Metanol gələcəyin perspektivli məhsuludur
Bakı, 30 dekabr (AZƏRTAC). Metanol XXI əsrin yüksək effektli alternativ yanacağı hesab edilir. Metanol adətən təbii qazdan əldə edilən və təbii yolla parçalana bilən şəffaf rəngli kimyəvi mayedir. Ondan kimya sənayesi və digər sahələrdə geniş istifadə olunur.
Biodizel istehsalı, dimetil efiri (DME), elektrik enerjisi istehsalında metanolun istifadəsinə olan tələbat artdıqca bazarların sayı da çoxalır.
Azərbaycan da metanol istehsalı artırır və ölkənin ixrac potensialı kifayət qədər böyükdür. Azərbaycanın “AzMeCo” şirkətinin respublikamızda və Cənubi Qafqazda ilk metanol zavodunun illik istehsal gücü 720 min tona çatacaqdır. Hazırda zavodun gündəlik istehsalı min tondan artıqdır. Lakin hələlik ölkədə metanola tələbat o qədər də yüksək deyil və bu rəqəm təxminən 20 min ton təşkil edir.
Bununla yanaşı, növbəti 3-5 il ərzində tələbatın artacağı proqnozlaşdırılır. Bu artım, gələcəkdə metanolun xammal kimi istifadəsində, eləcə də ölkədə yeni tikilən zavodlarda tətbiqi sayəsində baş verəcəkdir.
Metanoldan DSP lövhələri, laminat və başqa tikinti materiallarının istehsalında xammal kimi istifadə edilir. Bu məhsul, bizim ölkədə kimya sənayesinin və alternativ enerjinin inkişafına təkan verə bilər. Beləliklə, “AzMeCo” şirkəti, metanolun istifadə olunacağı və onun tətbiqi ilə müxtəlif məhsullar istehsal ediləcək yeni müəssisələr açmaqda yerli iş adamlarını və özəl sektoru dəstəkləyə bilər. Bütün bunlar həm də əhalinin işlə təmin edilməsi və yüzlərlə iş yerlərinin açılması deməkdir.
Metanol, bir sıra məhsulların istehsalı üçün istifadə olunan mühüm kimyəvi maddədir. Bu gün dünyada metanolun təxminən 90 faizi kimya sənayesində, 10 faizi isə enerji istehsalında xammal kimi istifadə olunur. Məsələn, Çində onu benzinlə qarışdıraraq nəqliyyat vasitələrində yanacaq kimi istifadə edirlər. Bütün dünyada yeni, ekoloji cəhətdən təmiz enerji mənbələrinə maraq artdığı üçün, enerji mənbəyi kimi metanola da tələbatın artacağı şübhəsizdir.
Sintetik metanol emalı üzrə ilk zavod, 1923-cü ildə “BASF” şirkəti tərəfindən açılmışdır və növbəti onilliklər ərzində, ABŞ-da gündə 100 tondan 500 tonadək istehsal gücünə malik bir neçə zavod istismara verilmişdir. İlk illərdə bu zavodlarda sink oksid və xrom əsaslı katalizatorlardan istifadə edilirdi. 1962-ci ildə isə “ICI” şirkəti Aşağı Təzyiqli Metanolun (LPM) ilk istehsal prosesi üçün patenti rəsmiləşdirmiş və 1966-cı ildə bu yeni texnologiya əsasında ilk zavodu işə salmışdır.
Metanoldan dizel yanacağının ekoloji cəhətdən təmiz əvəzedicisi olan dimetilefir maddəsi alınır. Dimetilefdən şəhər nəqliyyatında istifadə etmək xüsusilə sərfəlidir.
Türkiyə, İtaliya və Çin kimi güclü emal sənayesi olan ölkələr, metanolun əsas istehlakçılarıdır. Müqayisə üçün deyək ki, Türkiyədə ildə 500 min, İtaliyada isə artıq 1 milyon tondan çox metanol istifadə edilir. Çində 206 metanol zavodu olmasına baxmayaraq, ölkə hələ də ildə 30 milyon tondan artıq metanol idxal edir.
Dünyada metanol zavodlarının sayı sürətlə artır. Belə ki, “Sonatrach” və “Total” şirkətləri 5 milyard ABŞ dolları dəyərində yeni metanol zavodu tikməyi planlaşdırırlar. Bu günə qədər kimyəvi preparat istehsalçısı olan “CELANESE CORP” korporasiyası bildirmişdir ki, ABŞ-da təbii qazın yeni kəşf olunan böyük ehtiyatları onlara Texas ştatında yeni metanol zavodu inşa etməyə imkan verir. MDB ölkələrinə gəldikdə isə, yaxın gələcəkdə Özbəkistanın Buxara regionunda ildə 500 min ton metanol istehsal edəcək qaz-kimya kompleksinin tikintisinə başlamaqla yanaşı, bu ölkə yanacağın daha effektli növü kimi benzin və metanol qarışığı üçün öz xüsusi standartlarını hazırlamağı planlaşdırır.
ABŞ-ın qeyri-kommersiya təşkilatı olan Yanacaq Asılılığından Azadlıq Fondu (Fuel Freedom Foundation) iddia edir ki, daha ucuz və ekoloji cəhətdən təmiz yanacaq növlərinin istehsalı vasitəsilə yanacaq müstəqilliyinə nail olmaq mümkün olacaqdır. Bununla da ölkənin neftdən asılılığı məhdudlaşacaq, benzin, dizel yanacağı, metanol, təbii qaz, etanol və elektrik enerjisi həm dilerlik əməliyyatlarında, həm də yanacaqdoldurma məntəqələrində öz aralarında rəqabətə girəcəklər.
Bölmənin digər xəbərləri
