Azərbaycanlı itkinlərin taleyi BMT tribunasından yenidən gündəmə gətiriləcək - Umud Mirzəyev
Bakı, 30 avqust, AZƏRTAC
30 Avqust - Beynəlxalq İtkinlər Günüdür. Bu tarix dünyada taleyi naməlum qalan, ailələri illərlə, bəzən onilliklərlə bir xəbər gözləyən minlərlə insanın ağrısını xatırladan gündür. Azərbaycan üçün isə bu günün xüsusi və son dərəcə ağır mənası var. Birinci Qarabağ müharibəsi və sonrakı hərbi qarşıdurmalar nəticəsində minlərlə azərbaycanlının taleyi bu günədək naməlum qalır. Onların sırasında xeyli sayda uşaq da var. Məhz Beynəlxalq İtkinlər Günü ərəfəsində Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) Ermənistanın BMT-nin Məcburi Yoxaçıxmalar üzrə Komitəsinə təqdim etdiyi ikinci dövri hesabata alternativ olaraq hazırladığı “İtkin düşmüş - məcburi yoxa çıxarılmış azərbaycanlı uşaqlar” adlı tematik hesabatın BMT-nin rəsmi platformasında yerləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) prezidenti Umud Mirzəyev söyləyib. O bildirib ki, sənədin əsas məqsədi Ermənistanın BMT-yə təqdim etdiyi dövri hesabatda əksini tapmayan mühüm məsələləri beynəlxalq ictimaiyyətin və Komitə üzvlərinin diqqətinə çatdırmaqdır: “Ermənistanın təqdim etdiyi dövri hesabatda Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı əsir və girov götürülmüş azərbaycanlı hərbçilərin və mülki şəxslərin, o cümlədən qadınların, uşaqların və ahıl insanların taleyi barədə məlumat verilməyib. Halbuki son rəsmi məlumatlara əsasən, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində 4 mindən çox vətəndaşımız itkin düşmüş şəxs kimi qeydiyyatdadır. Onların 782 nəfəri mülki şəxs, o cümlədən 71-i uşaqdır”.
Onun sözlərinə görə, problemin ən mühüm tərəflərindən biri 872 nəfərin əsir və girov götürülməsinə dair sübut və şahid ifadələrinin mövcud olmasıdır. Hesabatda, həmçinin Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) vaxtilə qeydiyyata aldığı və saxlanma yerlərində baş çəkdiyi 54 Azərbaycan vətəndaşı ilə bağlı məlumatlara xüsusi diqqət yetirilir. Onların sonrakı taleyinin tam şəkildə açıqlanmaması Ermənistan qarşısında cavablandırılmalı mühüm suallardan biri kimi qaldırılır. Bundan başqa, azad edilmiş ərazilərdə aşkar olunan 32 kütləvi məzar, aparılan ekshumasiya və eyniləşdirmə işləri, eləcə də BMT-nin digər müqavilə qurumlarının Ermənistanla bağlı əvvəlki tövsiyələri də diqqətə çatdırılır.
U.Mirzəyev qeyd edib ki, məsələ yalnız keçmiş müharibənin statistikası kimi qiymətləndirilə bilməz: “Hər itkinin arxasında onilliklərdir cavab gözləyən bir ailə dayanır. Sülh yalnız gələcəklə bağlı razılaşma deyil, keçmişdən qalan humanitar yaraların sağaldılmasını da tələb edir. Azərbaycan və Ermənistan sülh istiqamətində irəlilədiyi bir vaxtda itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması bu prosesin mənəvi və humanitar şərtlərindən biri olmalıdır.
Alternativ hesabatın ən mühüm və ən ağrılı hissəsini isə Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə itkin düşmüş və taleyi barədə məlumat verilməmiş 71 azərbaycanlı uşağın adlı siyahısı təşkil edir. Bu siyahıda 46 oğlan və 25 qızın adı, doğum tarixi, itkin düşdüyü yer və tarix göstərilir. Bu, sadəcə, 71 ad deyil. Bu, yarımçıq qalmış 71 uşaq təbəssümü, 71 insan ömrüdür. Bu, övladından xəbər gözləyən ailələrin onilliklərdir bitməyən ağrısıdır. Bu, beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında cavab gözləyən 71 insan taleyidir. Hesabatda bəzi uşaqların ailə üzvləri ilə birlikdə girov götürüldüyü, sonradan onlardan ayrıldığı və talelərinin naməlum qaldığı göstərilir. Azad edilmiş ərazilərdə aşkar olunan kütləvi məzarlarda bəzi itkin uşaqların qalıqlarının müəyyən edilərək ailələrinə təhvil verilməsi isə bu faciənin nə qədər real və ağır olduğunu bir daha göstərir”.
BAMF rəhbəri hesab edir ki, itkinlər məsələsi yalnız humanitar məsələ deyil: “Bu, insanların və ailələrin həqiqəti bilmək hüququ, onların onilliklərdir davam edən iztirabına son qoyulması, məcburi yoxaçıxmaların araşdırılması və beynəlxalq hüquqi məsuliyyət məsələsidir. İllər keçir, siyasi münasibətlər dəyişir, sülh prosesləri başlayır. Amma itkin düşmüş bir uşağın taleyi barədə cavabsız qalan sual zaman keçdikcə öz əhəmiyyətini itirmir. Bu 71 uşağın hər birinin adı bu gün beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan bir sualdır: onlar haradadır və onların taleyi necə olub?
Beynəlxalq İtkinlər Günündə əsas çağırışımız budur: itkinlərin taleyi siyasi gündəmlərin kölgəsində qalmamalıdır. Ermənistan mövcud olan bütün məlumatları təqdim etməli, mümkün dəfn yerləri və kütləvi məzarlar, saxlanma məntəqələri, arxiv materialları və şahid məlumatları ilə bağlı tam əməkdaşlıq etməlidir. İtkinlərin ailələrinin həqiqəti bilmək haqqı var. Bu həqiqətin üzə çıxması üçün 30 ildən artıq gözləmək kifayətdir".
Bölmənin digər xəbərləri
