Böyük Qayıdış qanunvericilikdə dəyişiklikləri zəruri edir - siyasi şərhçidən açıqlama
Bakı, 4 iyun, AZƏRTAC
Azərbaycan ictimaiyyətində və media qurumlarında məcburi köçkünlərin statusu ilə bağlı qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi istiqamətində aparılan müzakirələr yeni reallıqlardan irəli gəlir. Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılan qanun layihəsi də məhz Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra yaranmış hüquqi və sosial zərurətin nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi şərhçi Xəyal Bəşirov bildirib.
Onun sözlərinə görə, uzun illər Ermənistanın Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxlaması nəticəsində bir milyona yaxın soydaşımız qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdü: "Həmin dövrdə “qaçqın” və “məcburi köçkün” anlayışlarının qanunvericilikdə yer alması tamamilə dövrün reallıqları ilə uzlaşırdı. Çünki insanlar öz doğma torpaqlarından məcburi şəkildə qovulmuş, ev-eşiklərindən didərgin salınmış, öz yurdlarına qayıtmaq imkanından məhrum edilmişdilər. Bir insan öz evinə, torpağına, ata-baba yurduna gedə bilmirsə, yaxınlarının məzarlarını ziyarət etmək imkanından məhrumdursa, bu vəziyyət beynəlxalq hüquqda məhz qaçqın və ya məcburi köçkün statusu ilə xarakterizə olunur. Həmin illərdə Azərbaycan dövləti qaçqın və məcburi köçkünlərin hüquqlarının qorunması istiqamətində mühüm qanunvericilik bazası formalaşdırıb".
O bildirib ki, “Qaçqınların və məcburi köçkünlərin statusu haqqında”, “Məcburi köçkünlərə və onlara bərabər tutulan şəxslərin sosial müdafiəsi haqqında” qanunlar və digər normativ-hüquqi aktlar bu kateqoriyadan olan insanların hüquqlarının müdafiəsinə xidmət edib: "İkinci Qarabağ müharibəsində əldə olunan tarixi Zəfər bu prosesdə dönüş nöqtəsi oldu. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində dövlət suverenliyinin tam təmin olunması yeni hüquqi reallıqlar yaradıb”.
Xəyal Bəşirov bildirib ki, hazırda Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində vətəndaşların mərhələli şəkildə doğma torpaqlarına qayıdışı həyata keçirilir və bu proses qanunvericilikdə də müvafiq dəyişikliklərin aparılmasını zəruri edir: “2021-ci ildən etibarən işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri aparılır, yeni şəhərlər və kəndlər salınır, insanlar öz doğma yurdlarına qaytarılır.
Ermənistanın işğalı dövründə həmin ərazilərdə yaşayış məntəqələri, sosial infrastruktur və tarixi-mədəni abidələr dağıdılıb, evlər talan olunub, hətta qəbiristanlıqlar vandalizmə məruz qalıb. Buna baxmayaraq, Azərbaycan dövləti böyük maliyyə və insan resursları hesabına həmin torpaqlarda həyatı yenidən bərpa edir, yollar, hava limanları, dəmir yolları, körpülər, tunellər və digər infrastruktur obyektləri inşa edir. Bütün bu işlərin mərkəzində Azərbaycan vətəndaşının öz doğma torpaqlarına qaytarılması dayanır. İnsanların doğma yurdlarına qayıtması onların əvvəlki qaçqın və məcburi köçkün statusunun aradan qalxması deməkdir”.
Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan dəyişikliklər həm də həmin şəxslərin mülkiyyət hüquqlarının təmin olunmasına xidmət edir: “İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə vətəndaşların yaşayış sahələri ilə təmin edilməsi, onların daimi məskunlaşması və mülkiyyət hüquqlarının rəsmiləşdirilməsi yeni mərhələnin əsas istiqamətlərindəndir. Bu proses müəyyən mənada vaxt aparır. Bunun əsas səbəblərindən biri Ermənistan tərəfindən ərazilərin kütləvi şəkildə minalanmasıdır.
Azərbaycan hazırda öz daxili imkanları hesabına genişmiqyaslı mina təmizləmə işləri aparır və bu proseslə paralel şəkildə bərpa-quruculuq tədbirlərini həyata keçirir.Uzun illər işğalın nəticəsində qaçqın və məcburi köçkün statusu daşımağa məcbur olmuş insanların üzərindən bu statusun götürülməsi həm dövlətin, həm də həmin vətəndaşların maraqlarına cavab verir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur kimi füsunkar təbiətə və zəngin tarixi-mədəni irsə malik ərazilərin həqiqi sahiblərinin uzun illər həmin torpaqlardan uzaqda yaşaması onların yaddaşında qaçqın və məcburi köçkün statusundan daha ağır izlər buraxıb”.
Xəyal Bəşirov qeyd edib ki, bu gün Azərbaycan vətəndaşları doğma yurdlarına qayıdırlar. Onun sözlərinə görə, belə bir şəraitdə həm hüquqi baxımdan, həm də tarixi ədalət nöqteyi-nəzərindən insanların üzərində qaçqın və məcburi köçkün statusunun saxlanılması artıq mövcud reallıqlarla uzlaşmır.
Siyasi şərhçi vurğulayıb ki, həmin insanlar digər vətəndaşlar kimi yalnız Azərbaycan vətəndaşı statusunu daşımalı və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş bütün hüquqlardan bərabər şəkildə istifadə etməlidirlər.
Bölmənin digər xəbərləri
