Bakı, 19 iyul, AZƏRTAC

Bir neçə gün əvvəl Qərbi Azərbaycan İcmasının Amasiya rayon təşkilatının geniş tərkibdə yığıncağı keçirildi. Yığıncaqda çıxış edən Amasiya təşkilatının rəhbəri, akademik Abel Məhərrəmov və Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri, Milli Məclisin deputatı Əziz Ələkbərli Ulu Öndər Heydər Əliyevin və Prezident İlham Əliyevin taleyüklü bu məsələ ilə bağlı müəyyənləşdirdikləri strateji xətt, İcmanın qarşısında duran vəzifələr barədə ətraflı məruzələr etdilər. Həm məruzəçilər, həm də çıxış edənlər Qərbi Azərbaycan torpaqlarına onun əsl sahiblərinin qayıdacaqlarına böyük inamlarını dilə gətirdilər.

Tədbirdə Amasiya rayonu üzrə kənd icmalarının və idarə heyətinin tərkibi seçildi. Bütün təşkilati işlər başa çatdırıldı və sonda toplantı iştirakçıları belə bir yekdil fikir ifadə etdilər: təşkilatlanmaq və bir daha təşkilatlanmaq lazımdır. Mən də bu qeydlərimdə məhz həmin çağırışdan irəli gələn vəzifələrin icrası ilə bağlı bəzi mülahizələrimi bölüşmək istəyirəm.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Qərbi Azərbaycan İcması Amasiya təşkilatı idarə heyətinin üzvü, araşdırmaçı jurnalist Səyyad Ağbabalı söyləyib.

“Biz dövri-qədimdən Qərbi Azərbaycan türk-oğuz yurdunun necə və kimlərin köməyi ilə erməniləşdirildiyinin tarixini lazımınca öyrənmədən əcdadlarımızın miras qoyub getdiyi həmin torpaqların hansı yollarla əsl sahiblərinə qaytarmağın pozulan dünya nizamının indiki zamanında hansı prinsip və şərtlər daxilində mümkünlüyünü müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkərik”, - deyən S.Ağbabalı bildirib: “Acı həqiqət ondan ibarətdir ki, zaman-zaman nəsillərin gözləri önündə Qərbi Azərbaycanda mədəni-dini-tarixi abidələrimiz erməni vandalları tərəfindən dağıdılıb, Azərbaycan torpaqları hesabına yaradılan Ermənistanda qədim yurd yerlərimizin adları dəyişdirilib, murdar daşnak ayaqları evimizin içinə qədər uzanıb, çar və sovet Rusiyasının, habelə sovet hökumətinin bilavasitə dəstəyi ilə Qərbi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlılara qarşı dəfələrlə soyqırımı siyasəti həyata keçirilib, biz isə susmuşuq və ya susdurulmuşuq. Ya zəlzələdən, ya vəlvələdən. Repressiya maşınına və türk qanına susamış erməni terroruna qarşı lazımınca dirəniş göstərməmişik. Sanki qondarma “sovet beynəlmiləlçiliyi” havası elə bizim üçün bəstələnibmiş. Tam tərsi - Qərbi azərbaycanlılar tarixi torpaqlarında erməni despotizmi tərəfindən əzildikcə elə həmin ermənilərin qohum-əqrəbaları, doğmaları, daşnak tör-töküntüləri Azərbaycanda çox yaxşı rahatlıq tapıb, daha çox irəli gedib, daha çox kürsüyə yiyələnib və məqamı gələndə Qarabağla bağlı qanunsuz ərazi iddiaları üçün daha çox zəmin yaratmışlar. Bəs, bütün bunlar niyə baş verib?

Tarix üçün çox da uzun olmayan bir zaman kəsiyi ərzində (1918-1969-cu illər) Azərbaycana rəhbərlik edənlərin yürütdükləri qeyri-milli, həm də anti-Azərbaycan siyasətinin, hakimiyyət strukturlarına əsasən qeyri-azərbaycanlıların, həm də Azərbaycan xalqına düşmən kəsilənlərin (xüsusilə də ermənilərin - S.A.) daraşması, erməni şovinizminin əlindən tutub Kremlin otaqlarını gəzdirənlərin bütün tapşırıqlarına “bəçeşm” - deyə riayət edənlərin prinsipsizliyi nəticəsində, yəni Azərbaycan xalqına, onun dövlətinə canı-qanı ilə bağlı olan, respublikanın ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün nəinki canını qurban verməyə hazır olan, heç kreslosunu belə itirməyə razı olan lider olmayıb. Ulu Öndər hakimiyyətə gələnə qədər ayrı-ayrı vaxtlarda ermənilər Azərbaycan torpaqlarının müəyyən hissəsini bu və ya digər yollarla qopararaq erməniləşdiriblər.

Ümummilli Liderin respublika rəhbərliyinə gəlişindən sonrakı dövr milli özünüdərkin, milli özünəqayıdışın başlanğıcı kimi qəbul olunur. Onun yürütdüyü siyasət milli qürur hissinin güclənməsi və milli şüurun yüksəlməsinə təkan verən sürətli inkişaf strategiyasının gerçəkləşdirilməsinə istiqamətlənmişdi. Milli kadrların hazırlanması, milli dilin inkişaf etdirilməsi və istifadə olunması, dövlət idarəetmə strukturlarında çalışan məmurların mütləq əksəriyyətinin azərbaycanlı olmasına xüsusi diqqət yetirilmişdir. Ulu Öndərin xalqımızın önündə, Azərbaycan tarixi qarşısındakı xidmətlərindən biri də torpaqlarımıza yiyələnmək üstündə ən kəskin geosiyasi ziddiyyətlərin mövcud olduğu zamanlar xalqa, Vətənə, dövlətə sədaqət nümunəsi kimi, sözün əsl mənasında, çarpışmasıdır.

Tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqlarının, o cümlədən də Azərbaycan SSR-in ərazisindən nə vaxt, nə qədər, hansı ərazilərin ermənilərə verilməsi (və ya ermənilərin zəbt etməsi - S.A.) bu yazının mövzusu deyil. Bu faktlar həm Azərbaycanda, həm Ermənistanda, həm də Moskva arxivlərində mövcuddur.

Hər kəs aydın dərk etməlidir ki, indi söhbət tarixi faktları və reallıqları öyrənməkdən və ötürməkdən getmir. Söhbət bu və ya digər səbəblərdən itirilmiş torpaqların geri qaytarılması uğrunda aparılmalı olan mübarizədən, Qərbi Azərbaycana qayıdış arzularının reallığa çevrilməsindən gedir. Ulu Öndər deyirdi: “Mən hesab edirəm ki, əldən gedən torpaqlar nə vaxtsa qayıtmalıdır. Azərbaycanın tarixi torpaqları qayıtmalıdır. Biz də qaytara bilməsək, gələcək nəsillər onları qaytarmalıdır”.

Bir daha vurğulamaq istəyirəm ki, vətən, torpaq namusu çəkən hər kəs bu fikirdədir ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış da indi baş verməlidir, itirilmiş torpaqların davası da indi aparılmalıdır. Niyə? Çünki Ulu Öndərin bu məsələ ilə bağlı müəyyənləşdirdiyi strateji siyasi xətti müasir dövrün çağırışlarına uyğun və onu çox qətiyyətlə yerinə yetirən İlham Əliyev kimi Prezidentimiz, Müzəffər Ali Baş Komandamız var. O, aydın yol xəritəsi hazırlayıb, məqsədə çatmağın yollarını göstərib, bütün təzyiqlərə baxmayaraq (olsun böyük dövlətlər və ya nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar - S.A.), yenilməz sərkərdəlik qabiliyyəti nümayiş etdirir. Dəmir məntiqi ilə ən qatı daşnağı da, o daşnağın havadarlarını da yerdən-yerə vurur. Azərbaycan Liderinin yumruğunu sıxaraq Avropanın göbəyində erməni baş nazirinin sərsəm bəyanatına qarşı “Qarabağ Azərbaycandır və nida!” fikrini səsləndirməsi zamanı ortalığa sanki “su ələndiyi” səhnəsini xatırlayırsınızmı?

Bəs “Armenia”-“Armenia”, “Yerevan”-“Yerevan” - deyib saxta tarix düzəldənlərə necə cavab verdi? O dedi: “Qərbi Azərbaycan bizim tarixi torpaqlarımızdır. İrəvan bizim tarixi şəhərimizdir. Göstərin görək İrəvanının tarixi mərkəzi haradır? Haradır İrəvanın tarixi mərkəzi? Əgər deyirsiniz ki, guya bu, dünyanın ən qədim şəhəridir, haradadır bunun tarixi mərkəzi? Bəs, necə ola bilər ki, İrəvanda tarixi mərkəz yoxdur? Qoy bu sadə suala cavab versinlər. Cavab da gün kimi aydındır. Ona görə ki, bu tarixi mərkəz Azərbaycan xalqının tarixi irsi idi. Hansını ki, onlar dağıdıblar. Şəhərsalma adı altında bütün tarixi binalarımız, o cümlədən İrəvan qalası, Sərdar sarayı dağıdılıb”.

Gəlin açıq etiraf edək ki, elə Qərbi azərbaycanlıların böyük əksəriyyəti belə Prezident İlham Əliyevin “Tarixi torpaqlarımızı, yurd yerlərimizi öz doğma adları ilə çağırın” səslənişinə qədər “Masis”, “Yerevan”, “Vardenis”, “Krasnoselsk”, “Kalinino” və sair kimi qondarma adları dilə gətirirdilər. Məhz Azərbaycan Lideri az qala böyüklərin əlindən tutub barmaqlarını tarixi adların üzərinə qoydu, bizi silkələdi, ayıltdı. İndi silkələnib ayılmış başların hədəfə doğru yorulmadan, qorxub-çəkinmədən qətiyyətlə mübarizəyə başlaması vaxtıdır. Bunun üçün isə təşkilatlanmaq lazımdır, bəli təşkilatlanmaq. Təbii ki, tarixi təxminən 300 (üç yüz) ilə dayanan erməni diasporu ilə mübarizə aparmaq asan olmayacaq. Ancaq onu həqiqətin və inamın, vətən sevgisinin, vətənə qayıdışın gücü ilə yerində oturtmaq mümkündür və mümkün olacaq. Bəzən biz “kaftar bir ifritə divi” həddindən çox şişirdir və məğlubedilməz hesab edirik. Amma “çaqqalların ağalığı qurd ayağa qalxana qədərdir” zərb-məsəli 44 (qırx dörd) günlük Vətən müharibəsində öz təsdiqini bir daha tapdı.

Biz təşkilatlanıb nə edə bilərik? Amasiya icmasının timsalında bir neçə mülahizəyə diqqət çəkmək istəyirəm. Təbii ki, mətbuat üçün məqbul hesab edilənlərə. 1988-1989-cu illərdə Ağbabadan deportasiya edilənlərin sayı aşağı yuxarı 22.000 (iyirmi iki min) nəfər olub. Ötən 35 ildə təbii artımı nəzərə alsaq, hazırda Azərbaycanda və xarici ölkələrdə kökü Ağbabaya gedib çıxan 80-100 min insan var. Onların arasında akademiklər, sanballı tədqiqatçı alimlər, etnoqraflar, tarixçilər, beynəlxalq aləmdə tanınan həkimlər və hüquqşünaslar, iş adamları və digər peşə sahibləri var. Ağbaba icmanın fəaliyyət nüvəsini məhz onlar təşkil etməlidirlər.

Zaman dəyişib. İndi rəqəmsal informasiyalar dövrüdür. Sosial media seqmentlərinin həlledici rolunu isə unutmaq olmaz. Qərbi Azərbaycan naminə, itirilmiş torpaqların namus və şərəfi üçün ciddi surətdə təşkilatlanmalı, bir daha təşkilatlanmalı və yenə də təşkilatlanmalıyıq.

P.S. Yuxarıda qeyd etdim ki, “kaftar divi çox da qorxunc, heybətli, məğlubedilməz hesab etməyin”. Niyəsini də dedim. İndi başqa bir məqama toxunmaq istəyirəm. Təsəvvür edir ki, yalnız Ağbabadan deportasiya edilən 22.000 nəfər hər gün bu kaftarın bədəninə ağrını hiss edəcək dərəcədə biz batırır. Nə baş verər? Bəs, 1 milyon Qərbi azərbaycanlı birdən biz batırsa, divin əhvalı necə olar?

P.P.S. Hərdən gözlərimi qapayıb uzaqlara baxıram. Görürəm ki, yüz minlərlə Qərbi azərbaycanlı əllərində “Biz evimizə dönürük!”, “Biz doğma torpaqlarımıza qayıdırıq!” şüarları ilə Ermənistan sərhədinə dirəniblər.