Özbəkistan və Azərbaycan şəhər və regionlarının Birinci Forumunun keçirilməsi təklif olunur

Bakı, 24 iyul, AZƏRTAC

Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında strateji müttəfiqlik münasibətlərinin inkişafı regionlararası əməkdaşlığa da yeni dinamika qazandırır. Qardaşlaşmış şəhərlər arasında əlaqələrin genişlənməsi, Qarabağın bərpasında Özbəkistanın fəal iştirakı və azad edilmiş şəhərlərin Türk dünyasının qardaşlaşmış şəhərlər şəbəkəsinə inteqrasiyası iki ölkə arasında tərəfdaşlığın yeni perspektivlərini formalaşdırır.

Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin QHT Platformasının üzvü, Özbəkistanın Qardaşlaşmış Şəhərlər Alyansının sədri Zakir Abidov AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan–Özbəkistan arasında əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri ilə bağlı fikirlərini bölüşüb. Müsahibəni təqdim edirik.

- Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. Sizcə, qardaşlaşmış şəhərlər bu siyasi irsi konkret iqtisadi, texnoloji, təhsil, turizm və humanitar layihələrlə necə zənginləşdirə bilər? Qardaşlaşmış Şəhərlər Alyansının bu istiqamətdə hansı prioritetləri və təşəbbüsləri var?

- Özbəkistan və Azərbaycan arasında hazırda ondan çox şəhər və region arasında qardaşlaşmış şəhər münasibətləri qurulub. Bu əlaqələr dövlət başçılarımızın müəyyən etdiyi strateji müttəfiqlik münasibətlərinin regionlar və şəhərlər səviyyəsində konkret layihə və təşəbbüslərlə praktiki məzmun qazanmasının mühüm mexanizmidir.

Qardaşlaşmış şəhərlər arasında əməkdaşlıq ticarət-iqtisadi əlaqələrin inkişafına, investisiyaların cəlbinə, birgə sənaye və infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinə, mədəni-humanitar əməkdaşlığın genişlənməsinə, həmçinin elm, təhsil, turizm və akademik mübadilə sahələrində tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə birbaşa töhfə verir.

Birbaşa regionlar və şəhərlər arasında dialoq iqtisadi təşəbbüslərin operativ şəkildə həyata keçirilməsinə, biznes nümayəndələri, ali təhsil müəssisələri, elmi-tədqiqat mərkəzləri, mədəniyyət ocaqları və vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında davamlı əlaqələrin qurulmasına imkan yaradır. Bir sözlə, qardaşlaşmış şəhərlər təkcə dostluğun rəmzi deyil, həm də praktik əməkdaşlığın səmərəli alətidir.

Beynəlxalq bələdiyyələrarası əlaqələrin inkişafında mühüm hadisələrdən biri Səmərqənddə təşkil olunan Birinci Beynəlxalq Qardaşlaşmış Şəhərlər Forumudur. Tədbirdə Azərbaycanın bələdiyyələrinin nümayəndə heyətinin, həmçinin müxtəlif ölkələrdən şəhər rəhbərlərinin, ekspertlərin, işgüzar dairələrin və ictimai təşkilatların təmsilçilərinin iştirakı gözlənilir.

Forum qabaqcıl təcrübənin mübadiləsi, ticarət-iqtisadi, investisiya, turizm, elm-təhsil və mədəni-humanitar əməkdaşlıq perspektivlərinin müzakirəsi, həmçinin şəhər və regionlar arasında yeni birbaşa əlaqələrin qurulması üçün nüfuzlu platformaya çevriləcək.

Tədbir çərçivəsində Xankəndi ilə Namanqan, eyni zamanda, Astara ilə Nukus şəhərləri arasında yeni qardaşlaşmış şəhər münasibətlərinin yaradılması məsələsinə baxılması təklif olunur. Bu təşəbbüslərin həyata keçirilməsi Özbəkistan və Azərbaycan arasında regionlararası əməkdaşlığın coğrafiyasını genişləndirəcək, iqtisadiyyat, sahibkarlıq, turizm, mədəniyyət, təhsil və innovasiya sahələrində birgə layihələrin reallaşdırılması üçün möhkəm zəmin yaradacaq.

Gələcəkdə Özbəkistan və Azərbaycan şəhər və regionlarının Birinci Forumunun keçirilməsi də təklif olunur. Hesab edilir ki, bu platforma regionlararası və bələdiyyələrarası əməkdaşlığı keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldəcək, yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına və konkret birgə proqramların hazırlanmasına xidmət edəcək.

Heç şübhəsiz, qardaşlaşmış şəhərlər institutu bundan sonra da xalqlar diplomatiyasının ən səmərəli vasitələrindən biri olaraq qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə, xalqlarımızın daha da yaxınlaşmasına və Özbəkistanla Azərbaycan arasında strateji müttəfiqliyin konkret praktiki nəticələrlə zənginləşməsinə töhfə verəcək.

- Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi bərpa və yenidənqurma proqramı beynəlxalq səviyyədə də maraq doğurur. Qarabağ şəhərlərinin Türk dünyasının qardaşlaşmış şəhərlər şəbəkəsinə, gələcəkdə isə daha geniş beynəlxalq platformalara inteqrasiyası regionlararası əməkdaşlığa hansı yeni imkanlar aça bilər?

- Qarabağın bərpası bu gün təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün Türk dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyan tarixi quruculuq prosesidir. Özbəkistan ilk gündən bu nəcib təşəbbüsü dəstəkləyib və azad olunmuş ərazilərin bərpası və inkişafına praktiki töhfə verir.

Özbəkistanın iştirakı ilə Qarabağda müasir sosial infrastrukturun yaradılması, məktəblərin, məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin və digər sosial obyektlərin tikintisi istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Qarabağın bərpası prosesində ilk yardım əlini uzadan ölkə məhz Özbəkistan olub. Füzuli şəhərində inşa edilərək istifadəyə verilmiş müasir ümumtəhsil məktəbi xalqlarımız arasında qardaşlıq və dostluğun parlaq rəmzinə çevrilib.

Hesab edirik ki, Qarabağ şəhərlərinin Türk dünyasının qardaşlaşmış şəhərlər şəbəkəsinə, gələcəkdə isə daha geniş beynəlxalq şəbəkələrə inteqrasiyası regionlararası əməkdaşlıqda yeni mərhələnin başlanğıcı olacaq. Bu, investisiyaların cəlbi, turizmin inkişafı, mədəni mübadilənin genişlənməsi, şəhər idarəçiliyində müasir yanaşmaların tətbiqi, həmçinin birgə təhsil və elmi layihələrin həyata keçirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradacaq.

- Türk dövlətləri arasında siyasi və iqtisadi inteqrasiya dərinləşdikcə şəhərlər arasında əməkdaşlığın rolu da artır. Sizcə, gələcəkdə məhz şəhərlər bu inteqrasiya prosesinin əsas hərəkətverici qüvvələrindən birinə çevrilə bilərmi? "Türk şəhərləri məkanı" ideyasının formalaşmasını nə dərəcədə real hesab edirsiniz?

-Türk dövlətləri arasında siyasi və iqtisadi inteqrasiya ardıcıl şəkildə dərinləşir. Bu prosesdə şəhər və regionlar arasında əməkdaşlıq xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Yerli səviyyədə qurulan tərəfdaşlıq iqtisadi təşəbbüslərin sürətlənməsinə, mədəni mübadilənin genişlənməsinə və insanlar arasında birbaşa əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

İnanırıq ki, gələcəkdə "türk şəhərləri məkanı"nın formalaşması təkcə real perspektiv deyil, həm də tarixi zərurətdir. Türk dünyasının şəhərlərinin qardaşlaşmış şəhər münasibətləri vasitəsilə birləşdirilməsi İstanbuldan Bişkekə, Daşkənddən Bakıya qədər uzanan geniş coğrafiyada logistika, turizm, ticarət, mədəniyyət və humanitar əlaqələrin vahid şəbəkəsini formalaşdıracaq.

Növbəti mərhələdə şəhər və regionlar arasında müntəzəm əməkdaşlıq Türk dünyasının xəritəsində vahid inteqrasiya sisteminin yaranmasına imkan verəcək. Bu sistem təcrübə mübadiləsinə, investisiyaların artmasına, birgə innovativ layihələrin həyata keçirilməsinə və regionların rəqabət qabiliyyətinin yüksəlməsinə xidmət edəcək.

Bundan əlavə, belə əməkdaşlıq yaşıl iqtisadiyyat prinsiplərinin tətbiqi, ekoloji cəhətdən dayanıqlı şəhərlərin inkişafı, rəqəmsal texnologiyaların və "Ağıllı şəhər" konsepsiyasının geniş tətbiqi, nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin təkmilləşdirilməsi və qarşılıqlı əlaqəli turizm marşrutlarının inkişafı baxımından da mühüm rol oynayacaq.

Əminəm ki, Türk dünyasının şəhərləri arasında belə əməkdaşlıq modeli bütün regionun dayanıqlı inkişafına, iqtisadi rifahın yüksəlməsinə və xalqlar diplomatiyasının daha da möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verəcək.

_{Müxbir – Ceyhun Xəlilov}