Politoloq: Azərbaycan-Aİ münasibətlərinin inkişafı üçün geniş potensial mövcuddur
Bakı, 2 iyul, AZƏRTAC
Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərini bir neçə əsas aspekt üzrə dəyərləndirmək mümkündür və bu əlaqələri müxtəlif tarixi mərhələlərə bölmək olar. Ümumilikdə bu münasibətlər siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik və mədəni istiqamətlərdə inkişaf edən çoxşaxəli əməkdaşlıq modelidir. Siyasi aspektdə münasibətlər daha çox strateji tərəfdaşlıq və regional təhlükəsizlik məsələləri üzərində qurulub. Azərbaycanla Aİ arasında formalaşan siyasi dialoq həm ikitərəfli münasibətləri, həm də Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz siyasətini əhatə edir. Bu çərçivədə regionda sabitlik və təhlükəsizlik məsələləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İqtisadi sahədə son illərdə ciddi dinamika müşahidə olunur. Xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlamasından sonra Azərbaycanın Avropaya qaz nəqli 65-70 faiz artıb. Eyni zamanda, Cənubi Qafqazla Avropa İttifaqı arasında ticarət dövriyyəsində də təxminən 70 faizlik artım qeydə alınıb. Bu göstəricilər enerji əməkdaşlığının münasibətlərin əsas sütunlarından biri olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Samir Hümbətov söyləyib.
Onun sözlərinə görə, Aİ Azərbaycanı həm enerji, həm də nəqliyyat sahəsində mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul edir. Bu baxımdan TACİS proqramı çərçivəsində həyata keçirilən TRASEKA layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Həmin layihə Azərbaycan ərazisindən keçərək Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən mühüm nəqliyyat dəhlizi rolunu oynayır. Bununla yanaşı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmiryol xətti də regionlararası bağlantıların gücləndirilməsində vacib rol oynayır və Avropa–Asiya logistika sistemində strateji əhəmiyyət kəsb edir. Nəqliyyat və beynəlxalq layihələr kontekstində Azərbaycan Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşir. Bu isə ölkənin həm Avropa, həm də Asiya üçün tranzit və logistika baxımından xüsusi önəm daşıdığını göstərir. Eyni zamanda, Çinin “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsünün Azərbaycan üzərindən keçməsi də ölkənin geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır.
S.Hümbətov qeyd edib ki, enerji sahəsində əməkdaşlıq isə getdikcə daha strateji xarakter alır. Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialı, xüsusilə gələcəkdə yaşıl enerji istehsalı imkanları Avropa İttifaqı üçün alternativ enerji mənbəyi kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki Azərbaycanın gələcəkdə 157 kilovat gücündə yaşıl enerji istehsalı və elektrik enerjisi əldə etmə potensialı var. Bu potensialın dəyərləndirilməsi Avropa İttifaqı üçün mühüm enerji təminatı deməkdir və Avropanın maraqlarına xidmət edə bilər. Bu da Avropanın enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm üstünlük yaradır. 2022-ci ilin iyun ayında Azərbaycan ilə Aİ arasında əlaqələrin intensivləşdiyi və strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsinin təməlinin qoyulduğu bir dövr kimi yadda qalıb. Bu ay ərzində tərəflər arasında xüsusilə enerji təhlükəsizliyi və iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri gündəmin əsasını təşkil edib. Bu kontekst xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Avropa Komissiyasının sədri Ursula Fon der Leyenin Azərbaycana səfərlərinin də iyun ayına təsadüf etməsi diqqət çəkir və bu dövr ikitərəfli münasibətlərdə mühüm və simvolik bir mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. Bu amillər ümumilikdə Azərbaycan-Avropa İttifaqı əlaqələrinin inkişaf dinamikasına müsbət təsir göstərir.
“İkili münasibətlərin inkişafı üçün kifayət qədər geniş potensial imkanlar mövcuddur. Prezident İlham Əliyevin bu sahədə prinsipial mövqe ortaya qoyması göstərir ki, gələcəkdə Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətləri daha da dərinləşəcək. Azərbaycan etibarlı tərəfdaş və vacib enerji ixracatçısı kimi çıxış edərək, Avropanın enerji təhlükəsizliyində əsas təminatçı rolunu gücləndirə bilər. Bu isə ümumilikdə gələcək əməkdaşlıq üçün mühüm nəticələrin əldə olunmasına şərait yaradır.
Eyni zamanda, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında 2025-ci il avqustun 8-də sülhün paraflanması Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaza yanaşmasında yeni mərhələnin formalaşmasına təsir göstərə bilər. Bu, regionda sülh və əməkdaşlıq proseslərinin daha da güclənməsi baxımından mühüm amil kimi çıxış edir. Nəticə etibarilə, Avropa İttifaqının sülh prosesinə davamlı dəstəyi gələcəkdə daha sabit və konstruktiv münasibətlərin formalaşmasına imkan yarada bilər”, - deyə S.Hümbətov əlavə edib.
Bölmənin digər xəbərləri
