Uşaqlarda mütaliə vərdişi ibtidai siniflərdən etibarən formalaşdırılmalıdır – təhsil eksperti
Bakı, 4 sentyabr, AZƏRTAC
Uşaqların mütaliədən uzaqlaşmasında texnologiya və sosial platformaların geniş yayılması əsas amillərdən biridir. Halbuki bədii ədəbiyyat uşaqların nitqinin, dünyagörüşünün və düşünmə bacarıqlarının inkişafında mühüm rol oynayır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında təhsil eksperti Ramin Nurəliyev söyləyib. O bildirib ki, mütaliə vərdişi ibtidai siniflərdən etibarən formalaşdırılmalı, şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq müxtəlif bədii əsərlərlə tanışlığı təmin edilməlidir. İbtidai siniflərdə nağıl, hekayə və məqalələrə üstünlük verilməsi, yuxarı siniflərdə isə klassik və xarici ədəbiyyat nümunələrinin oxunmasının təşviq edilməsi məqsədəuyğundur.
“Bədii əsərlərin oxunması şagirdlərin nitq qabiliyyətinə, düşüncəsinə və söz ehtiyatının zənginləşməsinə müsbət təsir göstərir. Buna görə də həm müəllimlər, həm də valideynlər uşaqların asudə vaxtlarında mütaliəyə yönəlməsinə diqqət yetirməlidirlər. Son illərdə texnologiyanın və sosial platformaların geniş yayılması uşaqların kitaba ayırdığı vaxtın azalmasına səbəb olan əsas amillərdən biridir. Şagirdlər asudə vaxtlarını əvvəlki kimi bədii əsər oxumağa deyil, daha çox sosial şəbəkələrdən istifadəyə sərf edirlər. Sosial platformalardan həddindən artıq istifadə yalnız mütaliə vərdişinə deyil, şagirdlərin yuxu rejiminə, diqqət və qavrama qabiliyyətinə də mənfi təsir göstərə bilər. Gecə saatlarına qədər sosial şəbəkələrdən istifadə edən şagird növbəti gün dərslərdə yuxulu olur və bu da yeni mövzuların mənimsənilməsində çətinlik yaradır. Bu baxımdan uşaqların sosial platformalardan istifadəsinə nəzarət edilməli, xüsusilə azyaşlıların gecə saatlarında bu platformalara çıxışının qarşısının alınması istiqamətində valideynlər diqqətli olmalıdırlar. Məktəblərdə də müəllimlər tərəfindən şagirdlərin mütaliəyə yönləndirilməsi vacibdir. Lakin uşaqların sosial platformalardan uzaqlaşdırılması üçün yalnız məhdudiyyətlərin tətbiqi kifayət deyil. Şagirdlərin marağını mütaliəyə yönəldəcək təşviqedici mexanizmlər də yaradılmalıdır. Elm və Təhsil Nazirliyi, Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi, məktəblər və qeyri-hökumət təşkilatları tərəfindən bədii əsərlərin oxunmasına marağı artıran müxtəlif müsabiqə və yarışmalar təşkil edilə bilər. Daha çox kitab oxuyan şagirdlərin müəyyənləşdirilməsi və onların mükafatlandırılması uşaqların diqqətini mütaliəyə yönəldə bilər. Görkəmli ədiblərin yaradıcılığının təbliği də bu istiqamətdə səmərəli vasitələrdən biridir. Nizami Gəncəvi, Füzuli, Nəsimi və digər klassiklərin yaradıcılığı ilə bağlı müsabiqələrin, oxu proqramlarının və müxtəlif maarifləndirici layihələrin keçirilməsi şagirdlərdə ədəbiyyata marağın artırılmasına xidmət edə bilər. Eyni zamanda, şagirdlərin bədii ədəbiyyata kifayət qədər vaxt ayıra bilməməsinin səbəblərindən biri qəbul imtahanlarına hazırlıq prosesidir. Yuxarı sinif şagirdlərinin bir neçə fənn üzrə intensiv hazırlaşması onların mütaliəyə ayırdığı vaxtı əhəmiyyətli dərəcədə azaldır”, - deyə Ramin Nurəliyev qeyd edib.
Ekspert, həmçinin şagirdlərin bədii ədəbiyyata kifayət qədər vaxt ayıra bilməməsinin səbəblərindən biri kimi qəbul imtahanlarına hazırlıq prosesini göstərib. O bildirib ki, yuxarı sinif şagirdlərinin bir neçə fənn üzrə intensiv hazırlaşması onların mütaliəyə ayırdığı vaxtı əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Qiymətləndirmə mexanizmlərində şagirdlərin yalnız fənn üzrə biliklərinin deyil, oxu, düşünmə və tətbiqetmə bacarıqlarının da nəzərə alınması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qiymətləndirmə mexanizmlərində şagirdlərin yalnız fənn üzrə biliklərinin deyil, oxu, düşünmə və tətbiqetmə bacarıqlarının da nəzərə alınması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ekspert beynəlxalq qiymətləndirmə tədqiqatlarında, o cümlədən PISA-da şagirdlərin əldə etdikləri bilikləri real həyatda tətbiq etmək bacarıqlarının da qiymətləndirildiyini diqqətə çatdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
