GÜRCÜSTANIN YANACAQ VƏ ENERGETİKA NAZİRİNİN MÜAVİNİ İSAQ NOVRUZOVUN ÇIXIŞI
Hörmətli xanımlar və cənablar!
Çıxışımın əvvəlində iftixarla qeyd etmək istəyirəm ki, bu mövzuda ilk konfransın keçirilməsinin təşəbbusçüsü və təşkilatçısı xalqımızın ulu öndəri, ümummilli liderimiz, dünya şöhrətli siyasətçi Heydər Əliyev olmuşdur. Bu ənənəni Heydər Əliyev siyasi məktəbinin layiqli yetirməsi və davamçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti möhtərəm İlham Əliyevin ləyaqətlə davam etdirməsi də bizim başucalığımızdır.
Bildiyiniz kimi, həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub ölkələri arasında energetika əlaqəsi yaratmaq üçün Gürcüstan coğrafi-siyasi əhəmiyyətə malik dəhlizdir. Xəzər dənizi hövzəsi ölkələrində və Rusiyada karbohidrogen tərkibli yanacağın ixracat potensialı böyükdür. Qərb və Cənub ölkələrində bu ehtiyatlara tələbat çoxdur, ancaq diqqətinizi bu nöqtədə saxlamaq istəməzdim. Yalnız hər hansı ixrac və idxal ölkələri üçün deyil, həm də tranzit funksiyası daşıyan ölkələr üçün bu problem o qədər əhəmiyyətlidir ki, belə layihələrdə iştirak etməkdən ötrü əsl mübarizə aparmaq lazım gəlir.
1993-cü ildən bəri bu problem ölkənin, xüsusilə yanacaq və energetika bölməsinin mühüm üstünlüklərindən birinə çevrilmişdir. Həmin istiqamətdə ilk uğurlu layihə - Bakı-Supsa neft kəmərinin çəkilişi həyata keçirilmişdir ki, onun vasitəsilə hər il təqribən 6-7 milyon ton Azərbaycan nefti Gürcüstandan keçərək, Avropaya nəql olunur.
Artıq işlənib hazırlanmış və həyata keçirilmə mərhələsində olan Bakı-Tbilisi–Ceyhan əsas ixrac neft kəməri və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri layihələri qlobal layihələrdəndir. Doğrudur, neft kəməri layihəsi üzərində iş xeyli əvvəl başlanmışdır. Lakin qaz kəməri layihəsinin işlənib hazırlanması daha sürətlə həyata keçirildi. Bu da həmin iki nəhəng layihənin eyni vaxtda həyata keçirilməsinə imkan yaratdı. Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, müzakirə zamanı layihələr bir çox zəruri prosedurdan keçmişdir və beynəlxalq texniki, iqtisadi və ekoloji standartların ən yüksək tələblərinə cavab verir.
Belə bir mühüm cəhəti də qeyd etmək lazımdır ki, müqavilələrin ayrı-ayrı bəndləri Gürcüstan qanunvericiliyinə, beynəlxalq normalara və Energetika Xartiyasının tələblərinə ciddi surətdə uyğun gəlir. Onu da xatırlatmaq istəyirəm ki, Gürcüstan dünya Energetika Xartiyasına birincilər sırasında qoşulmuş və onu 1995-ci ildə təsdiqləmişdir. Hazırda Energetika Xartiyası formatında onun tranzit protokolu üzərində gərgin iş gedir. Həmin işdə bizim nazirliyin mütəxəssisləri ilə yanaşı, Beynəlxalq Neft və Qaz Korporasiyasının mütəxəssisləri də fəal iştirak edirlər. Bu protokolun imzalanması Gürcüstanın energetika dəhlizində yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün sərmayə mühitini daha da cazibədar edəcəkdir. Ümumiyyətlə, energetika dəhlizi funksiyasının yerinə yetirilməsi ölkənin regional, habelə qlobal iqtisadi əlaqələr sisteminə qoşulmasına imkan yaradacaqdır.
Gürcüstan ərazisindən keçən enerji daşıyıcıları ölkə sənayesinin inkişafı üçün geniş imkanlar açır və təkrar emal sənayesi öz yoluna düşür. Biz dəhlizin işləməsi nəticəsində yaranan imkanlardan maksimum istifadə etməyə çalışırıq. Nəzərə alırıq ki, bu cür nəhəng layihələr yalnız iqtisadi vəziyyətə deyil, həm də ölkənin siyasi sabitliyinə, sərmayə mühitinin fəallaşmasına böyük təsir göstərəcəkdir. Digər tərəfdən, bununla Gürcüstana təkcə tranzit ölkəsi deyil, həm də istehlakçı ölkə kimi baxılır.
Layihələrin həyata keçirilməsi və enerji daşıyıcılarının sabit mənbəyinin mövcudluğu ilə Gürcüstan hazırkı energetika sənayesini və məişət layihələrini bərpa etmək və yenilərinin inkişafı üçün imkan qazanır ki, bu da ölkədə energetika böhranı probleminin həllini və iqtisadiyyatın dirçəlişini təmin edir. Məsələn, müqaviləyə əsasən, sərmayədar Cənubi Qafqaz qaz kəməri sisteminin birləşdirilməsinin ən azı 4 sisteminin quraşdırılmasını təmin etməli və Gürcüstan onların vasitəsilə Azərbaycan qazı almalıdır.
Qaz anbarı məsələsi isə ayrıca mövzudur. Qonşu Rusiya, Azərbaycan, Türkiyə və Ermənistanın qaz anbarları vardır ki, bunlar da həmin ölkələrin energetika təhlükəsizliyinin vacib şərtlərindəndir. Layihədə yeraltı qaz anbarları tikintisinin nəzərdə tutulması energetika təhlükəsizliyi baxımından irəliyə doğru atılmış addımdır və bu, Gürcüstanın energetika probleminin həllinə, ölkənin yayda topladığı qazdan qışda istifadə etməsinə imkan verəcəkdir. Hazırda bu istiqamətdə də gərgin iş gedir.
Energetika dəhlizinin bu iki obyektinin istismarından Gürcüstanın yanacaq-energetika sistemi böyük gəlir əldə edəcəkdir. Nazirliyimiz öz səlahiyyətləri çərçivəsində bu nəhəng layihələrin vaxtında və səmərəli surətdə həyata keçirilməsinə hər cür imkan yaradacaqdır.
Diqqətinizə görə çox sağ olun!
X X X
Sonra ABŞ Dövlət Departamentinin Xəzər hövzəsinin enerji ehtiyatları üzrə xüsusi nümayəndəsi səfir Stiven Mənn çıxış etdi.
Bölmənin digər xəbərləri
