Şamil Ayrım: Qərbi Azərbaycan məsələsi yüz minlərlə insanın doğma yurduna qayıdış haqqıdır
Bakı, 3 iyun, AZƏRTAC
Qərbi Azərbaycan məsələsi yurdlarından qovulmuş yüz minlərlə azərbaycanlının öz doğma torpaqlarına qürurlu, təhlükəsiz və hüquqi əsaslarla qayıdış haqqı məsələsidir. Bu gün Ermənistan adlandırılan ərazilərin mühüm hissəsi əsrlər boyu azərbaycanlıların yaşadığı qədim yurdlar olub. İrəvandan Göyçəyə, Zəngəzurdan Dərələyəzə qədər uzanan bu coğrafiyaya sadəcə xəritə üzərində bir ərazi kimi baxmaq olmaz. Bu torpaqlar məzar daşlarımızın olduğu, məscidlərimizin ucaldığı, xalq mahnılarımızın və bayatılarımızın yarandığı, xatirələrimizin, mədəniyyətimizin yaşadığı vətəndir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü, Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası Dostluq Qrupunun sədri Şamil Ayrım Bakı Dövlət Universiteti (BDU) və Qərbi Azərbaycan İcmasının birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən “Qərbi Azərbaycana qayıdış: milli ideyanın yeni mərhələsi kimi” mövzusunda I beynəlxalq elmi konfransda deyib.
O bildirib ki, bu həqiqət tarixi mənbələrdə, arxiv sənədlərində, çar Rusiyası dövrünə aid materiallarda və bölgənin mədəni irsində aydın şəkildə əksini tapır:
“Lakin təəssüf ki, XX əsrdən etibarən çar Rusiyasının həyata keçirdiyi demoqrafik siyasət Cənubi Qafqazın təbii etnik tərkibinin dəyişməsinə səbəb oldu. Azərbaycan türkləri öz ata-baba yurdlarında sistemli təzyiqlərə məruz qaldılar. Sonrakı dövrdə, sovet hakimiyyəti illərində də bu ədalətsizlik davam etdi. 1948–1953-cü illərdə həyata keçirilən deportasiyalar, daha sonra isə 1987–1991-ci illərdə yüz minlərlə azərbaycanlının Ermənistandan zorla çıxarılması müasir dövrün ən böyük humanitar faciələrindən biri kimi tarixə düşüb. İnsanlar təkcə evlərini deyil, həm də xatirələrini, yaxınlarının məzarlarını və doğma yurdları ilə bağlı mənəvi bağlarını itirdilər.
Tarix bəzən xalqlara yenidən ayağa qalxmaq imkanı verir. Azərbaycanın 2020-ci ildə qazandığı şanlı Qarabağ Zəfəri yalnız işğal altında olan torpaqların azad edilməsi deyil, eyni zamanda, tarixi ədalətin bərpası idi. Xüsusilə 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü tam təmin etdi. Bu gün biz Azərbaycanın bütün torpaqları üzərində suverenliyini bərpa etdiyi bir dövrdə, Bakıda bu mövzunu müzakirə etmək imkanına malikik.
Bu gün Şuşada Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Xankəndidə Azərbaycan dövlətinin suverenliyi təmin olunub. Qarabağda artıq işğaldan deyil, hüquqdan, inkişafdan və gələcəkdən danışılır”.
Şamil Ayrım qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin irəli sürdüyü “Qərbi Azərbaycana Qayıdış” konsepsiyası intiqamın deyil, hüququn, insan haqlarının və barışın manifestidir: “Bu yanaşmanın əsasında müharibə deyil, ləyaqətli və təhlükəsiz qayıdış ideyası dayanır. İnsanlar doğulduqları torpaqlara qayıtmaq istəyirlər. Çünki bir xalqın yaddaşını sürgün etmək mümkün deyil. Onlar həmin torpaqlara tanklarla və silahlarla deyil, öz avtomobilləri ilə, davamlı sülh və qarşılıqlı anlaşma şəraitində qayıtmaq istəyirlər.
Bu, beynəlxalq hüququn tanıdığı ən fundamental insan hüquqlarından biridir. Burada xüsusilə vurğulamaq istəyirəm ki, Azərbaycanın ortaya qoyduğu mövqe revizionist siyasət deyil, insan mərkəzli çağırışdır. Azərbaycan bu gün gücünü yalnız hərbi uğurlarından deyil, həm də hüquqi legitimliyindən alır.
Azərbaycanın sülhə sadiqliyi göz önündədir. Vaşinqtonda imzalanmış sülh razılaşmasının müddəalarına Azərbaycan tam şəkildə əməl edir. Ermənistan da indiyədək bu istiqamətdə addımlar atır. Ermənistanda keçiriləcək seçkilərin də regionda sülh prosesinə müsbət töhfə verəcəyinə ümid edirəm. Müharibədə qalib gələn, eyni zamanda sülhə çağırış edən və əl uzadan Azərbaycana beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən lazımi dəstək göstərilməlidir. İnanıram ki, sülh əldə olunduqdan sonra Qərbi Azərbaycandan olan soydaşlarımız öz evlərinə, doğma məkanlarına və ata-baba məzarlarına rahat şəkildə qayıdacaqlar. Çünki zamanında xəyal etdiyimiz bir çox hadisələrin gerçəkləşdiyinin şahidi olmuşuq. Uşaqlığımızda müstəqil Azərbaycanı xəyal edirdik və bunu gördük. Sonra Qarabağın, Xankəndinin və Xocalının azad olunmasını arzulayırdıq, bu da reallaşdı. İndi isə arzumuz Qərbi Azərbaycana sərbəst şəkildə səfər etməkdir. İnanıram ki, bu da baş tutacaq”.
Bölmənin digər xəbərləri
