Qanlı Yanvar faciəsinin şahidi – yəhudi oğlan ittiham edir
(Bakıdakı 150 nömrəli məktəbin 15 yaşlı şagirdinin iyirmi altı il əvvəl - 1990-cı ilin Qanlı Yanvar günlərində yazdığı gündəlikdən)
Bakı, 20 yanvar, AZƏRTAC
“Yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə küçəyə çıxdım, saat 00.20 idi. Atəş səsləri eşitdim. İnana bilmirdim ki, mənim doğma və sevimli Bakımda tank, pulemyot və avtomatlardan atəş açırlar. Yadımdadır, valideynlərim və bacım ilə birlikdə bütün gecəni oyaq qaldıq, yuxumuz ərşə çəkilmişdi. Elə hey düşünürdük ki, bu nədir və bizi nələr gözləyir... O vaxt şəhərimin bir çox sakinləri kimi mən də həyatımda ilk dəfə idi ki, tank, pulemyot və avtomat atəşləri eşidirdim. Bu, uzandıqca uzanan çox mənfur və qorxunc bir gecə idi. Amma yadımdadır ki, səmaya çoxlu ulduz səpələnmişdi, amma onlar da taleyimizdən xəbər verə bilmirdi, sanki öz istiliyindən və şəfqətindən məhrum edilmişdilər. Mənə elə gəlirdi ki, şiddətli atəş səsləri onları da qorxutmuş, susdurmuşdu.
Nəhayət, səhər açıldı, 20 yanvarın səhəri. Bacımla eyvana çıxdıq və şəhərin komendantı general-leytenant Dubinyakın hər yerdə səsləndirilən bəyanatını eşitdik. Bəyanatda deyilirdi ki, gecə doğma Bakıma heç bir rəsmi xəbərdarlıq edilmədən SSRİ Müdafiə Nazirliyinin qoşunları yeridilib və şəhərdə fövqəladə vəziyyət elan edilib. Başqa bir sual doğurdu: sanksiyalaşdırılmamış və elan edilməmiş fövqəladə vəziyyət Azərbaycan xalqına hansı qorxunc itkilərin hesabına başa gəldi. Sovet cəza dəstələrinin yeridilməsinin necə faciəyə səbəb olduğunu hamı səhəri gün bildi. Onlar ağına-bozuna baxmadan atəş açır, küçədə bir adam görsələr də məhv edir, qadınlara, uşaqlara, qocalara, korlara aman vermirdilər. Hərbi qulluqçular insanları yerindəcə xüsusi amansızlıqla güllələyir, tankları və BTR-ləri qəsdən içərisində adamlar olan minik maşınlarının üstünə sürür, xəstəxanaları gülləbaran edir, tibbi-sanitar heyətin yaralılara yardım göstərməsinə mane olurdular. Dinc əhaliyə qarşı süngülərdən, Kalaşnikov avtomatı üçün 5,45 millimetr kalibrli, ağırlıq mərkəzini dəyişən güllələrdən istifadə edirdilər. Bu güllələr insanı sıradan çıxarmaqla kifayətlənmir, onun əzabını artırır və ölümü labüd edir.
Bakıda Konstitusiya zidd fövqəladə vəziyyətin elan edilməsi, silahlı qüvvələrin şəhərə soxulması və hər hansı müqavimətin olmadığı bir şəraitdə ağır texnikanın və ölümsaçan silahların köməyi ilə dinc əhaliyə faşist kimi vəhşicəsinə divan tutulması bəşəriyyətə qarşı cinayət idi.
Narkotiklər və spirtli içkilərlə keflənmiş, qana susamış bu vəhşilər sovet xüsusi təyinatlı dəstələrinin üzvləri idi. Amma onlar həqiqətən çökməkdə olan Sovet İmperiyasının yalnız vintləri və qaykaları idilər. Mən bilmirəm, amma mən əminəm ki, tezliklə bu imperiyanın sonu gələcək, bu qanlı faciə isə Sovet İmperiyasının sonunun başlanğıcı olacaq.
1990-cı il yanvarın 22-də mənim şəhərim və xalqım Qorbaçovun təbirincə desək, “islam fundamentalistləri” olan oğul və qızlarını torpağa tapşırırdı. Məgər üç ay əvvəl ərə getmiş və sevdiyi insanın ölüm xəbərini eşidəndən sonra intihar etmiş Fərizə, mənim yaşıdım Rəşad, Larisa Məmmədova, Vera Besantina, Yan Meyeroviç, təcili yardım xidmətinin həkimi Saşa Marxevka “fundamentalist” idilər?
Doğulub boya-başa çatdığım şəhər o müdhiş günlərdə qara matəm bayraqlarına bürünmüşdü.
Sovet ordusunun, daxili qoşunların və xüsusi təyinatlı dəstələrin böyük kontingentinin Bakıya müdaxiləsi xüsusi amansızlıqla və misli görünməmiş vəhşiliklərlə müşayiət olunurdu. Dinc nümayişçilərə divan tutulmuş, yüzlərlə adam qətlə yetirilmiş, itkin düşmüşdü...”
Bunlar 15 yaşlı Bakı məktəblisinin 1990-cı ilin Qara Yanvarı haqqında dəhşətli xatirələridir.
Bölmənin digər xəbərləri
