Bakı, 18 avqust, AZƏRTAC

Ermənistan və ona havadarlıq edən Fransa kimi dövlətlər yenidən Azərbaycana qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurası çərçivəsində qətnamənin qəbul edilməsi ilə bağlı uğursuz addım atdılar. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Azərbaycan təkcə Ermənistanla deyil, bu ölkəyə dəstək göstərən dövlətlərlə, ümumilikdə dünya erməniliyi ilə informasiya cəbhəsində, siyasi, diplomatik, həmçinin hüquqi müstəvidə mübarizə aparır. Haqq və ədalətin tərəfində olduğumuz və qanun çərçivəsində hərəkət etdiyimiz üçün bu istiqamətdə yalnız uğurlar əldə etmişik və uğurlarımız davam edəcək.

Bu fikirlər Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Xəyal Bəşirovun “Ermənipərəst dünyanın diplomatik kapitulyasiyası” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. AZƏRTAC məqaləni təqdim edir.

Ötən il oktyabrın 6-da Çexiyanın Praqa şəhərində keçirilən “Avropa siyasi birliyinin” ilk Zirvə toplantısında uğurlu diplomatik qələbə qazandıq. Bundan əlavə, Vətən müharibəsindən sonra, yəni, 2020-ci ilin dekabrında da Fransa Ermənistanla birləşərək BMT TŞ çərçivəsində Azərbaycana qarşı eyni təxribatı hazırlamış və qətnamənin qəbul edilməsinə çalışmışdı. Bu addımlar da uğursuzluqla nəticələndi. Daha sonra Frankofoniya təşkilatı çərçivəsi, Avropa Parlamenti və digər beynəlxalq platformalarda Azərbaycana qarşı sənədlərin qəbul edilməsinə cəhdlər edildi. Ermənilərin bütün cəhdlərdə əli boşa çıxıb və indiyədək əleyhimizə qaldırılan məsələlərdə bizə qarşı olan hər hansı bir sənədin qəbuluna nail olunmayıb. Ermənistanın “bacısı” Fransanın parlament səviyyəsində qəbul etdiyi bəzi sənədlərin isə heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur.

BMT TŞ çərçivəsində bu məsələdə Azərbaycana qarşı qətnamənin qəbulu, təbii ki, bizi narahat etmirdi, çünki onun qəbulunu mümkünsüz hesab edirdik. Hətta bu məsələnin müzakirəyə çıxarılmasını BMT kimi bir təşkilatın nüfuzuna xələl gətirən, onun zəifliyi və cılızlığını sübut edən bir addım hesab edirik. Bu isə dünyanın bütün dövlətlərini çətiri altında birləşdirən təşkilatın aparıcı qurumlarından birinin erməni diaspora və lobbi təşkilatlarının, dünya erməniliyinin və ona yaxından müttəfiqlik edən təxribatlarda hiyləgər və məkrli planlarda ermənilərin yanında yer alan Fransa kimi dövlətlərin alətinə çevrilməsi deməkdir.

Aydındır ki, BMT yarandığı gündən bu günə qədər TŞ çərçivəsində 5 daimi üzvün inhisarına, əsirinə çevrilib. Belə ki, onlar istədikləri şəkildə BMT-ni idarə edir və istədikləri istiqamətdə qətnamələrin qəbuluna nail olurlar. Bəzən isə daimi üzvlər veto hüququndan istifadə edərək istənilən qərarın qəbul edilməsinə maneçilik törədirlər. Təbii ki, bu isə əvvəldən BMT-nin ədalətsiz, eyni zamanda, qeyri-şəffaf idarəetmə mexanizminə sahib olmasından xəbər verir. Hər bir halda bu, köhnə mövzudur. Bu mövzu ilə bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də fikir bildirib. Dövlətimizin başçısı BMT TŞ-də digər təşkilatlara aid daimi üzvlərin olmasının vacibliyini vurğulayıb. Məsələn, Qoşulmama Hərəkatına aid daimi üzvlər, həmçinin hazırda dünyada böyük coğrafiya və insanların böyük bir kütləsini əhatə edən islam dünyasına aid dövlətlər olmalıdırlar. Bununla belə, təəssüf ki, BMT TŞ-də daimi üzvlər yalnız xristian dövlətlərdən ibarətdir. Bu isə qeyri-konstruktiv və ədalətsiz yanaşmanın ortaya qoyulmasıdır. BMT-nin bu mexanizm əsasında fəaliyyət göstərməsi ancaq təəssüf doğurur və bu qurumdan nüfuzundan asılı olmayaraq, ədalət gözləmək sadəcə “gülüncdür”.

Düşünürəm ki, BMT TŞ çərçivəsində yenidən bir qətnamənin, yəni, Azərbaycanın Cənubi Qafqaz regionunda bütün istiqamətlərdə - sülhün və sabitliyin bərqərar edilməsi ilə bağlı müsbət təşəbbüslər ortaya qoymasından, bölgədə təhlükəsizlik və sabitlik qarantiyası rolunu öz üzərinə götürməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycana qarşı əsassız iddialar irəli sürmək, Laçın yolunda blokada, o cümlədən Xankəndidə “humanitar böhran” yaratmaq kimi əsassız iddialar səsləndirmək Azərbaycana qarşı ikili standartlardan başqa bir şey deyil.

Əgər BMT nizamnaməsində vəzifələrinə uyğun olaraq humanitar böhranları aradan qaldırmaqla bağlı missiyasına hörmətlə yanaşırsa, İtaliyada milyonlarla uşaq, qadın və digər insanların aclıq, susuzluq və ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə olması ilə maraqlana bilər. Belə ki, dünyanın ayrı-ayrı nöqtələrində çox ciddi humanitar böhranlar vardır. Bundan əlavə, BMT Rusiya-Ukrayna müharibəsi çərçivəsində TŞ-dəki veto hüququndan istifadə edən inhisarçı dövlətlərin olmasına görə hər hansı addım ata bilmir. Bu isə bir daha onu göstərir ki, BMT-nin mexanizmi qeyri-işləkdir. Daha əvvəl qeyd etdiyim kimi, Prezident İlham Əliyev bununla bağlı mövqe bildirərək fikirlərini əsaslandırıb. Əlavə olaraq, Türkiyə dövlətinin rəhbəri Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirib ki, “dünya beşdən böyükdür”. Yəni, dünya sadəcə, BMT TŞ-də daimi üzv statusuna malik beş dövlətdən ibarət deyil. Dünyada 190-dan artıq digər dövlətlər həmin o beş dövlətin iradəsinə tabe olmaq məcburiyyətində deyil. Hər birimiz belə düşünürük.

BMT bu gün özünün yaratdığı qeyri-işlək mexanizmin əsirinə çevrilib. Xankəndi, o cümlədən Laçın yolunda Azərbaycana qarşı səsləndirilən ittihamlara gəldikdə isə, bu ittihamlar tamamilə əsassız və absurddur. Bu, həmin o qurumdur ki, 1993-cü ildə eyni şəkildə müzakirələr apararaq Ermənistana qarşı qətnamələr qəbul edib. Həmin 4 qətnamədə elə Ermənistanın qanunsuz ünsürləri, silahlı birləşmələrinin Azərbaycan ərazisindən çıxarılması ilə bağlı konkret rayon və müddətlərin səsləndirilməsi yolu ilə qeyd-şərtsiz çıxarılmasına hesablanmış məqamlar öz əksini tapıb. Amma təəssüf ki, qətnamələr sona qədər icra edilmədi və Azərbaycan 2020-ci ildə reallaşdırılan İkinci Qarabağ müharibəsi ilə həmin o qətnamələrin icrasına nail oldu.

Düşünürəm ki, bu gün həmin o addımları atan BMT və bu günə qədər dünyanın ayrı-ayrı regionlarında baş verən nifaqlara, qarşıdurmalara, toqquşmalara, kataklizmlərə qarşı heç bir mövqe ortaya qoya bilməyən, onların tənzimləmə mexanizmini həyata keçirə bilməyən BMT bu gün Azərbaycana qarşı Cənubi Qafqazda absurd və əsassız reallıqdan kənar ittihamlara alət olur, bu məsələlərlə bağlı müzakirələrin keçirilməsi üçün bir platformaya çevrilir. Təbii ki, bu, artıq BMT-nin qeyri-işlək mexanizminin çürüməsindən xəbər verir. Əgər BMT və BMT-ni yaradan dövlətlər bu təşkilatın qarşısına qoyduğu hədəflərə nail olunması ilə bağlı səmimi və real maraq sahibidirlərsə, onda BMT-nin sələfi olan millətlər cəmiyyəti kimi fəaliyyətini dayandırması, yeni təşkilatın yaradılması istiqamətində addım atmalıdırlar. Yaxud BMT, sadəcə, qeyri-işlək olduğuna görə özü-özünü buraxmalıdır. Təbii ki, bütün bu məqamlar bizim üçün ona görə prioritetə çevrilir ki, bu gün Cənubi Qafqazda sülhün, təhlükəsizliyin əldə edilməsi istiqamətində bizim atdığımız addımlara nail olmağa BMT kimi təşkilatlar maneçilik törədir. Əslində, elə bu müzakirələrin edilməsi yolu ilə Azərbaycanın irəli sürdüyü səmərəli təşəbbüslərə maneçilik törədirlər.

Digər bir məqam da TŞ çərçivəsində dövlətlərin ortaya qoyduqları mövqe ilə bağlıdır. Əslində orada ədalətli yanaşma tərzi ortaya qoyan dövlətlər də oldu, amma çox təəssüf ki, İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Azərbaycan və Ermənistan arasındakı münasibətlərin normallaşdırılmasına töhfə vermək istəyən bəzi dövlətlər daimi üzv kimi anti-Azərbaycan mövqeyi ortaya qoydular. Bir çoxları Azərbaycana Laçın yolunda “blokada”nı dayandırmağa, keçidi, gediş-gəlişi təmin etməyə və “böhran”ı aradan qaldırması ilə bağlı addımlar atmağa çağırışlar etdilər. Söhbətin hansı blokada, böhrandan getdiyini isə heç birimiz bilmirik. Baxmayaraq ki, Azərbaycan dəfələrlə həmin o təşkilatların, o cümlədən də daimi üzv statusuna malik olan dövlətlərin də diqqətinə çatdırıb ki, heç bir blokadadan söhbət getmir, humanitar məqsədlərlə o yol heç vaxt bağlı olmayıb. İnsanlar hər iki istiqamətdə o yoldan istifadə edirlər. Humanitar böhran şousu altında yük maşınlarını ora gətirmək istəyən dövlətlərə isə Azərbaycan tərəfindən çağırışlar edildi ki, əgər hansısa bir humanitar böhran realdırsa, Azərbaycan bunun qarşısını almaq üçün istənilən addımı atmağa, alternativ yol olaraq Ağdam-Xankəndi yolunu təklif etməyə və hətta humanitar yardım göstərməyə hazırdır. Amma bu təşəbbüslər rədd edildi, çünki əslində orada real humanitar böhrandan söhbət getmir. Məqsəd tamamilə fərqlidir.

Orada növbəti məkrli və hiyləgər plan həyata keçirilməkdədir. Təbii ki, buna da Azərbaycan bu günə qədər imkan vermədiyi kimi, bundan sonra da imkan verməyəcək. Hər bir halda BMT-nin bu müzakirələri bir daha Azərbaycanın siyasi və diplomatik qələbəsini təmin etdi. Eyni zamanda, anti-Azərbaycan siyasəti yürüdən ermənipərəst mövqeyi ilə seçilən dövlət və təşkilatların uğursuzluğa düçar olduqlarını bir daha sübut etdi. Həmçinin digər bir məqam isə onunla yadda qaldı ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda sülhün və təhlükəsizliyin tərəfdarı olan əsas dövlətdir. Bunu isə Ermənistan tərəfi istəmir və ona görə bu oyunları qurur. Digər bir məqam da az öncə qeyd etdiyim kimi, bir daha göstərdi ki, BMT kimi nüfuzlu və böyük təcrübəyə malik bir təşkilat bu gün hansısa qüvvələrin alətinə çevrilməkdə davam edir və hansısa maraq və mənafelərə xidmət edir.