Azərbaycanın mədəni irsinə qarşı vandalizm: İddialar və həqiqətlər – ŞƏRH
Bakı, 22 aprel, AZƏRTAC
Ermənistan tərəfindən uzun illər ərzində formalaşdırılmış təbliğat narrativlərindən biri guya regionda “erməni irsinin sistemli şəkildə məhv edilməsi” iddiaları üzərində qurulub. Lakin faktların soyuq dili göstərir ki, əslində Cənubi Qafqazda mədəni irsin ən ağır və məqsədyönlü şəkildə dağıdılması məhz Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirilib. Bu, təkcə fiziki vandalizm deyil, həm də tarixi yaddaşın silinməsi və kimlik üzərində aparılan məqsədli hücum idi.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov söyləyib.
O bildirib ki, işğal dövründə Azərbaycanın Qarabağ və ətraf rayonlarında yüzlərlə tarixi-dini abidə ya tamamilə məhv edilib, ya da ciddi şəkildə zədələnib. Məscidlər, türbələr, ziyarətgahlar və digər mədəniyyət nümunələri sistemli şəkildə talan olunub, bəzi hallarda isə onların memarlıq elementləri sökülərək qanunsuz şəkildə daşınıb. Bu dağıntılar spontan deyil, planlı və ideoloji əsaslara söykənən siyasətin nəticəsi idi.
"Xüsusilə diqqətçəkən məqamlardan biri məzarlıqlara qarşı həyata keçirilən vandalizmdir. Ağdam, Füzuli, Zəngilan, Kəlbəcər və Cəbrayıl rayonlarında yerləşən onlarla qəbiristanlıq dağıdılıb, qəbirlər qazılıb, başdaşları sındırılıb və ya oğurlanıb. Bu faktlar təkcə maddi mədəniyyət nümunələrinin məhv edilməsi deyil, həm də insan ləyaqətinə və dini dəyərlərə qarşı yönəlmiş açıq hörmətsizlik aktıdır. İşğal altındakı ərazilərdə bəzi məscidlərin təhqir olunaraq donuz və ya iribuynuzlu heyvanların saxlanıldığı məkanlara çevrilməsi isə bu siyasətin nə qədər aşağı səviyyəli və təhqiredici xarakter daşıdığını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bu, sadəcə, dağıntı deyil, dini kimliyə qarşı yönəlmiş simvolik zorakılıqdır",- deyə T.İsmayılov vurğulayıb.
Politoloq deyib ki, digər mühüm məsələ Ermənistan ərazisində Azərbaycanın tarixi-dini irsinin sistemli şəkildə silinməsidir: “İrəvan və digər bölgələrdə mövcud olmuş Şah Abbas, Sərdar, Hacı Novruzəli kimi məscidlər və XVI–XVIII əsrlərə aid digər abidələr ya tamamilə dağıdılıb, ya da məqsədli şəkildə mənimsənilərək fərqli kimlik altında təqdim olunub. Bu gün həmin abidələrdən yalnız Göy məscid müəyyən formada qorunub saxlanılıb, lakin onun da ilkin memarlıq və funksional xüsusiyyətləri dəyişdirilərək muzey formatına uyğunlaşdırılıb. Bununla yanaşı, qədim Qafqaz Albaniyasına məxsus dini abidələrin mənimsənilməsi və saxtalaşdırılması da geniş yayılmış praktika olub. Ağoğlan, Amaras, Xudavəng, Qandzasar kimi monastr kompleksləri üzərində aparılan dəyişikliklər onların tarixi mənsubiyyətinin təhrif olunmasına xidmət edib. Orijinal alban izləri ya silinib, ya da dəyişdirilərək erməni irsi kimi təqdim olunub. Bütün bu faktlar onu deməyə əsas verir ki, Ermənistanın həyata keçirdiyi siyasət yalnız ərazi işğalı ilə məhdudlaşmayıb. Bu siyasət Azərbaycan xalqının tarixi izlərini silmək, mədəni irsini mənimsəmək və gələcək nəsillərin yaddaşında saxta tarixi reallıq formalaşdırmaq məqsədi güdüb. Bu, klassik hərbi işğaldan daha genişmiqyaslı – mədəni və mənəvi təmizləmə siyasətidir.
Bu kontekstdə beynəlxalq ictimaiyyətin obyektiv mövqe sərgiləməsi və faktlara əsaslanan yanaşma ortaya qoyması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çünki mədəni irs yalnız bir xalqa deyil, bütün bəşəriyyətə məxsus dəyərdir və onun məqsədyönlü şəkildə məhv edilməsi ümumbəşəri cinayət kimi qiymətləndirilməlidir".
Bölmənin digər xəbərləri
