Bakı, 4 iyul, AZƏRTAC

ABŞ Konqresində sükunət yenidən pozulub. Ermənipərəst konqresmenlər Cənubi Qafqazda Bakı ilə İrəvan arasında tədricən davam edən və çoxdan gözlənilən sülh sazişinin bağlanmasına gətirib çıxaracaq hadisələrdən narahatdırlar. Ermənistanda siyasətçilər öz bəyanatlarında Türkiyə ilə münasibətlərin yaxşılaşdırılması zəruriliyindən tez-tez danışmağa başlayıblar ki, bu da Ankaranın dəfələrlə səsləndirdiyi kimi, Azərbaycanla sülh olmadan ağlasığmazdır. Öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa edən Azərbaycanın dünya miqyasında nüfuzu getdikcə artır. Təbii ki, hadisələrin inkişafının belə ssenarisi illərdir Cənubi Qafqazda sülhün bərqərar olmasına qarşı çıxan erməni diasporu və onun lobbiçiləri üçün əlverişsizdir. Nəticədə ermənipərəst konqresmenlər Anna Eşu (Kaliforniya) və Kristofer Smit (Nyu-Cersi) “Dağlıq Qarabağın erməni əhalisinə qarşı etnik təmizləmə kampaniyası apardığına görə Azərbaycanın qınanması” adlı böhtan xarakterli qətnamə layihəsi təklif ediblər. Dəfələrlə vurğulandığı kimi, hər iki ştatda böyük erməni diasporu var və seçkilər zamanı onların səsləri mühüm rol oynayır.

Bu barədə AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycanın Rus İcması sədrinin birinci müavini, Yeni Azərbaycan Partiyası Gənclər Birliyinin üzvü Anastasiya Lavrina danışıb.

Onun sözlərinə görə, riyakarlıq və ikili standartlar nümunəsi olan böhtan xarakterli qətnamə layihələri ABŞ-ın Azərbaycandakı reputasiyasına mənfi təsir göstərir. Həmin iki konqresmenin kimliyini və ABŞ-ın erməni diasporunun bu məsələdə rolunun nədən ibarət olduğunu başa düşmək o qədər də çətin deyil.

Amerikalı siyasətçi, Kaliforniyadan olan Nümayəndələr Palatasının və ABŞ Konqresinin Erməni problemləri üzrə qrupunun üzvü Anna Eşu etnik ermənidir. Onun anası Ermənistanı tərk edərək əvvəlcə İraqa, sonra isə Amerikaya köçüb. 1972-ci ildə təsis edilmiş, anti-Azərbaycan mövqeyi ilə tanınan Adam Şiffin həmsədri olduğu Amerika Erməni Assambleyasının üzvü olan Anna Eşu uzun illərdir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı çıxır.

Lavrina qeyd edib ki, həmin təşkilatın saytında Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisində əvvəllər fəaliyyət göstərən qeyri-qanuni separatçı rejimə dəstək üçün açıq çağırışlar var.

Etnik mənsubiyyətlə yanaşı, seçki amilini, daha doğrusu, ABŞ-dakı erməni diasporunun verdiyi dəstəyi istisna etmək olmaz. Amerikanın ANCA Erməni Milli Komitəsinin rəsmi saytında bildirilir ki, təşkilat “hər bir senatorun və təmsilçinin ermənipərəst qanunvericilik üzrə göstəricisi kontekstində geniş spektrli fəaliyyətini yaxından izləyir və sonra seçicilərə xidmət əlaməti olaraq bu məlumatı öz hesabatında geniş şəkildə yayır. Təbii ki, burada əsas meyar anti-Azərbaycan və ermənipərəst qətnamələrin dəstəklənməsidir. Sayt, həmçinin konqresmenin sosial şəbəkələrdə Azərbaycanı tənqid edən bütün yazılarını toplayır. Yəni, Anna Eşu yaxşı səy göstərib və “A+” balı, habelə ANCA-nın “Təqdir nişanı”nı qazanıb. Azərbaycana qarşı yönəlmiş bəyanatların və təşəbbüslərin sayını nəzərə alsaq deyə bilərik ki, bu siyasətçi sırf erməni diasporu üçün çalışır.

Anastasiya Lavrinanın sözlərinə görə, heç kimə sirr deyil ki, Anna Eşunun Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi ilə əlaqələri var. O, 2019-cu ildə Konqresdəki qəbulda Ermənistanın baş nazirinin həyat yoldaşı Anna Hakopyan ilə görüşüb və bu barədə feysbuk səhifəsində yazıb. Eşu qüvvələri birləşdirmək, ABŞ və Ermənistan arasında əlaqələri gücləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş Ermənistan Qrupunun üzvü olmaqdan qürur duyduğunu da vurğulayıb. Bu, Ermənistanın hələ də qonşu Azərbaycanın ərazisinin 20 faizini işğal altında saxladığı, qoşunların dərhal çıxarılmasını tələb edən BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 qətnaməsini yerinə yetirməkdən imtina etdiyi dövrdə baş verib. Nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvüdür.

Anna Eşu Nikol Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsi ilə nəticələnən “məxməri inqilab”ın nəticələrini dəstəkləyərək, Ermənistanda demokratiyadan dəm vurmağı xoşlayır. Onun ABŞ nümayəndə heyətinin tərkibində Ermənistana gəldiyi 2017-ci ilə nəzər saldıqda, bu qənaətin nə qədər səmimi olduğunu başa düşmək olar. Amerikalı konqresmenlər Azərbaycanın o vaxt işğal altında olan Qarabağ ərazisinə qeyri-qanuni və Vaşinqtonun rəsmi mövqeyinə zidd səfər ediblər. Daha sonra Anna Eşu Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyanla görüşdə də demokratiyadan danışıb, bu şəxsin Xocalıda mülki azərbaycanlıların qətlində əli olduğunu heç vaxt təkzib etməməsi faktını isə hesabatdan çıxarıb. Ermənistanda rəhbərlik dəyişdikdən sonra amerikalı siyasətçi dərhal yeni hökumətə doğru addımlamaq üçün “ayaqqabılarını dəyişib”. Anna Eşunun demokratiya anlayışı bundan ibarətdir.

Anastasiya Lavrina vurğulayıb: “Bir çox mənbələrə və beynəlxalq jurnalistlərin xronikalarına görə, etnik ermənilərin könüllü tərk etdikləri Qarabağa qayıtmaq hüququndan danışan Anna Eşu etnik azərbaycanlıların müasir Ermənistandakı öz tarixi torpaqlarına qayıtmaq üçün qanuni hüququna məhəl qoymur. Ermənistandan zorla qovulmuş yüz minlərlə azərbaycanlını birləşdirən Qərbi Azərbaycan İcması bu insanların və onların övladlarının öz yurd-yuvalarına qayıtması üçün onların qanuni hüquqlarını müdafiə edir. Lakin Anna Eşu heç bir bəyanatında bu məsələni qaldırmayıb. Bu, başqasının gözündə saman çöpü axtarmaq kimidir, halbuki onlar öz gözlərində tiri görmək istəmirlər. Anna Eşu etnik ermənilərin də uzun illər yaşadıqları çoxmillətli Azərbaycan cəmiyyətinə qarşı qərəz və tənqiddənsə, monoetnik Ermənistanın gələcəyindən narahatlıq keçirsə, daha yaxşı olardı”.

Qeyd edək ki, bu, Anna Eşunun etnik ermənilərin hüquqları mövzusunda müraciətlə bağlı ilk cəhdi deyil. Onun, həmçinin ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının sabiq spikeri Nensi Pelosi ilə əlaqələri də yaxşı məlumdur. 2023-cü ilin oktyabrında onlar ABŞ Prezidenti Co Baydenə məktubla müraciət edərək, Qarabağ ermənilərinə qarşı guya “etnik təmizləmə” apardığına görə Azərbaycanı məsuliyyətə cəlb etməyi təklif ediblər. Bir il əvvəl Anna Eşu o vaxt Konqres Nümayəndələr Palatasının spikeri postunu tutan Nensi Pelosini Ermənistan səfərində müşayiət edib və orada İrəvanı dəstəkləyən gurultulu ifadələr də səsləndirilib. Təəccüblü heç nə yoxdur, 2022-ci ildə Tayvana səfər edərək Çinin ərazi bütövlüyünü şübhə altına alan, silsilə qalmaqallara səbəb olan siyasətçi Nensi Pelosidən başqa nə gözləmək olardı?

2023-cü ilin noyabrında Anna Eşu Konqresdə 30 illik fəaliyyətindən sonra təqaüdə çıxdığını elan edib. Buna baxmayaraq, siyasi karyerasının sonunda erməni diasporunun maraqlarına fəal dəstək vermək cəhdi onun rahat qocalığını tam təmin edə bilər.

Öz növbəsində, ermənipərəst lobbiçi Kristofer Smit uzun illərdir ki, Azərbaycanın demokratiya ilə bağlı problemləri olduğu, insan haqlarının pozulduğu kimi sönük bəhanələr ilə Qarabağda əvvəllər fəaliyyət göstərən qanunsuz separatçı rejimə yardım kampaniyası aparırdı. O, 2021-ci ildə 44 günlük müharibənin nəticələrini qəbul etmək istəməyib və ABŞ hökumətini Qarabağdakı qanunsuz rejimə 50 milyon dollar humanitar yardım ayırmağa çağırıb. Bunun Vaşinqtonun separatçıların fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsinə cəlb edilməsi cəhdi kimi qiymətləndirmək olar.

Anna Eşu kimi, Amerika Erməni Milli Komitəsi (ANCA) Kristoferin səylərini də qiymətləndirib, lakin o, “A” qiyməti cədvəli üzrə Annadan bir qədər aşağı bal alıb.

Azərbaycanın Rus İcması sədrinin birinci müavininin qeyd etdiyi kimi, əgər Anna Eşu etnik mənsubiyyəti səbəbindən hərəkət edirsə, Kristofer Smit açıq-aydın sırf maddi maraqlara malikdir. Sonuncu, həmçinin Bakı ilə İrəvan arasında sülhdən açıq-aşkar gəlir gözləməyən və Vaşinqtonla Bakı arasında yaxşı münasibətlərin inkişafında özlərinə heç bir fayda görməyən şəxslərdən biridir. O, 2015-ci ildə “Azərbaycan Demokratiya Aktı” adlanan HR 4264 sənədini təqdim edib ki, bu da ABŞ-dan “Azərbaycan hökumətinin yüksəkvəzifəli üzvlərinə viza verməməyi” tələb edir. Bu sənəd həmin vaxt çoxlu müzakirələrə səbəb olmuş və ikitərəfli münasibətlərə xələl gətirmişdi. 2023-cü ildə Kristofer Smit artıq öz “uzaqgörənliyi” ilə Amerika hökumətini Azərbaycan tərəfindən təhdid edilən Ermənistana hərbi maliyyə yardımı ayırmağa çağırmışdı.

A.Lavrina deyir: “Kristofer Smit nə vaxtsa əvvəllər işğal olunmuş ərazilərdə Azərbaycan xalqının maddi-mədəni irsinin məqsədyönlü şəkildə məhv edilməsini tənqid edən bəyanatla çıxış edibmi? Yox! Dağıdılan məscidlərin, pravoslav və alban kilsələrinin taleyi onu maraqlandırıb? Xeyr! Yaxud o, Ermənistanın mina terrorundan, Azərbaycanın bu gün dünyanın ən çox minalarla çirklənmiş ölkələri sırasında yer almasına səbəb olan milyonlarla minalardan, “Qafqazın Xirosiması” adlandırılan Ağdam şəhərindən danışıbmı? Bəlkə Ermənistanın işğal illərində törətdiyi dağıntıların miqyası haqqında nəsə deyib? Qətiyyən! Amma bir çox ölkələrin liderləri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, onlarla beynəlxalq media bütün bunlardan danışır. Qarabağda etnik təmizləmə ilə bağlı heç bir rəsmi sübutu olmayan uydurma hekayələrdən fərqli olaraq, ictimaiyyətdə ermənilərin mülki azərbaycanlılara qarşı cinayətləri, o cümlədən bir sıra şəhər və kəndlərdə soyqırımı aktları, işğal dövründə Şuşa həbsxanasında işgəncə və qətl faktları ilə bağlı çoxsaylı sübutlar mövcuddur”.

Azərbaycanın Rus İcması sədrinin birinci müavini müsahibənin sonunda deyib: “Tamamilə aydındır: Anna Eşu və Kristofer Smit böhtan xarakterli kağız parçaları ilə Amerika Erməni Milli Komitəsində maaşlarını qazana bilərlər, lakin Azərbaycanın mövqeyinə və imicinə təsir göstərə bilməyəcəklər. Azərbaycan xalqı öz səyləri bahasına ölkənin ərazi bütövlüyünü bərpa edərək öz doğma torpağında dinc yaşamaq hüququ qazanıb. Biz Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin ətrafında vahid cəbhədə sıx birləşməklə, dinc əhalinin heç vaxt Azərbaycan Ordusunun hədəfinə çevrilmədiyi döyüş meydanında beynəlxalq hüququn bütün normalarına, davranış qaydalarına uyğun ədalətə nail olduq. Bu gün isə məhz Azərbaycanı haqlı olaraq bütün Cənubi Qafqaz regionunda sülhün və sabitliyin təminatçısı adlandırırlar”.