Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

ELM VƏ TƏHSİL

Psixoloq seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır? - RƏYLƏR

Psixoloq seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır? -  RƏYLƏR

Bakı, 9 dekabr, AZƏRTAC

Müasir dövrdə həyat və fəaliyyətimizin elə bir sahəsi yoxdur ki, psixologiya elmi oraya nüfuz etməsin. Hər zaman bütün sahələrdə peşəkar mütəxəssislərə ehtiyac duyulur. Ekspertlər bildirir ki, bu gün özünü peşəkar psixoloq kimi təqdim edən, psixoloqun etik kodeksindən xəbəri olmayan, ali təhsil almayan psixoloqlar da çoxdur. Bəs ali təhsil almadan psixoloq işləmək doğrudurmu? Peşəkar psixoloq necə olmalıdır? Psixoloq seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır? Mütəxəssislər bu və ya digər suallara aydınlıq gətiriblər.

Psixoloq işləmək üçün ali təhsilin olması vacibdir

Psixoloq ilk növbədə ali təhsilli, fundamental biliklərə malik olmalıdır. Bunun üçün o, mütləq psixologiya üzrə baza təhsili almalıdır. Peşəkar psixoloq həm nəzəri, həm praktik biliklərə malik olmalıdır. Belə mütəxəssislər psixoloji problemi olan insanlara fərdi yanaşaraq hərtərəfli yardım göstərə bilər.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universitetinin Psixologiya kafedrasının professoru, psixologiya elmləri doktoru Elnarə Şəfiyeva söyləyib. O bildirib ki, ümumiyyətlə, psixologiya üzrə təhsili olmayan şəxslərin psixoloq kimi fəaliyyət göstərməsi yolverilməzdir: “Mütəxəssis elmi-nəzəri, praktik-psixoloji biliklərlə sahib olmaqla yanaşı, istənilən psixoterapiya, psixokorreksiya, bərpaedici təlim zamanı müştəri ilə psixoloqun düzgün fəaliyyətini şərtləndirən etik kodeksə uyğun davranmalıdır”.

Ali təhsilin vacibliyini qeyd edən professor deyib ki, BDU-da psixologiya ixtisası üzrə bakalavr təhsili alan tələbələr elmi dərindən öyrənərək, onun həm nəzəri problemləri, həm də tətbiqi sahələrilə tanış olur: “Burada onlara ümumi psixologiya, etnik, sosial, siyasi, klinik psixologiya, hüquq, yaş və inkişaf psixologiyası, psixodiaqnostika, psixokorreksiya və s. kimi fənlər tədris olunur. Təcrübə dövrü isə tələbələr nəzəri biliklərini praktikada tətbiq edirlər. Əlbəttə, müasir cəmiyyətin tələbləri, insanlarda daha çox rast gəlinən psixoloji problem və xəstəliklər daima yeni yanaşmaları, yeni yardım və bərpa üsullarını tələb edir. Ona görə də tədris, təlim və praktik-psixoloji işdə boşluqlar, həllini gözləyən məsələlər də mövcuddur. Tələbələr dörd ildə psixoloji biliklər sistemini mənimsəyərək baza təhsilinə yiyələnmiş olurlar”.

Peşəkar psixoloq: ali təhsil, elmi dərəcə, təcrübə, ixtisasartırma kursu

Onun sözlərinə görə, peşəkar psixoloq olmaq üçün ali təhsillə yanaşı müntəzəm olaraq ixtisasartırma kursu, təcrübə keçmək, bu sahədə olan yeni tədqiqatlarla, terapiya və korreksiya metodları ilə tanış olmaq, treninq və elmi seminarlarda iştirak etmək vacibdir. Bu cür treninq və seminarlar ancaq psixoloq ixtisası olan və psixoloji biliklər sisteminə malik olan şəxslər üçün faydalı ola bilər: “Sirr deyil ki, hazırda bəziləri müəyyən kurs, təlim keçib, sertifikatlar alaraq özlərini “psixoloq” adlandırırlar və biznes quraraq, pul qazanmaq məqsədilə psixoloji mərkəzlər açaraq qeyri-peşəkar tərzdə, etik qaydalara riayət etmədən, vicdan əzabı çəkmədən insanlara yardım yox, ziyan verirlər. Bir neçə aylıq kurs və təlimlər keçməklə peşəkar psixoloq kimi insanların psixoloji durumunu köklü yaxşılaşdırmaq, müəyyən psixi proses, şəxsiyyət, sosial-psixoloji və s. problemlərini aradan qaldırmaq mümkün deyil. Ona görə də həmin “psixoloqlar”ın göstərdikləri yardımlar da birtərəflidir, uzunmüddətli deyil. Yəni, bu şəxslərin “terapiyası” sağalma prosesinə deyil, müvəqqəti yaxşılaşma kimi özünü göstərir. Belə “mütəxəssislər” problemin əsl kökünü, səbəbini araşdıra bilmir və diaqnostika əsasında terapiyanı təmin edib düzgün proqnoz verə bilmirlər”.

Anatomiyanı bilməyən şəxs klinik psixoloq işləyə bilməz

Professor son dövrlər bir çox şəxslərin klinik psixoloq kimi fəaliyyət göstərmək istədiyini bildirib. O, hətta psixologiya fakültəsində oxuyan, bakalavr təhsili alan tələbələrin də daha sonra klinik psixologiya üzrə təhsillərini davam etdirmək istədiklərinin vurğulayıb: “Bunun səbəbini onlar bu sahədə maddi imkanların çox olması ilə əlaqələndirirlər. Hətta digər peşə sahibləri də psixologiya üzrə magistratura təhsili alıb klinik psixoloq kimi fəaliyyət göstərmək, müəyyən mərkəzlər açmaq istəyir. Ancaq ixtisasçı olmayan, klinik psixologiya üzrə ixtisaslaşma keçməyənlər klinik psixoloq kimi fəaliyyət göstərə bilməz”.

O qeyd edib ki, hazırda əksər həm təhsilli psixoloqlar, həm də təhsilsiz “psixoloqlar”ın çoxu özünü klinik psixoloq kimi təqdim etməyə çalışırlar:

“KİV və sosial şəbəkələrdə klinik psixoloq kimi özünü reklam edərək pasiyent və müştəri yığanlar artmaqdadır. Ona görə də özlərini psixoloq, klinik psixoloq kimi təqdim edənləri efirlərə dəvət edəndə və ictimailəşdirəndə də mütləq onların ali psixoloji təhsilli olması, sənədləri və ixtisaslaşması dəqiq yoxlanılmalıdır. Bunun üçün BDU-nun nəzdində xüsusi komissiyanın yaradılmasını və həmin insanların komissiyadan keçməsini təklif edirəm. Bu halda biz cəmiyyətimizə yaxşı, peşəkar kadrları təqdim edə bilərik. Əgər psixologiya mərkəzlərində əsl mütəxəssis görmək istəyiriksə mütləq onlar komissiyadan keçdikdən sonra lisenziya almalıdırlar. Bununla da insanlara, cəmiyyətimizə peşəkar psixoloqları təqdim edə bilərik”.

E.Şəfiyeva klinik psixoloq kimi yetişmək üçün magistratura və doktorantura təhsilinin, məqsədyönlü elmi tədqiqatların aparılmasının önəmini qeyd edib:

“Ancaq bu halda onlar daha düzgün yanaşmanı və daha yaxşı terapiya və korreksiya nəticələrini əldə etmiş olurlar. Klinik psixoloq mütləq insan anatomiyasını və fiziologiyasını, ali sinir fəaliyyətinin fiziologiyasını, nevrologiyanı, psixiatriyanı, psixofarmokologiyanı bilməlidir. Bu halda onun elmi-praktik fəaliyyəti uğurlu olar və klinik psixoloq kimi sosial statuslu və arzuolunan mütəxəssis ola bilər”.

Yaxşı mütəxəssis kimdir?

“Müasir dövrdə cəmiyyətimizin ali təhsilli, peşəkar psixoloqlara ehtiyacı çoxdur. Amma təəssüf ki, bu gün onların sayı azdır”,- deyə professor bildirib. Onun sözlərinə görə, peşəkar psixoloq təhsili, təcrübəli, davranışı və fəaliyyəti, apardığı terapiya, korreksiya və treninqləri müasir metodlarla olmalıdır. İnsanlar psixoloq seçərkən çox diqqətli olmalı, həmin şəxsin ali təhsilli olmasına və iş təcrübəsinə mütləq diqqət yetirməlidirlər. Həmsöhbətimiz bunun üçün maarifləndirmənin daha çox yaxşı psixoloq modeli üzərindən təqdim edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

O, psixoloq hazırlayan tədris müəssisələrində fəaliyyət göstərən kadrların da bilik səviyyəsinin artırılmasının önəmini qeyd edərək, onların müntəzəm olaraq ixtisasartırma kurslarına cəlb olunmasının vacibliyini vurğulayıb.

Qanunsuz psixoloji yardım göstərən şəxslər məsuliyyət daşıyırlar

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Hüquq kafedrasının müdiri professor İsaxan Vəliyev AZƏRTAC-a bildirib ki, 2018-ci il 7 dekabr tarixli “Psixoloji yardım haqqında” Qanuna əsasən, psixoloq dedikdə, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən, psixoloq ixtisası üzrə ali təhsil almış və ya “Təhsil haqqında” Qanuna uyğun olaraq əlavə təhsilalma formasında psixoloq ixtisasını əldə etmiş və psixoloji yardım göstərmək hüququ olan şəxs başa düşülür. Qanunun 10-cu maddəsinə görə Azərbaycanda psixoloji yardım iki qrup şəxs - psixoloqlar və klinik psixoloqlar tərəfindən həyata keçirilir.

Hüquqşünas bildirib ki, Qanunun tələblərini pozan şəxslər müəyyən məsuliyyət daşıyırlar. “Psixoloji yardım haqqında” Qanunun tələblərinin pozulmasına görə Qanunun 21-ci maddəsində göstərildiyi kimi şəxslər İnzibati Xətalar Məcəlləsində və Cinayət Məcəlləsində müəyyən edilmiş hallarda məsuliyyət daşıyırlar. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 215-1-ci maddəsinə (Psixoloji yardım haqqında qanunvericiliyin pozulması) əsasən psixoloqlar psixoloji yardım göstərilməsi zamanı dərman preparatlarını təyin, o cümlədən insan orqanizmini mexaniki və ya digər təsirlərə (cərrahiyyə, lazer, ionlaşdırıcı şüa, ultrasəs, elektrokonvulsiv terapiya) məruz qoyan müalicə üsullarından istifadə edə bilməzlər. Bu vəzifənin pozulması hallarında onlar cərimə növündə inzibati məsuliyyət daşıyırlar. Baş vermiş nəticəyə uyğun olaraq əməl cinayət qanunvericiliyinin “Şəxsiyyət əleyhinə olan cinayətlər” bölməsinin təsiri altına düşdüyü təqdirdə cinayət məsuliyyəti yaradır.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Norveç Kralı Malayziyada xəstəxanaya yerləşdirilib

Azərbaycanda “İdman həftəsi”nə start veriləcək

Laçınlılar 32 ildən sonra ilk dəfə Su çərşənbəsini öz doğma evlərində qeyd edirlər

Strasburqda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib

İtaliyanın Sardiniya adasında yerli seçkilərdə müxalifətin namizədi qalib gəlib

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində sərgi - “Salam, Novruz!"

Xocalı soyqırımına dözməyərək dünyasını dəyişən generalın xatirəsi anılıb

Yüksək Liqa: “Milli Aviasiya Akademiyası” UNEC-i məğlub edib

“İçərişəhər” Qoruq İdarəsinin nümayəndə heyəti Pakistanda səfərdə olub

Bakıda ukraynalı şairə Lesya Ukrainkanın xatirəsi yad edilib

Azərbaycan Kuboku: “Xırdalan” “Cəlilabad”a qalib gəlib

Şərur şəhərində Vergi Ödəyicilərinə Xidmət Mərkəzi istifadəyə verilib

Ümumdünya Antidopinq Agentliyinin simpoziumunda ölkəmiz də təmsil olunub

Latviyada Xocalı qurbanlarının xatirəsinə həsr edilmiş anım konserti keçirilib

Fauzən Əl Rabiə: Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı hər zaman Azərbaycan dövlətinin yanında olub

Bakıda yaşayış binasında yanğın baş verib

Xocalı soyqırımının 32-ci ildönümü Vaşinqtonda anılıb

Müzəffər Ali Baş Komandan Xocalıdan Ermənistana və ona havadarlıq edənlərə bir daha mesajlarını çatdırdı - RƏY

Naxçıvanda doğum günü fevral ayında olan şəhidlərin xatirəsi anılıb

COP29-un Azərbaycan üzrə “Gənclər İqlim Çempionu” Keniya gənclər təşkilatlarının nümayəndələri ilə görüşüb

Xocalı soyqırımı qurbanları Monreal şəhərində də yad edilib

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin iclasında bir sıra qanunlara təklif edilən dəyişikliklər müzakirə olunub

Abşeronda şəhidlərin doğum günlərinə həsr olunmuş görüş keçirilib

Ukraynanın Lvov şəhərində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib

® “Kapital Bank”ın dəstəyi ilə Respublika Fənn Olimpiadası keçirilir

Rektor yaz semestrinin başlanması münasibətilə tələbələrlə görüşüb

Ötən il Azərbaycandan Ümrə ziyarətinə gedən zəvvarların sayı 15.380 nəfərə çatıb

Azərbaycan atıcıları Avropa çempionatında daha bir medal qazanıblar

Xalqın ümidlərini reallaşdıran peşəkar yanaşma və effektiv strategiya

Bakı Ali Neft Məktəbi İstanbulda beynəlxalq təhsil sərgisində təmsil olunub

Koto Rober: Müstəmləkə dövlətinin zülmündən, boyunduruğundan qurtulmaq istəyirik VİDEO

Akademik Akif Əlizadənin 90 illik yubileyi qeyd edilib

“Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin xüsusi rütbəsi olan əməkdaşlarının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının və xüsusi rütbəsi olan əməkdaşlarının vəzifə maaşlarına xüsusi rütbəyə görə əlavə haqqın məbləğlərinin təsdiq edilməsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin xüsusi rütbəsi olan əməkdaşlarının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğlərinin müəyyən edilməsi haqqında” 2018-ci il 12 aprel tarixli 146-9 nömrəli və “Azərbaycan Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin xüsusi rütbəsi olan işçilərinin vəzifə maaşlarına xüsusi rütbəyə görə əlavə haqqın məbləği”nin təsdiq edilməsi haqqında” 2010-cu il 4 iyun tarixli 106-6 nömrəli qərarlarının ləğv edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 10 sentyabr tarixli 403 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Alimlər kiçik balıqların daha yüksək səs çıxardığını aşkarlayıb

Azərbaycanın xarici işlər naziri Almaniyaya işgüzar səfərə yola düşüb

“Azərişiq” ASC-nin sədri Masallıda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Ukraynanı təmsil edən azərbaycanlı güləşçi: Qazandığım ilk medal uşaqlığımın ən xoş xatirəsidir

Niderlandın Kralı Villem-Aleksandrdan

YAP Təftiş Komissiyasının iclası keçirilib

Mingəçevirdə su çərşənbəsi bayram ab-havasında qeyd edilib

Ordubadda Vergi Ödəyicilərinə Xidmət Mərkəzi istifadəyə verilib

Romada Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar tədbir təşkil olunub

Dövlət Komitəsində vətəndaşlarla görüş olub

Biləsuvarda tullantı sularının təmizlənməsi üçün məntəqə istismara tam hazırdır

Azərbaycanın ətraf mühit problemlərinin qarşısının alınmasına yaşıl enerjinin tətbiqi kimi tədbirlərlə xidmət göstərməsi təqdirəlayiqdir

İranlı narkotacirlə sosial şəbəkələrdə əlaqə yaradan daha bir narkokuryer Yasamal rayonunda saxlanılıb

Azərbaycan Kuboku: “Xəzri” “Sumqayıt”a qalib gəlib

Ramil Məhərrəmov: Gələcəkdə Azərbaycan və Türk dünyasına İnvestisiya Fondu yaratmaq istəyirəm – MÜSAHİBƏ

“Alibaba Qrup”un nümayəndə heyəti “ASAN xidmət”də

Səudiyyəli nazir: Azərbaycanlıların Ümrə ziyarətini asanlaşdırmaq üçün bir il müddətinə çoxdəfəlik E-Viza istifadəyə verilib VİDEO

İraq Respublikasının Prezidenti Əbdüllətif Camal Rəşiddən

Azərbaycan səfirliyi Əlcəzairdə mina təhlükəsizliyinə dair konfrans keçirib

Tacikistan nümayəndə heyəti DOST Mərkəzində olub

Su çərşənbəsində meşə fondu torpaqlarında 55 mindən çox ağac əkilib

Qax Peşə Liseyinin şagirdləri narkomaniyanın yaratdığı fəsadlar barədə maarifləndirilib

ASELSAN rəhbəri: Türkiyənin vahid hava hücumundan müdafiə qalxanının yaradılması 2024-cü ildə başa çatacaq

Rusiyalı ekspertlər Paşinyanın “France 24” teleşirkətinə sonuncu bəyanatını şərh ediblər

“Maarifçi” tələbə-məzun təcrübə proqramının müsahibə mərhələsi başlanıb

Azərbaycan və Türkiyə nümayəndə heyəti “Sədərək” gömrük postunda görüşüb

Baybakov Fondunun prezidenti, Rusiya Federasiyası Hökuməti sədrinin sabiq müavini Valeri Serovdan

AzMİU tələbələri Gürcüstanda fitnes mərkəzinin interyer dizayn işlərini icra edəcəklər

Təbriz qəzetində Xocalı soyqırımı haqqında məqalə dərc edilib

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin vəzifəli şəxslərinin martda keçirəcəyi vətəndaş qəbullarının qrafiki təsdiqlənib

Dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev irsinin öyrənilməsi layihəsinin icrası davam edir

QMİ sədri Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının Həcc və Ümrə naziri ilə görüşüb

AZAL Tivat şəhərinə bilet satışına start verib

“Caspian Energy Club Kyrgyzstan” ilk B2G forum təşkil edib

Azərbaycan cüdo millisinin “Böyük Dəbilqə” turniri üçün heyəti açıqlanıb

Danimarkalı arxeoloqlar iki min illik tarixi olan bıçaq tapıblar

Xocalı sakini: Atamın nəinki məzarı, heç şəkli də yoxdur

XİN Ermənistanın Sumqayıt hadisələri ilə bağlı bəyanatına münasibət bildirib VİDEO

NASA kiçik peyklərdə elastik günəş panellərindən istifadə edəcək

MEK nümayəndə heyəti Ankarada keçirilən vikiseminarda öz təcrübəsini bölüşüb

Layihə rəhbəri: “Zəfərin kölgəsi” layihəsi çərçivəsində Qəbələ və Balakəndə də sərgilər təşkil etməyi düşünürük

“Qəbələ”nin kapitanı: İnanıram ki, Elmar Baxşıyev geriyə baxanda harada səhv etdiyini görəcək - MÜSAHİBƏ

Rəsədxana əməkdaşı Çexiyada elmi tədqiqat aparır

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri Sumqayıtda vətəndaşları qəbul edəcək

Tacikistanla əmək və məşğulluq sahəsində gələcək əməkdaşlığa dair fikir mübadiləsi aparılıb

Moskva Dağ Yəhudiləri İcmasının sədri Arif Rəhimovdan

SOCAR və BP rəhbərliyi enerji keçidini müzakirə ediblər

Naxçıvanda “Media Ordubadda” layihəsinə başlanılıb

"Alibaba Group" Azərbaycan bazarının tələbatını təhlil etməyi planlaşdırır

Vüqar Mustafayev Tacikistanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb

Səfir: “Bir millət, iki dövlət” kimi məqsədimiz Xocalı soyqırımının unudulmamasıdır

® Ölkədə ilk keşbek və depozit gəlirli premium biznes kart!

Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi paytaxt və bölgələrdə silahlı şəxslərə qarşı əməliyyatlar keçirib VİDEO

İspaniyada enerji və ərzaq yoxsulluğu ən yüksək həddə çatıb

Olaf Şolts: Aİ ölkələri və NATO Ukraynaya qoşun göndərməyəcək

Məktəbəqədər və peşə təhsili müəssisələri Azərbaycan Təhsil Şəbəkəsinə qoşulub

Pirallahıda küçə əsaslı təmir edilib

Doktorantura və rezidenturaya qəbul imtahanlarının tarixlərində dəyişiklik edilib

İlhan Aşkın: Xocalı soyqırımının Niderland parlamentində tanınmasını istəyirik

Banqladeş subsidiya yükünü azaltmaq üçün elektrikin qiymətini qaldıracaq

AZPROMO ilə "Alibaba.com" arasında anlaşma memorandumu imzalanıb

“Qarabağ”ın qapıçısının agenti: Lunyovun gəlişi ilə klub özünü matçlarda daha inamlı hiss edir

Azərbaycanın müdafiə naziri Türkiyənin milli müdafiə nazirinin müavini ilə görüşüb VİDEO

FHN-in helikopterləri vasitəsilə vəhşi heyvanlar arasında quduzluq xəstəliyinə qarşı peyvəndləmə aparılıb VİDEO

Yeni səhvlər və təxribatlar Ermənistan üçün yeni fəlakət deməkdir – AÇIQLAMA

Azərbaycanın şərabçılıq turizmi üzrə imkanları İtaliyada nümayiş olunur

İğdırda Xocalı qurbanlarının xatirəsi anılıb