı. Birdən baxdım ki, gözəl, mavi gözlü bir centlmen mənə yaxınlaşır. Mənimlə ingiliscə danışmağa başladı. Halbuki, ondan əvvəl üç il ingilis dili öyrənmişdim. Sizə danışmışdım?

– Bəli! Hətta atanızın bunu nə üçün etdiyinizi başa düşmədiyini də demişdiniz!

– Bəli, bəli! Taleyə bax. Əgər ingilis dili öyrənməsəydim, Filiplə heç danışa da bilməzdim. O, harada çıxış etdiyimi, məni harada dinləyə biləcəyini soruşdu. Mən teatrda işlədiyimi dedim. Sonra ən yaxın tamaşanın nə vaxt olacağını soruşdu. Mən də bir həftə sonra “Arşın mal alan”da çıxış edəcəyimi söylədim. Sağollaşdıq, hətta telefon nömrələrimizi də istəmədik. Bir həftə keçdi, “Arşın mal alan”da çıxış etdim. Ertəsi gün teatra gələndə isə mühafizə postunda mənə bir məktub verdilər.

– Kağız məktub?

– Bəli. Təsəvvür edirsiniz, necə romantikadır. Məktub Filipdən idi. Yazmışdı ki, tamaşada olub, azərbaycanlı dostu ilə gəlib və dostu operettanın süjetini ona ingiliscə tərcümə edib. Telefon nömrəsini yazmışdı və xahiş etmişdi ki, ona zəng edim. Bu hadisə mənə o qədər təsir etdi ki, həqiqətən də ona zəng edib tamaşaya gəldiyi üçün təşəkkür etdim.

Həmin vaxt isə Türkiyəyə getməli idim, müqaviləm vardı. Üç il orada qaldım. Filipə isə bunu demədim. Telefon nömrəmi də Türkiyə nömrəsi ilə dəyişdim...

– Üç il?..

– Bəli (Gülür). Azərbaycana qayıtdım. Həftədə bir dəfə məscidə gedirdim. Bir gün məscidə gedərkən küçədə Filiplə təsadüfən qarşılaşdıq... Məni gördü və dedi: “Sizi axtarırdım! Harada idiniz? Telefonunuz sönülü idi”. Dedim ki, Türkiyədə işləyirdim, indi isə qayıtmışam. O da cavab verdi: “Daha heç yerə getməyəcəksiniz. Sizi buraxmayacağam”. O vaxtdan birlikdəyik. Çox gözəl toyumuz oldu!

– Nə gözəl hekayədir. Məncə, bütün bunlar Karmenin sehridir... Yeri gəlmişkən, yenidən Karmendən danışaq – siz rəsmi olaraq ən gənc Karmen kimi tanınmısınız. Belə gənc yaşda bu qədər mürəkkəb rolu necə ifa edə bildiniz?

– Mən çox zəhmətkeş insanam. Bu rol üzərində işləyirdim. Əvvəla, musiqi məktəbini pianoçu kimi bitirmişəm. Bu, çox vacibdir. Mən savadlı musiqiçiyəm. Harmoniya, solfecio, musiqi ədəbiyyatı, musiqi tarixi... öyrənmişəm. Pianoçu kimi çıxış etmişəm. Sonra vokalı seçdim. Çox yaxşı müəllimdən, 40 il teatrda oxumuş, tanınmış opera müğənniləri ilə çıxış etmiş professor Hüseyn Əliyevdən dərs almışam. Müəllimim mənə sirləri açırdı, hətta opera səhnəsinin hansı hissəsində səsin necə səsləndiyini də bilirdi. Mən bunların hamısını mənimsəyirdim. Öz üzərimdə də çox işləyirdim. İndiyədək də işləyirəm.

– Xalq artisti olanda hələ qırx yaşınız tamam olmamışdı. Bu, sizin üçün nə demək idi?

– Ay, necə sevinmişdim. Yeri gəlmişkən, bundan dərhal sonra Prezident mükafatını da aldım. Buna görə dövlətimizə çox təşəkkür edirəm. Ona çox minnətdaram, məni həmişə dəstəkləyir, gördüyüm işləri həmişə yüksək qiymətləndirir. Buna görə də dövlətim üçün əlimdən gələn hər şeyi maksimum səviyyədə etməyə çalışıram. Gənc opera müğənnilərinə dərs demək, onlar üçün festival, konsertlər təşkil etmək – gücüm çatan hər şeyi.

– Fidan xanım, bəs öz partiyalarınızı gənc ifaçılara həvalə etmək necə hissdir? Məsələn, elə “Arşın mal alan”da siz həmişə ya Gülçöhrəni, ya da Asyanı oynamısınız. Keçənilki opera festivalınızda isə özünüzə Cahan xala rolunu götürdünüz, Asya və Gülçöhrə rollarını gənc artistlərə verdiniz...

– Mən bunu özümün davamı kimi hiss edirəm. Onlar oxuyanda, mən onları dinləyəndə ağlamaq istəyirəm, çünki mənim gördüyüm işi davam etdirirlər. Bu da məni sevindirir. Belə də olmalıdır. Artıq yeni Karmen də var. Bu, möhtəşəmdir. İndi çoxlu yaxşı gənc qız və oğlan opera müğənniləri. Onlar keçmişdə qalmamalı olan opera sənətinin davamçılarıdır. Opera musiqisini dəstəkləmək lazımdır. Bəs onu necə dəstəkləmək olar? Gənclərə dəstək verməklə.

Məsələn, indi iki müğənnini Gürcüstana, Tamara İverinin müsabiqəsinə göndərirəm. Bu, böyük beynəlxalq opera müsabiqəsidir. Münsiflər heyətində dünyanın müxtəlif teatrlarından tanınmış müğənnilər, müxtəlif agentliklərin nümayəndələri iştirak edir.

Yeri gəlmişkən, Tamara İveri Azərbaycana gələndə demişdi: “İlahi, burada necə səslər var?! Nə qədər möhtəşəm, nə qədər zəngin səslərdir”. Azərbaycan xalqı özünəməxsusluğu, temperamenti və ifadəli tembri ilə seçilən səslərlə çox zəngindir. Hazırda azərbaycanlı artistlər dünyanın bir çox teatrlarında oxuyurlar. Mən də buna sevinirəm.

– Hələ ifa etmədiyiniz, arzuladığınız bir partiya varmı?

– Çox mürəkkəb bir partiyanı – Cüzeppe Verdinin “Don Karlos” operasından şahzadə Ebolinin partiyasını oxumağı çox istərdim. Amma bizdə bu opera tamaşaya qoyulmur... Bir də Kamil Sen-Sansın “Samson və Dalila” operasından Dalilanın ariyasını ifa etmək istərdim.

– Bilirəm ki, gələcək üçün başqa çoxlu planlarınız da var...

– Bəli, amma indi bütünlüklə yalnız festivalla məşğulam. Üstəlik, festival yubileyimlə eyni vaxta təsadüf edir. Bütün işlərimi təxirə salmışam ki, gücümü festivala yönəldim. Bu, böyük işdir və bu işə çoxlu insan cəlb olunub.

Tamaşaçılara çoxlu yeni səslər təqdim edəcəyik. Sadəcə, tamaşaçıların bizi dəstəkləməsinə, insanların bu konsertlərə gəlməsinə ehtiyacımız var – bu, bizim üçün, əlbəttə, böyük dayaq olacaq.

Bir də tezliklə məndən bir xəbər olacaq. Hələlik bu, sirdir, amma böyük sürpriz olacaq. Bu barədə sonra danışacağam...

III Beynəlxalq Opera Festivalı sentyabrın 7-də başlayacaq və üç ay davam edəcək. Festival ölkənin müxtəlif regionlarını əhatə edəcək. Onun çərçivəsində təqdim olunacaq konsert proqramları da Azərbaycan hüdudlarından kənara çıxaraq, bir sıra dünya ölkələrində Azərbaycan opera sənətinin zənginliyini nümayiş etdirəcək.

_{Müəllif – Anara Axundova}