Appendiks düşünüldüyü kimi də “faydasız” orqan deyilmiş
Bakı, 12 mart, AZƏRTAC
Uzun müddət appendiks rudiment, yəni insanın əcdadlarından qalan və artıq faydası olmayan həzm sisteminin qalığı hesab olunurdu. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, bu orqanın təkamül tarixi daha mürəkkəbdir və o, immun sistemində və bağırsaq mikrobiomunun qorunmasında mühüm rol oynaya bilər. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The Conversation” portalı məlumat yayıb.
Appendiks yoğun bağırsağın başlanğıc hissəsindən çıxan kiçik bir çıxıntıdır. Onun forması və ölçüsü müxtəlif heyvan növlərində fərqlidir. İnsanlarda və insanabənzər meymunlarda appendiks uzun və silindrik formaya malikdir. Koala və vombat kimi bəzi məməlilərdə isə daha qısa olur və qıf formasını xatırladır. Bəzi gəmiricilərdə və dovşanlarda isə bu orqanın quruluşu daha da fərqlidir.
Müasir elmi məlumatlar göstərir ki, appendiks immun sisteminin fəaliyyətində iştirak edir. Onun divarlarında limfoid toxuma yerləşir. Bu toxuma immun hüceyrələrinin toplandığı sahədir və bağırsaqdakı mikrobların tərkibinə nəzarət etməyə kömək edir.
Bu sistem xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə daha fəal işləyir. Məhz bu dövrdə immun sistemi formalaşır. Appendiksdəki limfoid strukturlar antitellərin yaranmasında iştirak edir. Bu maddə xəstəlik törədən mikroorqanizmləri zərərsizləşdirməyə kömək edir.
Alimlər həmçinin hesab edirlər ki, appendiks faydalı bağırsaq bakteriyaları üçün bir növ “sığınacaq” rolunu oynaya bilər. Bir fərziyyəyə görə, onun daxilində mikroorqanizmlərin sabit birlikləri – bioörtüklər formalaşır.
Ağır bağırsaq infeksiyaları zamanı bağırsaqdakı mikrobların böyük hissəsi məhv olur. Belə hallarda appendiksdə qalan bakteriyalar normal mikrofloranın yenidən bərpa olunmasına kömək edə bilər. Bu mikroorqanizmlər həzm prosesində iştirak edir, zərərli bakteriyaların artmasını zəiflədir və immun sistemi ilə qarşılıqlı əlaqədə olur.
Lakin son yüz ildə vəziyyət dəyişib. Təmiz su, yaxşı sanitariya şəraiti və antibiotiklərin istifadəsi bağırsaq infeksiyalarından ölüm hallarını kəskin azaldıb. Bu şəraitdə appendiksin təkamül üstünlükləri demək olar ki, əhəmiyyətini itirib, amma appendisit riski qalmaqda davam edir.
Buna görə də müasir tibdə appendiksin iltihabı adətən cərrahi əməliyyatla, onun çıxarılması ilə müalicə olunur. Bir vaxtlar təkamül baxımından faydalı ola bilən bu orqan indi daha çox tibbi problemlər yarada bilən potensial orqan kimi qiymətləndirilir.
Bölmənin digər xəbərləri
