Moskva, 27 mart, AZƏRTAC

Rusiya-Azərbaycan Dostluq Mərkəzinin rəhbəri Nataliya Krasovskaya AZƏRTAC-a müsahibəsində bildirib ki, Rusiya ilə Azərbaycan arasında dil maneəsinin olmaması dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmlənməsinə kömək edir.

-Nataliya Rudolfovna, Sizin fikrinizcə bütün postsovet məkanında rus dili nə üçün məhz Azərbaycanda öz güclü mövqeyini qoruyub saxlaya bilib?

-Ölkələrimizin illər boyu bir dövlət çərçivəsində yaşaması sayəsində onların arasında özünəməxsus münasibətlər formalaşıb. Əlamətdar haldır ki, Azərbaycan müstəqillik əldə edəndən sonra bu respublikada rus dili öz mövqeyini itirməyib. Mənim fikrimcə, bu məsələdə ümummilli lider Heydər Əliyevin çox böyük xidmətləri olub. O, Azərbaycanda rus dilinin qorunub saxlanması üçün nə mümkündürsə edib və bu gün azərbaycanlıların əksəriyyəti rus dilini bilir. Bundan əlavə, Cənubi Qafqazda ən böyük - 130 minlik rus icması Azərbaycandadır və Milli Məclisdə bu icmanın öz nümayəndəsi var. Prezident İlham Əliyev rus dilinin geniş yayılmasına daim kömək edir. Bu, mədəniyyətin və təhsilin inkişafı sahəsində Azərbaycanın multikultural siyasətinin şəksiz uğurudur.

-Rus dilini bilmək gənc azərbaycanlılar üçün nə üstünlük yaradır?

-Rusdilli təhsilə tələb artıq təklifi üstələyir və ekspertlərin fikrincə, bu meyil davamlı şəkildə güclənəcək. Bu o deməkdir ki, həm uşaqlar, həm də onların valideynləri Azərbaycanın və Rusiyanın gələcəyinin bir-biri ilə nə dərəcədə bağlı olduğunu başa düşürlər. Respublikanın 16 məktəbində tədris yalnız rus dilində aparılır, daha 380 məktəbdə Azərbaycan dili ilə bərabər rus dili də tədris edilir. Ölkədə rus məktəbləri şəbəkəsinin inkişafı üçün bütün tədbirlər görülür - tədris müəssisələrinin sayı artırılır, dərsliklər nəşr edilir, kadrlar hazırlanır. Rus dilində təhsil almış məktəblilər Rusiya Universitetlərinin Bakıdakı filiallarında oxuyur və ya Rusiya ali məktəblərini seçirlər. 2018-ci il üçün olan məlumata görə, Rusiya ali məktəblərində təqribən 11,5 min azərbaycanlı təhsil alır. Rus dilində təhsil almış gənclər ciddi rəqabət üstünlüyü əldə edirlər, çünki belə gənclər təkcə öz vətənində deyil, MDB ərazisində fəaliyyət göstərən xarici şirkətlərdə də asanlıqla iş tapa bilər.

-Bəs paralel olaraq rusiyalı gənclərin Azərbaycan dilini öyrənməsi prosesi nə dərəcədə fəal surətdə həyata keçirilir?

-Rusiyada Azərbaycan mədəniyyəti mərkəzləri uğurla fəaliyyət göstərir. Həmin mərkəzlərin nəzdində Azərbaycan dili kursları yaradılıb, bu kursların müdavimlərinin sayı daim artmaqdadır. Rusiyanın bir sıra ali məktəblərinin - M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin, Moskva Dövlət Linqvistika Universitetinin, Hərbi Universitetin, Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun, Rusiya Dövlət Sosial Universitetinin tədris proqramlarında Azərbaycan dili yer alıb. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, tələbələr Azərbaycan dili ilə yanaşı Azərbaycanın etnologiyasını, tarixini, coğrafiyasını, mədəniyyətini və müasir Azərbaycanda cərəyan edən siyasi prosesləri də öyrənirlər.

Onların çoxu Azərbaycanda keçirilən elmi konfransların iştirakçıları kimi və ya sadəcə tələbə mübadiləsi üzrə bu ölkəyə səfərlər edir, bu isə həm təhsil almaqda, həm də dostluq əlaqələri yaranmasında onlara kömək edir. Belə tələbələr ölkənin ruhunu duyaraq bir növ “mədəni təsir agentlərinə” çevrilir, Azərbaycanı öyrənməyin, bu ölkə ilə dostluq etməyin vacibliyini öz yaşıdlarına da başa salırlar. Hazırda ölkələrimiz faktiki olaraq çox cəhətdən vahid təhsil məkanı formalaşmasına yaxınlaşıblar.

-Sizin fikrinizcə, ali məktəblərdə incəsənətin müxtəlif növləri üzrə qarışıq kurslar yaradılması nə dərəcədə səmərəli olar?

-Şərq ilə Qərbin qovuşuğunda yerləşən Azərbaycan və Rusiya müxtəlif mədəniyyətlərin təsirinə məruz qalıblar. Bu mədəniyyətlər öz aralarında qaynayıb-qarışmaqla xalqlarımızın mənəvi dünyagörüşünə çox orijinal və bənzərsiz elementlər daxil ediblər. Mən dəfələrlə müşahidə etmişəm: müxtəlif etnoslara, müxtəlif dinlərə və mədəniyyətlərə mənsub olan insanlar eyni məkanda qarşılıqlı fəaliyyət göstərəndə onların dil baxımından ortaq, mentallıq baxımından fərqli mühitdə birgə olması yaradıcılıq prosesinə yalnız kömək edir. Teatr mühitində birgə tamaşa qoyulması və ya tələbə birliklərində ortaq sərgi layihəsinin həyata keçirilməsi məqsədilə yaradılmış qarışıq kurslar xüsusilə uğurlu olur. Beləliklə, hamı üçün anlaşıqlı olan incəsənət dili formalaşır, ortaq mədəni kod qorunub saxlanır. Bu yaxınlarda biz görkəmli bəstəkar və pedaqoq Qara Qarayevin anadan olmasının 100 illiyini qeyd etdik. Bu gün həm Rusiyanın, həm də Azərbaycanın fəxri olan musiqiçilərin bütöv bir pleyadasını yetişdirmiş Qarayevin fəaliyyəti Sizin bu sualınıza ən yaxşı cavabdır.

-Ortaq dil Azərbaycan ilə Rusiya arasında humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə necə kömək edir?

-Bunun çox müsbət təsiri var! Bu, teatr və kino sənəti sahəsində birgə forumları və festivalları maneəsiz keçirməyə, rusiyalı artistlərin Azərbaycana və əksinə, Azərbaycan incəsənət xadimlərinin Rusiyaya qastrol səfərlərini təşkil etməyə imkan verir. Bakıda Moskva Günləri çox böyük əks-səda doğurdu. Rusiyanın görkəmli artistlərinin, o cümlədən azərbaycanlılar tərəfindən çox sevilən aktrisalardan birinin - İrina Muravyovanın qastrolları həmin tədbirin mühüm tərkib hissəsi oldu. Rusiyanın paytaxtında “Azərbaycanın payız töhfələri” adlı birinci festivalın keçirilməsi isə Moskva sakinlərinə Azərbaycanın milli mətbəxi, musiqi və ifaçılıq mədəniyyəti ilə təmasda olmaq üçün gözəl bir imkan yaratdı. Ümumrusiya Dekorativ-Tətbiqi və Xalq Sənəti Muzeyinin və Bakıdakı Xalça Muzeyinin birgə səyi ilə təşkil edilmiş unikal “Yeddi gözəl” sərgisi keçirildi: Azərbaycan mədəniyyəti xalçaçılıq, zərgərlik və miniatür sənətinin, milli klassik musiqi, klassik rəqs və müasir incəsənətin sintezi şəklində tamaşaçılara təqdim edildi.

-Siz bu fikirlə razısınızmı ki, 2018-ci il Rusiya ilə Azərbaycan arasında humanitar münasibətlər üçün çox cəhətdən xüsusi bir mərhələ oldu?

-Humanitar əlaqələr ölkələr arasında mehriban qonşuluq münasibətlərinin ən mühüm tərkib hissəsi, bir növ indikatordur: elm, təhsil, incəsənət sahəsində əməkdaşlıq nə qədər fəal olsa, xalqların bir-birinə marağı bir o qədər artır, onlar həm böyük siyasət səviyyəsində, həm də gündəlik həyatda bir-birini daha yaxşı başa düşürlər. Keçən il Rusiya-Azərbaycan mədəni əməkdaşlığı yeni pilləyə yüksəlib: Azərbaycan Sankt-Peterburq Beynəlxalq Mədəni Forumunun dəvətli qonağı statusu alıb və iki ildən sonra respublikanın ən yaxşı teatrları, məktəbləri və muzeyləri bu gün Azərbaycan mədəniyyətinə xas olan ən mütərəqqi və zamanın sınağından çıxmış dəyərləri ölkəmizə gətirəcəklər. Təqribən bir ay bundan əvvəl Rusiya Dövlət Dumasında keçirilmiş “Rusiya ilə Azərbaycan arasında mədəni körpülər mədəniyyətlərarası dialoqun əsasıdır” mövzusunda dəyirmi masa, mənim fikrimcə, daha bir mühüm hadisə olub. Həmin tədbirin aparıcısı, Rusiya-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupunun rəhbəri Dmitri Savelyev hesab edir ki, mədəniyyət sahəsində dövlətlərarası strategiya yaradılması zəruridir, çünki zaman özü humanitar dialoqa yeni yanaşmalar tələb edir, ortaq dilə əsaslanan birgə təhsil və yaradıcılıq layihələri isə dövlətlərimiz arasında qarşılıqlı fəaliyyəti daha yüksək səviyyəyə çatdıracaq.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC -ın xüsusi müxbiri

Moskva