Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin müasir mərhələsi əməkdaşlığın daha kompleks modelinə keçidlə səciyyələnir

Bakı, 1 iyul, AZƏRTAC

Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov iyunun 22-23-də Azərbaycana dövlət səfəri zamanı tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığın geniş spektrini əhatə edən məsələləri müzakirə edib, birgə sənədlər paketini imzalayıb, həmçinin siyasi dialoqun daha da möhkəmləndirilməsi, iqtisadi-ticari əlaqələrin genişləndirilməsi, iri nəqliyyat-logistika və energetika layihələrinin həyata keçirilməsinə hər iki tərəfin böyük önəm verdiyini təsdiqləyiblər.

Dövlət səfərinin əhəmiyyəti və Türkmənistan-Azərbaycan əməkdaşlığının perspektivləri barədə AZƏRTAC-ın müxbiri Türkmənistan Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun Strateji Araşdırmalar Elmi Mərkəzinin direktoru, səfir Şiri Şiriyevlə həmsöhbət olub.

–Türkmənistan Prezidentinin Azərbaycana dövlət səfəri Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin gələcək inkişafı və Xəzər regionunda əməkdaşlıq baxımından hansı əhəmiyyətə malikdir?

–Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana dövlət səfəri ikitərəfli münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi və Xəzər regionunda əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İlk növbədə, bu səfərin siyasi-diplomatik əhəmiyyətini qeyd etmək lazımdır. Səfər iki ölkə arasında qarşılıqlı etimada, eləcə də hörmət, bərabərhüquqluluq və mehriban qonşuluq prinsiplərinə əsaslanan dialoqun davamlı xarakter daşıdığını bir daha təsdiqlədi.

Xüsusi vurğulanmalıdır ki, yüksək səviyyədə keçirilən bu cür təmaslar Xəzər regionu çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına əlavə təkan verir. Hazırda bu region getdikcə daha aydın şəkildə əməkdaşlıq və qarşılıqlı bağlılıq məkanı kimi formalaşır.

Praktik baxımdan səfər energetika, nəqliyyat, logistika və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın daha da inkişafına, həmçinin regional gündəmdə duran məsələlər üzrə mövqelərin əlaqələndirilməsinin gücləndirilməsinə xidmət edir.

Beləliklə, bu dövlət səfəri Türkmənistan ilə Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi istiqamətində atılmış mühüm addım kimi qiymətləndirilməlidir.

– Dövlət səfəri çərçivəsində Türkmənistan Prezidenti Füzuli və Şuşa şəhərlərinə də baş çəkdi. Sizcə, bu səfərin iki qardaş ölkə arasında etimadın daha da möhkəmləndirilməsi və əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından simvolik və praktiki əhəmiyyəti nədən ibarətdir?

– Türkmənistan Prezidentinin Füzuli və Şuşa şəhərlərinə səfəri ikitərəfli münasibətlərin humanitar və siyasi müstəvisinin mühüm tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir.

İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, bu hadisə təkcə protokol xarakterli səfərin tərkib hissəsi deyil, həm də mühüm simvolik əhəmiyyət kəsb edir. Belə ki, Türkmənistan ilə Azərbaycan arasında mövcud olan yüksək etimad səviyyəsini və mehriban qonşuluq münasibətlərinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində ortaq iradəni əks etdirir.

Beynəlxalq praktikada dövlət başçıları səviyyəsində atılan bu cür addımlar ənənəvi olaraq uzunmüddətli münasibətlərin möhkəmləndirilməsinə və quruculuq proseslərinin dəstəklənməsinə yönəlmiş siyasi iradənin təzahürü kimi qiymətləndirilir.

Hazırda Azərbaycanda yaşayış kompleksləri, nəqliyyat şəbəkələri, enerji obyektləri və sosial təyinatlı müəssisələr də daxil olmaqla müasir infrastrukturun qurulması üzrə genişmiqyaslı proqramlar həyata keçirilir. Bu baxımdan, sözügedən səfər infrastrukturun inkişafı, təcrübə mübadiləsi, eləcə də müasir idarəetmə və texnoloji həllərin tətbiqi sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.

Bu proses şəhərsalma, şəhərlərin rəqəmsal idarə olunması, “ağıllı” infrastruktur və ekolojiyönümlü inkişaf sahələrində beynəlxalq təcrübə mübadiləsi və əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar formalaşdırır.

Türkmənistanın infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi sahəsində topladığı təcrübəni, eləcə də ikitərəfli əməkdaşlığın ənənəvi olaraq konstruktiv xarakter daşımasını nəzərə alaraq demək olar ki, humanitar, texniki və ekspert səviyyəsində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün əlverişli zəmin mövcuddur.

Buna görə də, mənim fikrimcə, bu səfərin simvolik əhəmiyyəti əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi ilə bağlı praktik məzmunu ilə üzvi şəkildə tamamlanır.

– Siz Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında əməkdaşlığın hansı istiqamətlərini daha perspektivli hesab edirsiniz?

– Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin müasir mərhələsi texnoloji modernləşməyə, infrastruktur əlaqələrinin daha da genişləndirilməsinə və iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə əsaslanan daha kompleks əməkdaşlıq modelinə keçidlə səciyyələnir.

Energetika sahəsində əməkdaşlıq hələ də əsas istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Bununla yanaşı, dərin emalın inkişafı, ekoloji cəhətdən təmiz texnologiyaların tətbiqi, enerji səmərəliliyinin artırılması və aşağı karbonlu iqtisadiyyata keçid hesabına bu əməkdaşlığın məzmunu tədricən genişlənir.

Yaşıl enerji, hidrogen texnologiyaları və karbon izinin azaldılmasına yönəlmiş layihələr perspektivli əməkdaşlıq istiqamətləri kimi ön plana çıxır.

Nəqliyyat-logistika sahəsində qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hər iki ölkənin coğrafi mövqeyi Mərkəzi Asiyanı, Qafqazı və daha geniş Avrasiya məkanını birləşdirən dayanıqlı tranzit marşrutlarının formalaşdırılması üçün obyektiv imkanlar yaradır.

Bu kontekstdə regional logistikanın dayanıqlığını və çevikliyini artıran əlavə nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafından söhbət gedir.

Mühüm istiqamətlərdən biri də beynəlxalq daşımaların səmərəliliyini artıran nəqliyyat sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və intellektual logistika həllərinin tətbiqidir.

Sənaye kooperasiyası da böyük potensiala malikdir. Bu, neft-qaz kimyası, gəmiqayırma, maşınqayırma, tikinti və əlaqəli sənaye sahələri, eləcə də süni intellekt, elektron hökumət və rəqəmsal idarəetmə platformaları da daxil olmaqla rəqəmsal transformasiyanın inkişafını əhatə edir.

Bütün bu istiqamətlər birlikdə bir-birini tamamlayan imkanlara və strateji maraqların üst-üstə düşməsinə əsaslanan uzunmüddətli və dayanıqlı tərəfdaşlığın təməlini formalaşdırır.

Beləliklə, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri siyasi etimad, iqtisadi baxımdan bir-birini tamamlayan imkanlar və getdikcə genişlənən humanitar əməkdaşlıq üzərində qurulan, davamlı inkişaf edən dialoq nümunəsidir.

Dəyişən regional və qlobal gündəm şəraitində iki ölkə arasında əməkdaşlıq Xəzər regionunda və daha geniş Avrasiya məkanında sabitlik və inkişafı təşviq edən mühüm amil kimi əlavə əhəmiyyət qazanır.

_{Müxbir – Pərvanə Qafarova}