Hörmətli iclas iştirakçıları!

2008-ci ilin ilk üç ayında Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarının təhlili göstərir ki, iqtisadiyyatın son illərdə müşahidə olunan dinamik inkişafı artıq dönməz xarakter almış, ölkəmiz regional əhəmiyyətli iqtisadi güc mərkəzinə çevrilmişdir.

Sözsüz ki, bu uğurların həlledici amili ulu öndərimiz Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulmuş və bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında inamla davam etdirilən, elmi əsaslara söykənən iqtisadi islahatlar siyasətidir.

Dünyada gedən böhran proseslərinə və bir sıra aparıcı ölkələrdə iqtisadi artım sürətinin aşağı düşməsinə baxmayaraq, bu ilin birinci rübündə Azərbaycanda ümumi daxili məhsulun artımı 13,8 faiz təşkil etmişdir və ölkəmiz ötən il olduğu kimi, bu göstəriciyə görə dünya ölkələri arasında ön sıralardadır.

Neft-qaz hasilatının artması, investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması, Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin və Cənubi Qafqaz qaz kəmərinin fəaliyyətə başlaması, habelə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun yaxın gələcəkdə inşası gəlirlərin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına və ölkəmizin davamlı inkişafına əlverişli zəmin yaradır.

İqtisadiyyatın aparıcı sahəsi olan neft-qaz sektorundakı yüksəliş digər istehsal sahələrinə də müsbət təsir göstərir və bu ilin birinci rübündə sənaye məhsulunun artımı 12,9 faiz təşkil etmişdir. Xüsusi vurğulamaq istərdim ki, neft sektorunda olduğu kimi, sənayenin qeyri-neft sahələrində də ciddi inkişaf meyilləri müşahidə olunur. Birinci rübdə burada məhsul istehsalı 14,7 faiz artmışdır ki, bu da iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin uğurla həyata keçirilməsinin nəticəsidir. Ümumiyyətlə, bu ilin birinci rübündə qeyri-neft sahələrində artım 11,3 faiz səviyyəsində olmuşdur.

Ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından ən mühüm sahə olan aqrar sektorda bu ilin ilk üç ayında artım 3,5 faiz təşkil etmişdir. Bu, ilk növbədə, aqrar sahədə istehsalın stimullaşdırılmasına yönəldilən kompleks tədbirlərin nəticəsidir.

Ölkəmizin maliyyə imkanlarının genişlənməsi, investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması ilə bağlı görülən tədbirlər investisiya qoyuluşunun artmasına müsbət təsir göstərməkdədir. Hesabat dövründə əsas kapitala yönəldilən investisiyalar təxminən 21,4 faiz artmışdır ki, bu da iqtisadiyyatın davamlı inkişafına zəmin yaradır.

İqtisadiyyatda müşahidə olunan dinamik artım 2008-ci ilin birinci rübü üzrə dövlət büdcəsinin göstəricilərində də özünü aydın şəkildə büruzə verir.

Belə ki, birinci rübdə dövlət büdcəsinin mədaxil proqnozu 1 milyard 789 milyon manata qarşı 1 milyard 984 milyon və ya 111 faiz icra olunmuşdur. Bu da 2007-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 897,5 milyon manat və ya 82,6 faiz çoxdur. Vergilər Nazirliyi proqnoz göstəriciləri 108 faiz, Dövlət Gömrük Komitəsi 100,2 faiz, Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Komitəsi 131 faiz, Dövlət Neft Fondu 134,5 faiz yerinə yetirmişdir.

Birinci rüb ərzində dövlət büdcəsinin xərcləri 1,4 milyard manat və ya 75,7 faiz icra edilsə də, bu, 2007-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 538 milyon manat və ya 64,4 faiz çoxdur. Nəticədə birinci rübdə 612 milyon manatlıq profisit yaranmışdır.

Hörmətli iclas iştirakçıları!

Cənab Prezidentin imzaladığı və iqtisadiyyatın tarazlı inkişafının təmin edilməsi məqsədi daşıyan “Xüsusi iqtisadi zonaların yaradılması haqqında” Sərəncam iqtisadiyyata xarici investisiyaların cəlb edilməsi, ölkəmizin ixrac imkanlarının artırılması baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir. Sərəncama uyğun olaraq, müvafiq qanun layihəsi və digər əlaqədar sənədlər hazırlanmış və aidiyyəti üzrə təqdim edilmişdir.

Bu il həmçinin ümumi məbləği təxminən 2,8 milyard manatdan artıq olacaq dövlət investisiyaları hesabına da çox əhəmiyyətli infrastruktur, kommunal və sosial obyektlərin inşası və yenidən qurulması həyata keçiriləcəkdir.

Mühüm layihələrə misal olaraq, Səngəçal və Naxçıvanda modul tipli elektrik stansiyalarının, Lənkəran və Zaqatalada hava limanlarının, Bakı Metropoliteninin şimal sahəsinin, Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin inşasını və digərlərini göstərmək olar. Qeyd olunanlarla bərabər, bildirmək istərdim ki, Bakı şəhərində bərk məişət və sənaye tullantılarının emalı üzrə zavodun tikilməsi ilə bağlı təqdim olunmuş layihələrin qiymətləndirilməsi işi başa çatdırılmış və hazırda qalib şirkətlə müvafiq müqavilənin layihəsi razılaşdırılır.

Bu günədək iqtisadiyyatın real sektorunda Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti tərəfindən Bakıda yeni süd zavodunun inşasını və mövcud süd zavodunun yenidən qurulmasını, “Qaradağ Sement” zavodunda yenidənqurma işlərinin aparılmasını, yodlaşdırılmış və rafinadlaşdırılmış duz zavodunun inşasını, neft və qaz terminalının tikintisini, “Dəvəçi Broyler” fabrikində damazlıq təsərrüfatının yaradılmasını və quş əti istehsalının genişləndirilməsini nəzərdə tutan layihələrə investisiya qoyulmuşdur.

Bu ilin birinci rübündə Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinin və İslam İnkişaf Korporasiyasının təsis etdikləri Xəzər Beynəlxalq İnvestisiya Şirkəti fəaliyyətə başlamışdır.

Növbəti iki il ərzində bu şirkət vasitəsilə qeyri-neft sahələrinə 70 milyon ABŞ dollarınadək investisiyaların cəlb edilməsi mümkündür. Bu mexanizmin daha geniş tətbiqi üçün hazırda bir sıra digər xarici investorlarla müvafiq işlər aparılır.

Adı çəkilən layihələrə Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinin investisiyalarının məbləği 55 milyon manat təşkil etmişdir. Yerli və xarici investorlar tərəfindən həmin layihələrə 600 milyon manatdan artıq investisiya ayrılması razılaşdırılmışdır.

Bu layihələrə Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinin mümkün investisiyalarının məbləği ən azı 90 milyon manat, cəlb olunması nəzərdə tutulan yerli və xarici investisiyaların məbləği isə təxminən 850 milyon manat təşkil edir.

Hörmətli iclas iştirakçıları!

Cənab Prezidentin siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadiyyatın regional baxımdan tarazlı inkişafın təmin edilməsindən ibarətdir. Belə ki, məhz, bu yanaşma inkişafın davamlılığını təmin edə bilər.

Təsadüfi deyil ki, cənab Prezident regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət proqramının icrasına xüsusi diqqət yetirir. Ötən müddət ərzində cənab Prezident 50-dən artıq şəhər və rayona, o cümlədən bir neçə dəfə Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfərlər etmiş, proqramın icrasının gedişi ilə şəxsən tanış olmuşdur. Belə diqqətin nəticəsidir ki, ötən dövr ərzində 660 mindən artıq yeni iş yeri yaradılmışdır. Bununla yanaşı, bildirmək istərdim ki, cənab Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq, regionlarda başlanmış işlərin ardıcıl şəkildə davam etdirilməsi məqsədi ilə 2009-2013-cü illər üçün regionların sosial-iqtisadi inkişafı üzrə yeni Dövlət proqramı hazırlanmaqdadır.

Ötən illərdə olduğu kimi, bu il də sahibkarlığın dəstəklənməsi siyasəti davam etdirilir və yeni qaydalara uyğun olaraq, güzəştli kreditlərin verilməsi ilə bərabər, sahibkarlara texniki yardımların göstərilməsi, onların beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi ilə bağlı əməli kömək göstərilir.

Bu ilin yanvar ayından etibarən sahibkarlıq subyektlərinin “vahid pəncərə” prinsipi əsasında qeydiyyata alınması kiçik və orta sahibkarlığın inkişafına ciddi təkan verməkdədir.

Sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı kompleks tədbirlərin davam etdirilməsi məqsədi ilə “2008-2015-ci illər üçün Sahibkarlığın inkişafı Dövlət Proqramı”nın layihəsi hazırlanmışdır və aidiyyəti dövlət qurumları ilə razılaşdırılır.

Ölkəmizin iqtisadi qüdrəti və maliyyə imkanları möhkəmləndikcə, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün əlverişli zəmin yaranır, minimum əmək haqqı və pensiyalar, müavinətlər davamlı olaraq artırılır. Bu ilin birinci rübündə orta aylıq əmək haqqı 26,5 faiz, əhalinin pul gəlirləri 33,1 faiz artmışdır.

Gəlirlərin artması ilə bərabər, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin yüksəldilməsində inflyasiyaya qarşı tədbirlər böyük əhəmiyyət kəsb edir. 2008-ci ilin üç ayı ərzində inflyasiyanın səviyyəsi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 16,5 faiz, ilin əvvəlindən isə 8 faiz təşkil etmişdir. Aparılmış təhlillər göstərir ki, istehlak bazarında bir sıra məhsulların, xüsusilə də ərzaq məhsullarının bahalaşması meyilləri dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslərlə, o cümlədən yanacağın bahalaşması, bəzi istehsalçı ölkələrin ixraca məhdudiyyətlər qoyması, subsidiyaların götürülməsi, əlverişsiz hava şəraiti və digər amillərlə bağlıdır. Bu səbəbdən dünya ölkələrinin böyük əksəriyyətində istehlak qiymətlərinin artımı müşahidə edilir.

Azərbaycanda bahalaşma meyillərinin qarşısını almaq məqsədi ilə, ilk növbədə, yerli istehsalın stimullaşdırılması, qiymətlərin süni şəkildə şişirdilməsi halları ilə mübarizənin gücləndirilməsi, haqlı rəqabətin qorunması və yuxarıda deyildiyi kimi, sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı işlər genişləndiriləcəkdir. Digər tərəfdən, bildirmək istərdim ki, istehlak bazarındakı qeyri-sabitliyin vətəndaşlara təsirinin maksimum azaldılması, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi, yoxsulluğun azaldılması məsələlərini daim diqqət mərkəzində saxlayan cənab Prezident tapşırıq vermişdir ki, 2015-ci ilədək müddəti əhatə edən “Yoxsulluğun Azaldılması və Davamlı İnkişaf Proqramı”nın layihəsi hazırlanaraq, aidiyyəti üzrə təqdim edilsin. Bu proqramın layihəsi artıq təqdim olunmuşdur.

Məlum olduğu kimi, Azərbaycan dövlətinin apardığı sosial-iqtisadi siyasətin ən mühüm istiqamətlərindən biri ölkəmizin dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasının sürətləndirilməsindən, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsindən ibarətdir. Bu ilin 2 ayında xarici ticarət dövriyyəsi 60 faiz, o cümlədən ixrac 2,2 dəfə artmışdır.

Ölkənin Dünya Ticarət Təşkilatına üzv olması prosesi ilə bağlı danışıqlar bu il həlledici mərhələyə qədəm qoyur və gələn ay danışıqların növbəti raundunun keçirilməsi planlaşdırılır.

Möhtərəm Prezident!

Hörmətli iclas iştirakçıları!

Yuxarıda göstərilən uğurların daha da möhkəmləndirilməsi, cənab Prezidentin müəyyən etdiyi siyasətin reallaşdırılması üçün qarşımızda çox mühüm vəzifələr durur.

İlk növbədə, iqtisadi qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi ilə bağlı işlərin sürətləndirilməsi nəzərdə tutulur.

2009-2012-ci illər üçün makroiqtisadi çərçivənin hazırlanması və makroiqtisadi siyasətin əlaqələndirilməsinin gücləndirilməsi təmin olunacaq, yuxarıda göstərilən antiinflyasiya tədbirləri davam etdiriləcəkdir.

Kommunal islahatların sürətləndirilməsi, iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış qiymət və tariflərin müəyyənləşdirilməsi, maliyyə intizamının möhkəmləndirilməsi davam etdiriləcəkdir ki, bu da dolayı subsidiyaların azaldılmasına, sui-istifadə hallarının aradan qaldırılmasına, göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə müsbət təsir göstərəcəkdir.

Sahibkarlığın dəstəklənməsi sahəsində güzəştli kreditlərin verilməsi ilə bərabər, xüsusi iqtisadi zonaların, sənaye şəhərciyinin, biznes-inkubatorların, biznes-tədris mərkəzlərinin yaradılması istiqamətində real tədbirlər görüləcəkdir. Bununla yanaşı, beynəlxalq maliyyə təsisatları ilə əlaqələrimiz keyfiyyətcə daha yüksək səviyyəyə qaldırılacaq, onların imkanlarının ölkəmizin sosial-iqtisadi problemlərinin həllinə yönəldilməsi üçün ciddi işlər görüləcəkdir.

Cari ildə Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı, İslam İnkişaf Bankı, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı və digər maliyyə qurumları ilə su və elektrik təchizatının yaxşılaşdırılması, beynəlxalq standartlara cavab verən yolların inşası, sosial obyektlərin tikintisi sahələrində başlanmış işlər davam etdiriləcəkdir.

Bununla yanaşı, Avropanın qonşuluq siyasəti çərçivəsində imzalanmış 5 illik Fəaliyyət planının icrası üçün zəruri işlərin görülməsi nəzərdə tutulur.

Cənab Prezident!

Sizi əmin etmək istərdim ki, müəyyən etdiyiniz siyasətin, verdiyiniz tapşırıqların layiqincə həyata keçirilməsi üçün bundan sonra da bütün imkanlarımızı səfərbər edəcəyik.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.