Naxçıvanlılar Xocalının müdafiəsində
Naxçıvan, 25 fevral, Rauf Əliyev, AZƏRTAC
1990-cı illərin əvvəllərində bütün Azərbaycan xalqı kimi Xocalı sakinləri də ulu öndər Heydər Əliyevdən nicat gözləyirdilər. Bu məqsədlə 1991-ci il sentyabrın 30-da Xocalı şəhərinin rəhbəri Elman Məmmədov Naxçıvana gəlib, Ümummilli Liderə şəhərin ağır vəziyyəti barədə məlumat verib, ondan ölkədəki siyasi nüfuzundan istifadə edərək Xocalıya kömək göstərməsini istəyib.
Həmin dövrdə ağır blokada vəziyyətində olan, faktiki olaraq dünyadan təcrid edilən, işğal təhlükəsi ilə daim üz-üzə qalan Naxçıvan Muxtar Respublikası erməni cəlladlarına qarşı ölüm-dirim savaşı aparırdı. Buna baxmayaraq, naxçıvanlılar həmvətənlərinin harayına səs verib və qədim diyardan bir qrup könüllü Qarabağa yollanaraq, Xocalı uğrunda, Vətən uğrunda döyüşlərə atılıblar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu faktlar fevralın 25-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Naxçıvan Bölməsində “Xocalı faciəsi: insanlığa qarşı cinayət” mövzusunda keçirilən elmi konfransda səsləndirilib.
Əvvəlcə Xocalı şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
AMEA Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyev bildirib ki, erməni cəlladlarının keçmiş sovet ordusunun Xankəndində yerləşən 366-cı motoatıcı alayının köməyi ilə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalının dinc azərbaycanlı əhalisinə görünməmiş qəddarlıqla divan tutması daşnak şovinizminin iç üzünü, onun mahiyyətini bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Həmin müdhiş gecədə 613 nəfər qətlə yetirildi, 1275 nəfər girov götürüldü. Qətlə yetirilənlərin 63 nəfəri uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və ahıllar idi. Hadisənin şahidi olan xarici jurnalistlər də təsdiqləyirlər ki, ermənilər və onların havadarları Xocalıda törətdikləri qəddarlıqlarla faşistləri belə üstələyiblər. Ermənilər dinc əhaliyə - körpəyə, uşağa, qadına, xəstəyə, qocaya belə aman verməyiblər, onları dəhşətli işgəncələrlə öldürüb, meyitlərə qarşı təhqiramiz hərəkətlərə yol veriblər.
“Xocalı soyqırımı ərəfəsində ölkədə yaranmış ağır ictimai-siyasi durum, 366-cı alayın ermənilərə dəstək verməsi və qırğınların törədilməsində birbaşa iştirakı, Xocalının müdafiəsinin isə əsasən, yerli özünümüdafiə dəstələri tərəfindən həyata keçirilməsi bu qətliamın daha dəhşətli xarakter almasına səbəb oldu” - deyən İsmayıl Hacıyev qeyd edib ki, Xocalı hadisələrinə hüquqi-siyasi qiymətin verilməsi ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Bu gün Ümummilli Liderin siyasi xəttini uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Xocalı faciəsi haqqında həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində məqsədyönlü və sistemli iş aparır. Son illərdə “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası çərçivəsində soydaşlarımızı təmsil edən çoxsaylı vətəndaş cəmiyyəti institutları, gənclər təşkilatları və diaspor qurumları bu sahədə birgə səmərəli fəaliyyət göstərirlər.
AMEA Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun elmi katibi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Yaşar Rəhimovun “Xocalı faciəsinə gedən yol”, institutun direktor müavini, AMEA-nın müxbir üzvü Hacı Qadir Qədirzadənin “Xocalı faciəsinin mahiyyəti”, institutun şöbə müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Emin Şıxəliyevin “Xocalı faciəsi - azərbaycanlılara qarşı soyqırımı”, institutun böyük elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Zeynəb Quliyevanın “Naxçıvanlılar Xocalının müdafiəsində” mövzusunda məruzələri dinlənilib.
Faciənin törədilməsi, ağır nəticələri və naxçıvanlıların Xocalının müdafiəsindəki iştirakı barədə ətraflı danışan məruzəçilər qeyd ediblər ki, Xocalı soyqırımının hüquqi cəhətdən düzgün təqdimatı, təbliği, əsaslandırılması və beynəlxalq aləmdə tanıdılması bu gün qarşıda duran ən ümdə vəzifələrdəndir. Bu vəzifənin yerinə yetirilməsində hər kəs, ilk növbədə isə hüquqşünaslar, mütəxəssislər, ziyalılar yaxından iştirak etməlidirlər.
Bildirilib ki, Naxçıvan övladlarının fədakarlığı sadəcə bu diyarı qorumaqla bitmir, onlar Azərbaycanın hər bir qarışı uğrunda canlarından keçməyə hazır olduqlarını tökülən şəhid qanları ilə sübut ediblər. Təsadüfi deyil ki, bu gün Naxçıvanda çoxsaylı şəhid məzarları var. Naxçıvanlılar Qarabağ döyüşlərində şəhid olan Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Səyavuş Həsənovla, Afət Hacıyevlə, İntiqam Rüstəmovla və onlarla digər qəhrəman Vətən övladları ilə fəxr edirlər.
Tədbirdə Xocalı soyqırımı reallıqlarını əks etdirən fotoşəkillər və sənədlərdən ibarət slaydlar nümayiş olunub.