Bakı, 29 oktyabr, AZƏRTAC

Görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi hər iki dövrdə turizmin inkişafına təkan verən qərar və dövlət proqramları qəbul olunub, müvafiq fərman və sərəncamlar imzalanıb. Azərbaycanın otuz ildən çox bir dövrünü əhatə edən tarixi ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Bir qərinəni arxada qoyan illər ərzində xalqın ictimai-siyasi, iqtisadi və mədəni həyatının inkişafı öz başlanğıcını dahi rəhbərin uzaqgörənliklə müəyyənləşdirdiyi strategiyadan və həyata keçirmiş olduğu tədbirlərdən götürür.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin Turizm və qonaqpərvərlik fakültəsinin dekanı dosent Bahadur Bilalovun “Heydər Əliyev və Azərbaycanda turizm” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. Məqaləni təqdim edirik.

Görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin 1969-cu ilin iyulunda respublikanın rəhbəri - Azərbaycan Kommunist Partiyası (KP) Mərkəzi Komitəsinin (MK) birinci katibi seçilməsindən sonra ölkə həyatının digər sahələrində olduğu kimi, turizm sahəsində də inkişaf mərhələsi başlandı. Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə avqustun 12-də Azərbaycan KP MK, Nazirlər Soveti və Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Şurası (AHİŞ) birgə “Respublikada turizm və ekskursiyanın daha da inkişaf etdirilməsi tədbirləri haqqında” qərar qəbul etdi. Bu qərara uyğun olaraq 1969-cu ildə Mingəçevirdə 250 nəfərlik mehmanxana tikintisinə başlanıldı. 1970-ci ildə Zaqatala və Şuşada hər biri 100 yerlik turbazalar tikildi. 1975-ci ildə Qəbələdə 342 yerlik “Qafqaz” turizm bazası, Nabranda 400 yerlik “Dostluq” turbazası və Bakı şəhərində 342 yerlik “Turist” mehmanxanası istifadəyə verildi. Respublikaya xarici turistlərin axını nəzərə alınmaqla və xarici turizmin maddi-texniki bazasını genişləndirmək məqsədilə 1973-cü ildə Bakıda ən böyük mehmanxana kompleksi olan (1042 yataq yerli) “Azərbaycan” mehmanxanası istifadəyə verildi. Dahi rəhbər Heydər Əliyevin tapşırığı ilə “Respublikada xarici turizmin gələcək inkişafına dair tədbirlər haqqında” və “Xarici turizm idarəsinin işində ciddi çatışmazlıqlar haqqında” məsələlər müzakirəyə çıxarıldı, qəbul edilən qərarlar respublikada xarici turizm sahəsində problemlərin aradan qaldırılmasına yardım etdi.

1978-ci ildə “İnturist”in şəbəkəsinə 200 yerlik “Moskva” mehmanxanası əlavə edildi. Şəkidəki XVII əsrə aid olan karvansarada bərpa işləri aparılaraq o dövrün standartlarına cavab verən mehmanxanaya çevrildi və 1980-ci ildən etibarən Bakı-Şəki-Telavi-Tbilisi avtobus marşrutu (və əks istiqamətdə) ilə respublikaya gəlib-gedən xarici turistlər həmin mehmanxananın xidmətlərindən istifadə etməyə başladılar. Beləliklə də “İnturist”in Bakı bölməsinin tabeliyində yerlərin ümumi sayı 1500 olan 4 obyekti “Azərbaycan”, “Moskva”, “İnturist” mehmanxanaları və Şəkidəki “Karvansara” turist kompleksi mövcud idi.

Heydər Əliyevin gənclərlə bağlı siyasətinə uyğun olaraq Bakının Zuğulba qəsəbəsində “Sputnik” gənclər düşərgəsi yaradıldı və sonradan modernləşdirilərək Beynəlxalq Gənclər Turizm Mərkəzinə çevrildi.

Respublikamızda turizmin normativ-hüquqi bazası ötən əsrin 70-ci illərinin ikinci yarısından formalaşmağa başladı. Qanunvericilikdə çoxlu sayda norma və normativ aktlar (xüsusən müəssisə səviyyəsində) mövcud idi. 1980-ci il dekabrın 27-də Azərbaycan KP MK, Nazirlər Soveti və AHİŞ “Respublikada turizm-ekskursiya işinin təkmilləşdirilməsi və inkişafı haqqında” birgə qərar qəbul etdi. Bu qərara uyğun olaraq 1982-ci ildə Əli-Bayramlı (indiki Şirvan), Qazax və Şamaxıda səyahət və ekskursiya büroları açıldı.

Həmin dövrdə Heydər Əliyev Azərbaycanı ümumittifaq əhəmiyyətli rekreasiya-turizm mərkəzinə çevirmək istəyirdi. Onun təşəbbüsü ilə 1983-cü il aprelin 28-də SSRİ Nazirlər Soveti “Azərbaycan SSR Xəzər dənizi sahillərində ümumittifaq əhəmiyyətli kurort zonası yaradılması tədbirləri haqqında” qərar qəbul etdi. Bu qərar Azərbaycanın yeni sağlamlıq məkanına çevrilməsini nəzərdə tuturdu. 1984-cü il oktyabrın 2-də bu sənəd əsasında Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti “1985-1990-cı illər və 2000-ci illərə kimi Azərbaycanda turizmin inkişafı sxemi”ni təsdiq etdi. Bu proqrama əsasən 2000-ci ilə qədər Azərbaycanda 21300 yerlik müxtəlif turizm obyektləri inşa edilməli idi. Təbii ki, görülən işlər həm daxili, həm də xarici turizmin inkişafına təkan verirdi.

1971-ci il dekabrın 2-dən 13-dək Parisdə “Azərbaycan turizm həftəsi” keçirildi, sərgi nümayiş etdirildi və turizm firmaları ilə görüşlər təşkil edildi.

1971-1972-ci illərdə Azərbaycana gəlmiş xarici turistlərin sayı 13533 nəfər olmuşdu. 1973-cü ildə respublikaya 10114, 1974-cü ildə isə respublikaya 18605 turist gəlmişdi. Ölkəyə 1975-ci ildə gələn turistlərin sayı daha da artaraq 27500 nəfərə çatdı.

1979-cu ilin sentyabrında Bakıda “Rumıniya-turizm ölkəsi, dostlar ölkəsidir” sərgisi keçirildi. Həmin ilin dekabrında isə Bakıda Macarıstan, Bolqarıstan, Çexoslovakiya, Polşa və digər ölkələrin turizm nazirliklərinin iştirak etdiyi sərgi keçirildi.

Ötən əsrin 80-ci illərində ölkəyə gələn turistlərin sayı artmağa başladı. 1980-ci ildə ölkəyə gələn turistlərin sayı 17994, 1981-ci ildə 28680, 1982-ci ildə 31698, 1983-cü ildə 43177, 1984-cü ildə 41979 nəfər, 1985-ci ildə 47898 nəfər təşkil edib. Respublikamızda turizmin coğrafiyası sosialist ölkələri ilə yanaşı, Yeni Zelandiya, Braziliya və Lüksemburqdan gələnlərin hesabına genişlənir. 1983-cü ildə Küveyt, Pakistan, İsrail və Suriyadan turistlər gəlməyə başlayır. Asiya, Afrika, Latın Amerikası ölkələrindən, həmçinin Türkiyə, Kanada, ABŞ və digər ölkələrdən olan turoperatorların Azərbaycana səfəri respublikaya artan maraqdan irəli gəlirdi. Eyni zamanda, “İnturist”in Bakı bölməsi 1980-ci ilin martından başlayaraq SSRİ-nin müxtəlif turizm mərkəzlərində “İnturist” sisteminin yüksək səviyyəli mehmanxanalarında yerləşdirmək şərti ilə respublika vətəndaşları üçün maraqlı səyahətlər təşkil etməyə başladı.

1986-cı ilin fevralında Parisdə II Beynəlxalq turizm və səyahətlər salonu keçirildi. Bu tədbirdə dünyanın 100-dən çox ölkəsindən 710 turizm, nəqliyyat və reklam şirkəti iştirak etmişdi. Fransa cəmiyyətində Azərbaycanın ekspozisiyası böyük marağa səbəb oldu. Azərbaycan ekspozisiyası respublikamızda beynəlxalq turizm sahəsində əldə edilən nailiyyətlərdən bəhs edirdi. 1986-cı ilin aprelində “Bolqarıstan - turizm və dostluq ölkəsi” ekspozisiyası bakılıların marağına səbəb oldu. Ekspozisiya Bolqarıstanın turizm və istirahət assosiasiyası və respublikamızın Xarici Turizm İdarəsi tərəfindən təşkil olunmuşdu.

Turizm sektoru inkişaf edən ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, bu sahənin sürətli inkişafı üçün mütləq siyasi sabitlik lazımdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra aparılan irimiqyaslı islahatlar nəticəsində Azərbaycanda siyasi və iqtisadi stabillik təmin edildi, ölkənin beynəlxalq nüfuzu əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldi, iqtisadiyyatın dinamik inkişafının bünövrəsi qoyuldu. İqtisadi sahədə görülən tədbirlər bazar iqtisadiyyatına əsaslanan sahibkarlıq fəaliyyətinin genişlənməsinə, yerli və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə, müasir texnologiyaların və qabaqcıl idarəetmə təcrübəsinin tətbiqinə gətirib çıxardı. Bunların nəticəsində isə yeni iş yerlərinin yaradılması, rəqabətədavamlı məhsul istehsalı, son nəticədə isə ölkənin iqtisadi gücünün artırılması mümkün oldu.

1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi” imzalandıqdan sonra Azərbaycanın tarixində yeni bir mərhələ başlandı. Heydər Əliyev dühası uğurlu neft strategiyasının həyata keçirilməsi, bu sahədən əldə olunan gəlirlərin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün istifadəsinə imkan yaratdı.

Ölkədə turizmin dövlət tənzimlənməsi sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi. Ulu öndər Heydər Əliyevin tapşırığı ilə “Turizm haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu hazırlandı və 1999-cı ildə Milli Məclis tərəfindən qəbul edildi. Ümummilli lider Heydər Əliyevin Fərmanı ilə Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyi yaradılandan sonra geniş işlər görülməyə başlandı. Koreya Respublikasının paytaxtı Seulda keçirilən Dünya Turizm Təşkilatının XIV Baş Assambleyasında Azərbaycan Respublikası bu təşkilata üzv oldu. Bu, respublikamıza turizm fəaliyyəti üzrə tövsiyələr və praktiki kömək edilməsinə imkan yaratdı.

2001-ci ildə Gənclər, İdman və Turizm Nazirliyi tərəfindən “Welcome to Azerbaijan” adlı xüsusi kompakt disk hazırlandı və Ümumdünya Turizm Təşkilatının Koreya və Yaponiyada keçirilmiş Baş Assambleyasında təqdim olundu. 2001-ci ildə müstəqil respublikamızda ilk dəfə olaraq 27 sentyabr - Dünya Turizm Günü qeyd olundu. Dekabrın 22-də Bakıda “Azərbaycan turizminin aktual problemləri” mövzusunda I Ümumrespublika turizm konfransı keçirildi.

Ölkədə turizmin sürətli inkişafını təmin etmək məqsədilə Ulu Öndərin 2002-ci ilin avqustunda imzaladığı Sərəncamla “2002-2005-ci illər üçün turizmin inkişafının Dövlət Proqramı” təsdiq edildi, turizmin normativ-hüquqi bazasının təkmilləşdirilməsi, bu sahədə sahibkarlığın, ilk növbədə, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı, mövcud turizm obyektlərinin yenidən qurulması ilə yanaşı, yenilərinin yaradılması, turizmin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi və digər tədbirlər müəyyənləşdirildi. Respublikamızda turizmin inkişafına dövlət tərəfindən qayğının artması nəticəsində bu sahədə aparılan islahatlar öz bəhrəsini verməkdə idi. Bakıda hər il beynəlxalq turizm sərgilərinin təşkili ənənəyə çevrildi. 2002-ci ilin mayında ölkəmizin turizm tarixində ilk dəfə olaraq Azərbaycan Beynəlxalq Turizm Sərgisi (AITF) Ümumdünya Turizm Təşkilatının dəstəyini qazanmaqla bərabər, həm də bu təşkilatın ümumi kataloquna daxil edildi. Sonrakı illərdə keçirilən sərgilər daha çox ölkə və şirkətlərin təmsil olunması ilə fərqləndi. Ulu Öndərin tapşırıqlarına əsasən Azərbaycanda dünya standartlarına uyğun yerləşmə müəssisələrinin inşasına başlanıldı. Beləliklə, tam məsuliyyətlə demək olar ki, Azərbaycan turizmi bu gün əldə etdiyi nailiyyətlərə görə ə görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevə borcludur. Azərbaycan turizmi Ulu Öndərin uzaqgörənliklə müəyyən etdiyi yolla inkişaf zirvəsinə doğru inamlı addımlarla irəliləyir.