Tarixi mirası ucuz təbliğat vasitəsinə çevirməməliyik
Bakı, 4 sentyabr, AZƏRTAC
Ölkəmizdə şəhidlərin xatirəsinə ucaldılmış kifayət qədər abidə, park, xiyaban, memorial kompleks və digər rəsmi məkanlar var. Dövlət səviyyəsində, peşəkar yanaşma ilə yaradılan bu yerlər şəhidlərimizin adını ləyaqətlə əbədiləşdirir. Hər biri tarixi abidə mahiyyəti daşıyan bu məkanlar daim qorunmalı, şəhid xatirələrinin təbliğində ucuz və qeyri-peşəkar vasitələrə yol verilməməlidir. Lakin təəssüf ki, işğaldan azad edilmiş torpaqlarda bəzən tarixi məkanlara hörmətsizlik halları müşahidə olunur. Bunun mahiyyətini və ictimai mesajını anlamaq çətin olmamalıdır. İşğaldan azad olunmuş ərazilər bizə mənəvi və tarixi mirasdır. Həmin irsi qorumaq hər birimizin borcudur. Azad edilən bölgələr də ölkəmizin digər guşələri kimi, tarixin bizə yadigarı olduğundan, bu ərazilərə xüsusi həssaslıqla yanaşılmalıdır.
Onsuz da maddi-mədəni nümunələrin anlayışını tam qavramadan edilən hərəkətlər hər zaman qınanılır. Ancaq nəticədə kimlərsə dərs çıxarmaq əvəzinə nədənsə özünütəsdiq və ya özünüreklam ardınca qaçır – özü də ən ucuz formada.
Tarixi irsin qorunması təsadüfi, qeyri-peşəkar və vizual baxımdan xoşagəlməyən üsullarla həyata keçirilməməlidir. Bunlar artıq məcburi ictimai davranış qaydaları olmaqla, hər bir vətəndaşın üzərinə öhdəlik qoyur.
Hüquqda qanunazidd hərəkətə görə ilkin olaraq xəbərdarlıq tədbiri tətbiq edilir. Bu, növbəti hərəkətlərdən çəkinmək üçün şifahi islahedici motivdir. Xəbərdarlıqdan nəticə çıxarmayaraq eyni əməlin təkrar törədilməsi isə ağırlaşdırıcı hal kimi tövsif olunur. Bu, qanunsuz hərəkətlərin xarakterindən və mahiyyətindən, niyyətdən asılı olaraq müxtəlif cəza üsulları ilə cəzalandırmadır. Ona görə də kimsə etdiyi hərəkətlərə görə cəzasız qalacağı və ya cəzasının yüngül olacağı düşüncəsinə qapılmamalıdır. Edilən qanunazidd əməllər məsuliyyət və cavabdehlik məsələsini, ictimai tənbehi də gündəmə gətirir. Hüquqla ictimai qınaq bir araya gələndə daha səmərəli nəticələrə nail olmaq mümkündür.
Bunun bariz nümunəsi kimi bir hadisəni xatırlatmaq lazımdır. Bu il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecə Bakı şəhəri, Bülbül prospekti, 20 ünvanında yerləşən ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi - Nizami Kino Mərkəzinin binası müdaxiləyə məruz qaldı. Hadisə ictimai rəydə ciddi müzakirələrə və kəskin qınağa səbəb oldu, şəhərin estetik görünüşünə xələl gətirən bu addımlar vandalizm aktı kimi dəyərləndirildi.
Nizami Kino Mərkəzinin divarlarına qraffiti çəkən şəxslərin kimliyi ictimaiyyətə açıqlandı və faktla bağlı cinayət işi başlandı. Bu hadisədən nəticə çıxarılmalıdır ki, abidələrin qorunması haqqında Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin pozulması cinayət, inzibati, intizam və mülki məsuliyyət yaradır.
Başqa bir misal, Avropa şəhərlərində qanunsuz qraffiti və vandalizm hərəkətləri şəhər mühitini eybəcərləşdirməklə yanaşı, həm də yerli büdcələrə və nəqliyyat operatorlarına hər il maliyyə zərərləri vurur. Bu sahədə aparılan rəsmi araşdırmalar və statistika problemin maliyyə yükünün nə qədər böyük olduğunu göstərir.
Böyük Britaniyanın bəzi ərazilərində qraffitilərin silinməsi üçün ildə ümumilikdə təxminən 1 milyard funt sterlinqdən çox məbləğ xərclənir. Almaniyada isə bu zərər 700 milyon dollardan çoxdur. Belçika, İspaniya, Yunanıstan, Bolqarıstan da analoji hallara görə maliyyə yükləri ilə üzləşir.
Göründüyü kimi, abidələrin, binaların və ya başqa statusda olan obyektlərin görünüşünü korlayan bu kimi hərəkətlər dövlətlər üzərində maliyyə problemləri yaradır. Buna görə də tarixi və memarlıq abidələrinə, mədəniyyət nümunələrinə münasibətdə xüsusi həssaslıq göstərilməlidir. Bu, hüquqi tələblə yanaşı, cəmiyyətdən də verilən sifarişdir. Cəmiyyətimiz bu mövzuda diqqətli olmalı, vandalizm və laqeydlik hallarını qətiyyətlə pisləməlidir.
Azərbaycanın bölgələrindəki hər bir daş və divar şəhər və kəndlərimizin ümumi simasının, eləcə də milli irsimizin ayrılmaz parçasıdır. Bu məsələyə həssaslıqla yanaşılması, eyni zamanda sosial mədəniyyətə, ictimai dəyərlərə və birgəyaşayış mühitinə olan münasibətin göstəricisidir. Əks halda, tarixi məkanlara və obyektlərə zərər vuran hərəkətlərə qarşı hüquqi və qabaqlayıcı tədbirlər daha da gücləndiriləcək.
Bölmənin digər xəbərləri
