Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

REGİONLAR

Naxçıvanın tarixi məhəlləsi Şahabdan REPORTAJ

Naxçıvan, 30 may, Nail Əsgərov, AZƏRTAC

Naxçıvan şəhərinin tarixindən, qədimliyindən danışan guşələrindən birindəyik. El arasında Şahab məhəlləsi adlanır bu yer. Gah genişlənib, gah da daralan döngələri, tinləri, klassik üslublu evləri, qədim abidələri insanı keçmişə qonaq aparır.

AZƏRTAC-ın Naxçıvan bürosunun əməkdaşının tarixi Şahab məhəlləsindən hazırladığı reportajı təqdim edirik.

Qəhrəman şəhidimiz İdris Məmmədovun əziz xatirəsini yad edərək Küseyiroğlu əzəmətli, Pirqəmiş imanlı məhəllənin döngələri ilə addımlayırıq. Hər küncü, bucağı unudulmaz xatirə, yaşanılan bir anı yansıdır sanki. Neçə-neçə nəsillər keçib bu yollardan, toy-büsatlara şahidlik edib, qovalaqaç, gizlənqaç oynayan uşaqların şən-şaqraq səslərinə bürünüb bu evlərin yan-yörəsi. Arzular-diləklər tumurcuqlayıb, ümidlər çiçək açıb, könüllər pərvaz edib bahar ağacları, yaz mehi kimi. “Şahabı Xıncab, Qurdlar, Əlixan kimi məhəllələrdən fərqləndirən nədir” sualı ilə yaxınlaşırıq qarşımıza çıxan sakinlərə. Hər kəs bizə müfəssəl məlumat öyrənməkdən ötrü Kələntərlər ailəsinə qonaq olmağı məsləhət görür...

Sədərək döyüşlərinin ilk şəhidlərindən biri Şahablı olub

Qapını ehmalca döyürük. Qonaqpərvərliklə açılır üzümüzə. Akif Kələntərlinin evindəyik. İki yüz illik tarixə malik evdə. Müsahibimiz deyir ki, divarları, tavanı qədim memarlıq üslubunda inşa olunan bu ev ulu babasından yadigardır: “Atam tərəf Kələntərlər, anamgil isə Kəngərlilər nəslindəndir. Babamın atası düz, 120 il əvvəl bu evdə dünyaya göz açıb. Ümumiyyətlə, babamgilin bu məhəllədə bir neçə evi olub. 1937-ci ilin məlum hadisələri digər vətənpərvər ailələr kimi, bizim nəsildən də yan ötməyib. Babamın qardaşı uşaqları sürgünə məruz qalıb, Qazaxıstana köç etməyə məcbur olublar. İndi də get-gəlimiz, əlaqələrimiz var... Tariximizi yaşatmaq, gələcək nəsillərə ərməğan etmək hər zaman ailə üzvlərimizin həyat amalı olub. Bax, indi yaşadığımız evə yeni otaqlar əlavə etsək də, heç vaxt bu dəyərli mirası sökmək kimi fikir ağlımızın ucundan keçməyib. Divarlarda, tavanda ustalıqla işlənən incə naxışları belə göz bəbəyi kimi qorumağa çalışmışıq”.

Akif dayı deyir ki, məhəllə tarixiliyi, adət-ənənəsi ilə yanaşı, həm də qəhrəmanlığı ilə seçilir, fərqlənir. 1987-1988-ci illərdə erməni daşnaklarının hücumu zamanı məhəllə sakinləri şəhərin müdafiəsində cəsarətlə, inadla dayanıblar: “Burada könüllü dəstələr yaratmışdıq. Qabaqcadan əldə etdiyimiz məlumat əsasında hücum gözlənilən bölgələrə qüvvələr göndərirdik. Şahablılar Sədərək döyüşlərində də yurda bağlılıq missiyasını ləyaqətlə yerinə yetiriblər. Həmin dövrdə məhəlləmizdə gənc-qoca fərq qoyulmadan 70 nəfərdən ibarət topçu divizionu (sonralar həmin dəstə Naxçıvan Müdafiə Komitəsi kimi təsis olunub) yaradaraq, Vətənimizin müdafiəsi üçün cəbhəyə yola saldıq. Könüllü dəstələrə təkcə Şahabdan deyil, Əliabad qəsəbəsi, Qaraxanbəyli kəndi və Çuxur məhəllələrindən də qoşulanlar çox idi. Onlar 5 il Vətənin keşiyində durdular. Aralarında şəhidlərimiz də oldu, sağ qayıdanlar da. Atam Asif Kələntərli (1991-1995-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin müavini işləyib) də o zamankı hadisələrdə xüsusi fəallıq göstərdi, özüm də yaxından iştirak etdim. İdris Məmmədov isə Sədərəyin ilk şəhidlərindən biri kimi həm də məhəlləmizin fəxri olaraq tarixə düşdü...”.

“Sovet dövründə evimizi muzeyə çevirmək üçün müraciət etdilər”

Məhəllədə növbəti qapısını döydüyümüz ev Zülfüqarovlar ailəsinə məxsusdur. Ailənin başçısı, yaşı 85-i haqlayan Sabir əmi bizi gülərüzlə salamlayıb içəriyə dəvət edir. Söhbət əsnasında öyrənirik ki, bu nəslin şəcərəsi Şükrullah və Hüseynqulu xanlaradək uzanır. Müsahibimiz deyir ki, şəhərin Xıncab, Qurdlar və digər məhəllələri kimi, Şahab məhəlləsinin sakinləri də adət-ənənələrini yaşatmağa çalışırlar. Məhəllə sakinləri bəzi illərdə susuzluqdan, bəzi illərdə qıtlıqdan əziyyət çəkiblər. Ancaq heç vaxt Şahabdan köçüb getməyi düşünməyiblər. Əvvəllər bu ərazidə iki məhəllə - Pirqəmiş və Şahab olub, sonralar birləşərək Şahab adlanıb. Məhəllədə sakinlərin ibadət yeri - Şahab məscidi də olub. İndi məhəllədə hər cür şərait var. İnsanlar rahat şəraitdə, firavanlıq içində yaşayır. Əvvəllər Şahabdakı əksər evlər möhrədən idi. Ancaq indi burada müasir üslublu yaraşıqlı evlər də tikilib.

Sabir kişi deyir ki, həyatın bütün sahələrində sürətli müasirləşmənin getməsinə rəğmən, şahablılar qədim soykökə çox bağlıdırlar: “Şəxsən mən bax, bu evimin klassik memarlıq üslubunu, əski naxışlarını heç bir müasir görkəmə, dizayna, interyerə dəyişmərəm. Bu, bizim ululardan qalan yadigarlardır. Tarixi incilərimizi qorumaq, yaşatmaq lazımdır. Şahabdakı bir sıra evlərdə belə əl işi, göz nuru sayılan nümunələr var. Sovet dövründə bir neçə dəfə evimizi muzeyə çevirmək üçün müraciət etdilər. Ozamankı hökumətə güvənə bilməzdim, ona görə də icazə vermədim. Bir neçə dəfə eyvandakı elementləri tarixi üslubunu saxlamaqla yeniləmişəm. Təvazökarlıqdan uzaq olmasın, mən köhnə fikirli insanam, keçmişə bağlı biriyəm. Evdə olan köhnə əşyaları da atmağa əlim gəlməz. Düşünürəm ki, onlar dəyərli mirasdır. Əgər biz keçmişi unutsaq, gələcək nəsil də şübhəsiz bizi xatırlamayacaq. Ona görə övladlarımızı, nəvələrimizi tariximizə, ənənələrimizə bağlı böyütməliyik, onlara birgünlük, bir neçə saatlıq əyləncələr deyil, ömürboyu xatırlayacaqları xatirələr bəxş etməliyik”.

Şahabdan ayrılanda düşüncələrə dalırsan...

Şahabın nostalji duyğularla dolan, yaddaşımda unudulmaz anlar buraxan döngələri ilə geri qayıdıram. Qəlbimdə məhəlləyə daxil olan zaman keçirdiyim təəssüf dolu hisslər yenidən dilə gəlir: Kaş ki, bu məhəllənin tarixini əks etdirən bir tabloya, tanıtım lövhəsinə rast gələydim. Orta və yaşlı nəslimiz qədim yer adlarımızı yaxşı tanısa da, heyif ki, uşaq, yeniyetmə və gənclərimizin çoxu bundan xəbərsizdir. Nəzərə alsaq ki, hər il minlərlə xarici qonaq Naxçıvana üz tutur və onları ən çox maraqlandıran yurdumuzun tarixi yerləridir, o zaman Əlixan, Xıncab, Qurdlar, Şahab kimi məhəllələrimizi tanıtmaq üçün həmin qədim yer adlarımızı nişan verən tanıtım lövhələri yerləşdirmək məqsədəuyğun olar. Bu, həm turizm baxımından cəlbedicilik yaradar, həm də tariximizin, qorunub yaşadılmasına xidmət edər. Tarixi yaşadanları isə dünya var olandan bəri tarix də yaşadıb...

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Dünya birjalarında neft bahalaşıb

Naxçıvanda özəl sektorda əmək müqavilələrinin sayı 3,5 dəfə artıb

Zəngilanda keçirilən Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumu davam edir

Azərbaycan nefti cüzi bahalaşıb

Neftçalada saxlanılan şəxsdən 12 kiloqram narkotik götürülüb

Lənkəranda yanğın zamanı yaşlı qadın həlak olub

Yevlaxda narkotik tərkibli bitki yetişdirən şəxs saxlanılıb

Culian Assanj Britaniyanı tərk edib 

Culfada bacısını öldürməkdə şübhəli bilinən şəxs tutulub

Misirdə 33 antik qəbir aşkar edilib

Amerika Kuboku: Kolumbiya qalib gəlib, Braziliya xal itirib

Avropa Komissiyası “Apple” şirkətini cərimələməyə hazırlaşır

Culian Assanj ABŞ hökuməti ilə razılaşıb

İndoneziya məlumat mərkəzinə kiberhücum olub

Pentaqon rəhbəri israilli həmkarı ilə Yaxın Şərqdəki vəziyyəti müzakirə edəcək

Hanter Baydenin vəkilləri təkrar məhkəmə ilə bağlı vəsatət qaldırıblar

Qazaxıstan nümayəndə heyəti “ASAN xidmət”də olub

Metyu Miller: Azərbaycan və Ermənistan arasındakı əlaqələri dəstəkləməyə davam edirik

Avro-2024: İspaniya və İtaliya 1/8 finala yüksəlib

“Turkish Airlines” doqquzuncu dəfə Avropanın ən yaxşı aviaşirkəti elan olunub

Vyanada Tofiq Əhmədovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş konsert təşkil olunub

Türkoloqlar Bişkekdə Mahmud Kaşğari irsini müzakirə ediblər

Avropa çempionatı: Azərbaycan güləşçisi finala vəsiqə qazanıb

Qızıl medal qazanan Azərbaycan ağırlıqqaldıranı: Belə nəticə əldə edəcəyimizə inanırdıq

Yığmanın baş məşqçisi: Bu nəticə idmançılar üçün böyük motivasiyadır

Firdovsi Umudov: Avropa birinciliyində nəticə qazanan idmançılar gələcəyin Olimpiya mükafatçılarıdır

2024-cü ildə ABŞ-da polis 545 nəfəri qətlə yetirib

Avropa birinciliyində yüksək nəticələr əldə edən Azərbaycan ağırlıqqaldıranları Vətənə qayıdıblar

DSMF beynəlxalq təşkilatın Mükəmməllik Sertifikatına layiq görüldü

Bakıda “Rus klassikası” adlı qala-konsert keçirilib

Bayram günlərində Türkiyənin muzey və mədəni obyektlərini milyondan çox adam ziyarət edib

Sertifikatlaşdırma imtahanının nəticələri ilə bağlı apellyasiya müraciətlərinin qəbuluna başlanılıb

Xankəndi şəhərində elmi-praktik konfrans keçirilib

Qubada sel Qusarçayın sahilini yuyub, yol çöküb VİDEO

Türkər Əliyeva: Mediasiya tərəflərə mübahisələri daha qısa müddətdə həll etməyə imkan yaradır

QHT nümayəndələri Qubadlıda sərhədçilərlə görüşüblər VİDEO

Professor Mönsüm Alışovun 70 illik yubileyi qeyd olunub

Bakıda 150-dən çox şirkətin məhsul və xidmətlərini təqdim etdiyi “5-ci yerli şirkətlərin tanıtım sərgisi” keçirilir YENİLƏNİB VİDEO

Salyan şosesinin bir hissəsində təmir işlərinə başlanılıb

Azərbaycan basketbol millisi Avropa çempionatına hazırlığın ikinci mərhələsinə start verib

Azərbaycanlı şahmatçı İngiltərə çempionu olub

Xətai rayonunda Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günü ilə əlaqədar dəyirmi masa təşkil olunub

Naxçıvanda təhsilverənlərin sertifikatlaşdırma prosesinin test imtahanı mərhələsi yekunlaşıb

Samux rayonunda “Son zəng” tədbirləri barədə təlimatın pozulduğu məktəbin direktoru işdən azad edilib

“Aztelekom”un 3000-ə yaxın əməkdaşına əməyin mühafizəsi üzrə təlimlər keçilib

Avropada Yaşayan Azərbaycanlı Mühəndislərin Forumu təqdimatlarla davam edib

Parisdə azərbaycanlı Fransa qəhrəmanı Əhmədiyyə Cəbrayılova həsr edilmiş filmin nümayişi olub VİDEO

AZAL növbəti dəfə Mərkəzi Asiya və MDB-nin ən yaxşı aviaşirkəti seçilib

Prezident İlham Əliyevin “Euronews”a müsahibəsi Azərbaycanın “yaşıl enerji” siyasətinin mahiyyətini açdı ŞƏRH

“Sabah” klubu yamaykalı futbolçunu transfer edib

Ədəbiyyat İnstitutunda yarım ilin yekunları və qarşıya qoyulan vəzifələr müzakirə olunub

Azərbaycanlı bəstəkarın şəhidə həsr etdiyi əsər Polşada birinci yerə layiq görülüb

Xətai rayonunda fəaliyyət göstərən bazarda plandankənar yoxlama aparılıb

Bənövşəyi xətdə qatarların hərəkət qrafiki dəyişdirilir

Azərbaycanda Rusiya Mədəniyyəti Günləri başlayır

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində dövlət qulluğuna yeni qəbul olunan əməkdaşların andiçmə mərasimi keçirilib

Almaniyada polis zorakılığı faktlarının araşdırılması üzrə vəziyyət pisləşir

DİM: Ötən il hər 100 məzuna düşən plan yerlərinin sayı 57.1 olub

Polis serjantı Mirəli Heydərov Kürdəmirdə torpağa tapşırılıb FOTO VİDEO

Beynəlxalq Qurama Festivalına Şuşada yekun vurulub

Son beş ayda ƏƏSMN-in e-xidmətlərinə 1 milyon 400 mindən çox müraciət qeydə alınıb

Çad Respublikasının gənclər və idman naziri Milli Gimnastika Arenasında olub

AZƏRTAC-ın növbəti təcrübə proqramının iştirakçılarına sertifikatlar verilib

Gəncədə saxta alkoqollu içkilər istehsal edən müəssisə aşkarlanıb

Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında birgə layihələrin həyata keçirilməsinə dair fikir mübadiləsi aparılıb

Beynəlxalq Muğam Mərkəzi Özbəkistan Dövlət Sənət və Mədəniyyət İnstitutu ilə əməkdaşlıq edəcək

Avstriyada polis zorakılığının araşdırılması üçün müstəqil qurum yaradılması tələb olunur

Naxçıvanda müəllimlərin növbəti sertifikatlaşdırılma prosesi yekunlaşıb

“Sağlam həyat tərzi, sağlam düşüncə, uğurlu gələcək” mövzusunda tədbir keçirilib

Eşqi Bağırov: Növbəti tədris ilində Şuşa, Xankəndi və Xocalıda tədrisin bərpası planlaşdırılır

“Sənətkarın dostu” layihəsi davam edir

DİM: Ötən il 1494 abituriyent 600-dən yuxarı bal toplayıb

“Turan Tovuz” yeni futbolçu ilə anlaşıb

Dövlət qulluğuna yeni qəbul edilən əməkdaşlar and içiblər

Rəsədxana: Geomaqnit sahəsinin sakit olacağı proqnozlaşdırılır

“İTi Zəka-2” hakatonu üzrə seçimlər başa çatıb

NASA Yerin asteroidlə toqquşmasının qarşısını ala bilməyəcəyini etiraf edib

“Azərfon” abunəçilərinə “Narkotiklər haqqında həqiqəti öyrənək və birlikdə mübarizə aparaq!” SMS-bildirişi göndərilib

Azərbaycanı Rusiyadakı turnirdə iki bədii gimnast təmsil edəcək

Berlində Azərbaycan dili məktəbinin açılışı olub

Müəllimlərin sertifikatlaşdırma prosesinin müsahibə mərhələsi avqust ayında təşkil olunacaq

Rektor: ECOLEAD platforması ətraf mühit problemlərinin həllinə töhfə verəcək

“Baku Open - 2024” turnirində iştirak edəcək şahmatçı sayı açıqlanıb

Braziliya-Azərbaycan parlamentlərarası əlaqələrinin inkişaf potensialı müzakirə olunub

Şahzadə Anna xəstəxanaya yerləşdirilib

FHN yanında İctimai şuranın üzvləri çimərlik mövsümü ilə əlaqədar monitorinqlər keçirib

Azərbaycan Ümumdünya Fermerlər Təşkilatının illik yığıncağında təmsil olunub

Lənkəranda itkin düşən 35 yaşlı kişinin meyiti tapılıb

Azərbaycanın 15 rayonunda Sosial Reabilitasiya Mərkəzləri fəaliyyət göstərir

Rus bölməsi üzrə birinci sinfə qəbulu müsabiqə yolu ilə aparılan məktəblərə qeydiyyat tamamlanıb

Astanada keçiriləcək V Dünya Köçəri Oyunlarında 89 ölkə iştirakını təsdiqləyib

“Media ayı” çərçivəsində təlimlər davam edir

Ərazi bütövlüyümüzün bərpası Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasətinin nəticəsidir - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyev “Euronews”a müsahibəsində Avropanın enerji ehtiyaclarının həlli yollarını göstərdi - Politoloq

Avro-2024: Çexiya–Türkiyə oyununun hakimləri açıqlanıb

“Səbail” təlim-məşq toplanışı üçün Türkiyəyə yollanacaq

Hərbi Prokurorluqda Vətən Müharibəsi qəhrəmanları ilə görüş keçirilib

Rezidenturaya ikinci cəhd qəbul imtahanının nəticələri açıqlanıb: 436 nəfər müsabiqə şərtini ödəyib

Zəngilan Azərbaycan QHT-lərinin Əməkdaşlıq Forumuna ev sahibliyi edir - YENİLƏNİB FOTO VİDEO

Nüfuzlu “Əl Əhram” nəşrində Azərbaycan səfiri ilə müsahibə dərc edilib