- Möhtərəm cənab Prezident,

Hörmətli müşavirə iştirakçıları!

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının inkişaf strategiyası çərçivəsində Sizin, cənab Prezident, uğurla həyata keçirdiyiniz sosial-iqtisadi siyasət digər sahələrdə olduğu kimi, telekommunikasiya və informasiya texnologiyaları sektorunda da öz bəhrələrini verməkdədir. Hesabat dövründə bu sektorda məhsul və xidmət istehsalının artım tempi son illərdəki inkişaf səviyyəsini saxlayaraq 37,3 faiz olmuş və bu sahə üzrə ümumdünya orta inkişaf tempini 3 dəfədən çox qabaqlamışdır. Sektor üzrə orta aylıq əməkhaqqı 24 faiz artaraq 383 manat olmuş, özəl sektor üzrə isə orta aylıq əməkhaqqı 1212 manat təşkil etmişdir.

Telekommunikasiyanın inkişafı üzrə əldə olunan nəticələr sayəsində yeni texnologiyaların tətbiqinə və yeni xidmətlərin göstərilməsinə nail olunmuş, əsasən də regionlarda və ucqar yaşayış məntəqələrində xidmətin əhatə dairəsi genişləndirilmişdir. Məsələn, 6 ayda 220 ucqar kəndə peyk texnologiyası vasitəsilə müasir telekommunikasiya xidməti göstərilmişdir.

“Elektron Azərbaycan“ Dövlət Proqramına əsasən bu ilin sonunadək qalan 225 kənd də müasir vasitələrlə ölkənin telekommunikasiya şəbəkəsinə qoşulacaq və beləliklə, Dövlət

Proqramının əsas tələbi yerinə yetirilərək, bu ilin sonunadək Azərbaycanda telefonlaşdırılmamış bircə kənd də qalmayacaqdır.

Qeyd edim ki, sabit telekommunikasiya şəbəkəsinin inkişafı “100 ailəyə 100 telefon” layihəsi çərçivəsində həyata keçirilir. Bu layihə kommersiya tipli olub, yeni nəsil texnologiyalarının tətbiqi ilə müasir genişzolaqlı xidmətlərin, yəni bir xətlə abunəçilərə eyni zamanda həm telefon, həm yüksəksürətli internet, həm də radio-televiziya xidmətlərinin göstərilməsini paralel olaraq həyata keçirir. Layihə texniki kreditlər, “Aztelekom” və Bakı Telefon Rabitəsi İstehsalat birliklərinin gəlirləri hesabına mərhələ-mərhələ reallaşdırılır. Bu gün ölkəmizin paytaxt və regionlarında bu müasir xidmətin on minlərlə istifadəçisi vardır.

Hesabat dövründə poçt sahəsində gəlirlər təxminən 30 faiz artmışdır. Lakin qeyd etməliyəm ki, poçt sisteminin bütün inkişaf etməkdə olan və həmçinin keçid ölkələrinə xas çətinlikləri bizim ölkəmizdə də qalmaqdadır. Bu gün dünyada yalnız inkişaf etmiş ölkələrdə poçt rentabelli və yüksək gəlirlərlə işləyir ki, buna da səbəb həmin poçt təşkilatlarının müasir elektron və nəqliyyat sistemləri ilə təchiz olunmasıdır. Respublikamızda bu problemin həlli üzrə 2005-ci ildən Azərbaycan hökuməti ilə Dünya Bankı “Maliyyə xidmətlərinin inkişafı” birgə layihəsini həyata keçirir. Bu layihə müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi ilə poçt sisteminin yenidən qurulmasını və qeyri-ənənəvi və yeni tipli elektron xidmətlərin göstərilməsini nəzərdə tutur. Layihənin bu ilin sonunda bitməsi və gələn ildən yeni xidmətlərin göstərilməsi planlaşdırılır. Lakin yeni sistemin səmərəli istifadəsinə keçid dövrü hələ 2-3 il də davam edəcəkdir.

Cənab Prezident, Sizin göstərişinizlə artıq iki ildir ki, “Azərpoçt”a dövlət əsaslı investisiya qoyuluşu hesabına hər il 2-3 milyon manat vəsait ayrılır. Əgər poçta verilən subsidiyalar növbəti 2 ildə müəyyən qədər artırılmaqla tətbiq edilərsə, hesablamalarımıza görə, “Azərpoçt” 2011-ci ildən etibarən rentabelli işləməyə başlayacaqdır. Bu mövzuda Maliyyə və İqtisadi İnkişaf nazirlikləri ilə müvafiq müzakirələr aparılır.

Hesabat dövründə radio və televiziya yayımı üçün texniki infrastruktur 28 yeni vericinin sistemə qoşulması, peyk, kabel, efir-kabel, internet televiziya və radio sistemləri vasitəsilə genişləndirilmişdir. Hazırda Azərbaycan televiziyası və dövlət radiosunun əhatə dairəsi əhalinin 100 faizinə, İctimai televiziya və eyniadlı radionun əhatə dairəsi əhalinin təxminən 82-85 faizinə, özəl televiziya və radio yayımlarının əhatə dairəsi isə təxminən 75-80 faizə çatdırılmışdır. Bu sahədə ən vacib məsələ sərhəd ərazilərdə efirə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının təyin etdiyi qaydalardan kənar müdaxilələrin mövcudluğudur. Bu məsələ Sizin 2008-ci il 10 iyul tarixli Sərəncamınızla Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Ehtiyat Fondundan ayrılan 2,5 milyon manat hesabına görülən tədbirlər və verilən müvafiq tapşırığın yerinə yetirilməsi ilə həll olunacaqdır.

Hesabat dövründə internet xidmətlərinin göstərilməsində də əsaslı nəticələr əldə olunmuşdur. Altı ay ərzində internetin giriş və çıxış trafikinin həcmi təxminən 75 faiz artmış, istifadəçilərin sayı isə əhalinin 18 faizini təşkil etmişdir ki, bu rəqəm artıq orta dünya göstəricisinə bərabərdir.

İnternet provayderlərin əksəriyyəti internet xidmətlərinin qiymətlərini 6 ay ərzində 30-35 faiz endirmişdir. Bu gün Azərbaycan hər internet istifadəçisinə düşən orta xarici çıxış tutumuna görə Yaponiya, Koreya Respublikası, Sinqapur kimi ölkələrlə bir sırada gedir və bu ildən artıq Azərbaycan internet xidmətlərinin regionda ixracçısına çevrilmişdir.

Təsadüfi deyildir ki, 2008-ci ildə Davosda keçirilən Ümumdünya İqtisadi Forumu öz texnoloji hesabatında Azərbaycanı İKT-nin inkişaf səviyyəsinə görə MDB ölkələri arasında birinci yerə çıxarmışdır. Bu yüksək qiymətin arxasında təkcə İKT sektorunun və informasiya infrastrukturunun inkişafı yox, həmçinin son illər İKT-nin ölkəmizin sosial-iqtisadi inkişafının bütün istiqamətlərində kütləvi tətbiqi və istifadəsi durur.

Bununla belə, İKT-nin Azərbaycanda Sizin tərəfinizdən prioritet sahə elan olunmasını, dünya iqtisadiyyatında sürətlə genişlənməsini və onun lokomotivinə çevrilməsini nəzərə alaraq, ölkəmizin yüksək texnoloji tutumlu və yüksək rəqabətli iqtisadiyyatının qurulmasında İKT-nin rolunu genişləndirmək üçün hazırda regional əhəmiyyətli bir neçə layihə hazırlanmışdır və həyata keçirilməsi vacib hesab olunur.

Sizin tapşırığınıza əsasən ölkəmizdə kosmik sənayenin inkişafı üçün iki telekommunikasiya süni peykinin orbitə çıxarılması üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma və kontraktlar tərtib edilmişdir, imzalanması və reallaşmasına başlanması üçün Sizin müvafiq Sərəncamınız hazırlanır. Hər iki layihə kommersiya tipli və rentabellidir, Azərbaycanın beynəlxalq kosmik bazara çıxışını təmin edəcəkdir. Əgər layihənin reallaşmasına sentyabr-oktyabr aylarından gec olmayaraq başlanılarsa, onda 2010-cu ildə birinci, 2011-ci ildə isə ikinci süni peyk orbitə çıxarıla bilər.

İkinci irihəcmli layihə ölkəmizdə “Regional innovasiya zonası” adlı texnoloji tutumlu məhsul və xidmətlərin istehsalı və ixracını təmin edən genişmiqyaslı xüsusi iqtisadi zonanın yaradılmasıdır. Layihə məsləhətçi şirkət tərəfindən hazırlanıb, Sizin tapşırığınızla Nazirlər Kabinetinə təqdim olunmuşdur.

Cənab Prezident, vaxtınızı almaq istəmirəm və icazənizlə Sizə son zamanlar region ölkələrinin və müvafiq beynəlxalq təşkilatların diqqətini cəlb edən bir layihə haqqında da qısa məlumat vermək istəyirəm. Bu, artıq Sizin bir neçə müvafiq ölkənin prezidenti ilə müzakirə etdiyiniz Qərblə Şərq arasında super informasiya magistralının yaradılmasıdır. Bu magistral İKT-nin çox yüksək inkişafına malik olan iki nəhəng regionu - Qərbi Avropanı və Sakit okean hövzəsində olan Şərqi Asiyanı birləşdirərək magistral üzərində yerləşən, qonşu olan və həmin regionlarla müqayisədə zəif inkişaf etmiş, təxminən 20 ölkəni əhatə edəcəkdir.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu layihənin reallaşması dünya miqyasında informasiya texnologiyalarının genişmiqyaslı tətbiqinə və ümumiyyətlə regional iqtisadi inkişafa yeni təkan verəcəkdir. Layihənin təşəbbüskarı Azərbaycan tərəfi olmaqla, əksər ölkələr və müvafiq beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən dəstəklənir. Layihə Azərbaycanın coğrafi mövqeyindən, inkişaf səviyyəsindən və başlıcası onun regionda aparıcı iqtisadi potensiala malik olmasından asılı olaraq ölkəmizdə beynəlxalq kommutasiya mərkəzinin və qlobal informasiya bankının yaradılmasını nəzərdə tutur. Layihənin, Sizinlə razılaşdırmaqla, noyabr ayında ənənəvi beynəlxalq “BakuTel” sərgi və konfransı çərçivəsində müvafiq ölkələrin rəsmiləri ilə ilkin müzakirəsinin təşkili nəzərdə tutulur.

Bu gün Sizin rəhbərliyinizlə, cəsarətli qərarlarınız nəticəsində bütün dünyaya səs salan, Azərbaycanın siyasi və iqtisadi nüfuzunu yüksəldən nəhəng enerji və nəqliyyat layihələrinin sırasına dövlətimizin başçısının təşəbbüsü ilə yeni bir layihə - “Qərb-Şərq yüksək sürətli informasiya magistralının qurulması” da daxil olmaqdadır.

Cənab Prezident!

Çıxışımın sonunda İKT sektorunda çalışan yerli şirkətlərin bir arzusunu Sizə çatdırmaq istəyirəm. Məlumatınız olduğu kimi, yerli İKT şirkətləri artıq öz məhsullarını ixrac etməyə başlamışlar və region bazarlarında çox sərt rəqabətlə üzləşirlər. Artıq, əksər region ölkələri İKT məhsulları üçün güzəştli gömrük və vergi mühiti yaratmışlar. Buna baxmayaraq, ölkədə yaradılan işgüzar mühit və Sizin, cənab Prezident, İKT sektoruna və insan potensialının inkişafına şəxsi diqqətiniz Azərbaycanın İKT şirkətlərinin rəqabətlilik qabiliyyətinin saxlanılmasına kömək edir. Təhlillərimiz göstərir ki, İKT avadanlığı üçün mövcud olan gömrük rüsumları sistemində güzəştlərin tətbiqi və ixrac məhsullarının istehsalı üçün güzəştli kredit sisteminin yaradılması istehsalın və ixracın inkişafına yeni təkan verə bilər. Bu haqda yeni təkliflərin hazırlanması üçün müvafiq tapşırıqların verilməsini Sizdən xahiş edirik.

Diqqətinizə görə sağ olun!

X X X

Prezident İlham Əliyev iclasa yekun vurdu