Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

QAN YADDAŞI

Qoyun qumbaranı partladım, hamımız ölək, amma əsir düşməyək – Xocalı faciəsinin şahidi danışır

Qoyun qumbaranı partladım, hamımız ölək, amma əsir düşməyək – Xocalı faciəsinin şahidi danışır

Bakı, 26 fevral, AZƏRTAC

1977-ci ildə Xocalıda anadan olmuşam. Mən və ailəm Xocalı faciəsi baş verən günə qədər orada yaşamışıq. 1992-ci il fevralın 25-də axşam saat 11:00 radələrində sovet ordusunun bölmələri və ermənilər Xocalıya hər tərəfdən ağır texnikalarla hücuma başladılar... Həmin vaxt mən yatmışdım. Atam məni oyadıb tez zirzəmiyə enməyimizi söylədi. Xocalıda gərginlik başlayandan sonra biz tez-tez evimizin zirzəmisində qorunmalı olurduq, səslərdən qulaq tutulurdu. Sanki döyüş evimizin yanında, bizim öz həyətimizdə gedirdi. Qonşularımızın çoxunun evində sığınacaq yox idi. Ona görə atam həyətimizin darvazasını açıq qoydu ki, onlar da gəlib bizim evin zirzəmisində qoruna bilsinlər.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Xocalı sakini Ramil Musayev söyləyib.

O, ermənilərin törətdikləri müsibətləri, gördüyü dəhşətləri belə nəql edir.

Heç ağlımıza da gəlməzdi ki, rayonu tərk edərik...

Təxminən gecə saat 1:00-də dayım Tahir (o döyüşçü idi) gəlib ermənilərin ahıska türklərini öldürdüyünü, evlərini yandırdıqlarını, irəlilədiklərini dedi. Bu xəbərdən sonra biz oradan çıxmalı olduq. Qonşularımızla birgə Xocalı mərkəzi poçtunun qarşısına gəldik. Orada yaşlı adamlar oturub məsləhət edirdilər. Qərara alındı ki, camaatı qırğına verməmək naminə rayondan çıxmaq lazımdır. Əhali iki istiqamətdə - Qarqar çayı və Əsgəran rayonu istiqamətlərində gedirdi. Biz Qarqar çayı istiqamətində hərəkət edirdik. Əsgərana gedənlərin hamısı mühasirəyə alınıb öldürülmüşdü. Qarqara çatanda Kətik meşəsinin içinə daxil olmaq üçün çayı keçmək lazım gəldi. Mən ayaqqabılarımı çıxarıb çayı keçməyə başlamışdım ki, ayağım sürüşdü və suya yıxıldım. Atam məni ayağa qaldırdı, ayaqqabılarımı götürdü, şalvarımın suyunu sıxdı. Mən o şaxtada həmin yaş şalvarı geyinib yenidən yola davam etdim. Soyuqdan donurdum, ayaqlarımı hərəkət etdirə bilmirdim.

Köməyimiz yox idi...

Yanımızda bizi qorumağa, atəş açılanda cavab verməyə heç kim yox idi. Bizimlə on üç hərbçi var idi. Onların da silahlarında gülləsi qalmamışdı. Rayonun əsgəri, polisi 50 nəfər olar-olmazdı. Onlar da Xocalının müdafiəsi üçün orada qalmışdılar. Rayondan çıxanda biz 200 nəfərə yaxın idik. Hər yer cəsədlərlə dolu idi. Düşmən sanki bizi izləyirdi, hər tərəfdə ermənilər vardı...

Ana öz uşağını ağlamasın deyə sinəsinə sıxdı. Körpə boğulub öldü...

Bir ara dincəlmək üçün fasilə verdik. Yanımızda körpəli bir qadın vardı. Birdən uşağı ağlamağa başladı. Ətrafdakılar ermənilərin səsi eşidib yerimizi tapmaması üçün qadına körpəsini sakitləşdirməsini dedilər. O, uşağı sinəsinə sıxdı ki, körpə bəlkə sakitləşə. Qadın qorxusundan o qədər uzun müddət uşağı sinəsinə sıxıb saxlamışdı ki, yeni doğulmuş körpə boğulub ölmüşdü. Uşağı qarın üstünə qoydular. Bir müddət sonra körpənin anası da soyuqdan donub öldü.

Üzü dağa tərəf qalxırdıq deyə çox adam yeriməkdə çətinlik çəkirdi. Dəstədə qadın, qoca çox idi, ona görə biz gec irəliləyirdik. Yolun ortasında nənəm yeriyə bilmədi, atam onu belinə alıb apardı. Bu cür çətinliklərlə təxminən 10 saat yol gedib Kətikdağa çatdıq. Dağa çatan kimi ermənilər bizi atəşə tutmağa başladılar. Biz anladıq ki, onlar orada pusquda dayanıb bizi gözləyiblər. Çünki o hündürlükdə dağa texnikanı çıxarıb rahatlamaq uzun vaxt tələb edir.

Yolu azdıq...

Atəşlərdən qorunmaq üçün əlacsız qalıb yenidən Qarqar çayına tərəf həmin on saatlıq yolu geri qayıtdıq. Yenə meşəyə girdik. Bu dəfə dağın digər tərəfi ilə hərəkət etməyə başladıq. Meşəni duman almışdı, göz gözü görmürdü. Beş-altı saat yol getmişdik ki, yolu azıb Xankəndiyə gəlib çıxdığımızdan xəbər tutduq. Ağdama getmək üçün iki dağı aşmalı idik, biz isə o yolu səhv istiqamətdə irəliləmişdik.

Bizi çağırmağa başladılar ki, gəlin, buraya gəlin...

Bir kəndə yaxınlaşdıq. Bizi çağırmağa başladılar ki, gəlin, buraya gəlin. Sevindik, düşündük ki, özümüzünkülər olan əraziyə gəlib çıxmışıq. Bir az irəliləyən kimi bizi atəşə tutdular. Sən demə, kənd tamamilə ermənilərdən ibarət Dəhrəz kəndi imiş... Atəş başladı, insanlar bir-birinə qarışdı. Yanımda Zəhra adlı qadın var idi, o, qışqıranda güllə düz ağzının içindən keçdi.

Qoyun qumbaranı partladım, hamımız ölək, amma əsir düşməyək...

Əsgərlikdən təzəcə gəlmiş Telman adında oğlanın əlində tank əleyhinə qumbara var idi. Dedi ki, icazə verin qumbaranı partladım, hamımız ölək, amma əsir düşməyək. Ağsaqqallardan biri ona icazə vermədi, dedi ki, etmə uşaqlar var, camaat yazıqdır.

Olduğumuz ərazidə xəndək kimi bir yer var idi. Camaatın bir hissəsi xəndəyə düşüb dağa tərəf qaçmağa başladı. Həmin o qaçanları dağdan atəşə tutmağa başladılar. İnsanlar əlacsız qalmışdılar, nə edəcəklərini bilmirdilər. Axırda bir ağsaqqal kişi köynəyini çıxarıb əlində ağ bayraq kimi yelləməyə başladı ki, təslim oluruq. Mən isə həmin atəş vaxtı qaçıb meşəyə girmişdim. Yanımda da hərbi geyimdə iki oğlan var idi. Mənə dedilər ki, sən getmə, onları əsir aparacaqlar.

Məni tutdular...

Elə bir az keçmişdi ki, gördüm ermənilər meşəyə tərəf gəlir. Başladılar meşəni axtarmağa. Məni görəndə atəş açmağa başladılar. Ayağımdan güllə dəydiyi üçün qaça bilmirdim. Onlar gəlib məni tutdular və tankın içinə atdılar. Ümumilikdə altı erməni məni avtoservis kimi bir yerə gətirdi. Qapıdan içəri girəndə ermənilərdən biri avtomatın süngü-bıçağı ilə məni qarın nahiyəmdən vurdu. Mən elə o andaca müvazinətimi saxlaya bilməyib üzü üstə yerə yıxıldım. Əllərimi, ayaqlarımı məftillə bağladılar. Başladılar dırnaqlarımı çıxarmağa... Biri artıq bıçaq çıxarmışdı. Yəqin artıq məni öldürməyi düşünürdülər. Həmin vaxt içəri bir yaşlı erməni qadın girdi, onlara nə dedisə, məndən əl çəkdilər.

Bizi donuz fermasında saxlayırdılar...

Sonra məni donuz fermasına gətirdilər. İçəri girəndə gördüm ki, hamı buradadır. Üstümü yoxlayanda cibimdən patron tapdılar, “bununla bizi öldürəcəkdin?” deyib avtomatın qundağı ilə kürəyimə vurdular. Əvvəlcə atama mənə edilən işgəncələri demək istəmirdim. Amma o ağrıları çəkməyə artıq gücüm yox idi. Həm ayağımda güllə yarası, həm süngü-bıçaq yarası, həm də dırnaqlarımın ağrısına dözə bilmirdim. Atama hər şeyi danışdım.

Ferma qaranlıq idi, insanları güclə seçmək olurdu. İçəridən dözülməz pis qoxu gəlirdi. Bizi orada bir neçə gün saxladılar. Ermənilər demişdilər ki, bir nəfər buradan qaçsa, hamını öldürəcəklər.

Ana dedi ki, iki balamı götürün, heç olmasa birini qaytarın...

Bir gün ermənilər içəri girib hərbi formada olanları çölə çıxardılar. Yanımızdakı hərbi formalı oğlanlar çölə çıxanda bir qadın onlardan üçünün də övladı olduğunu dedi. O, bundan əvvəl bir balasını Xocalıda itirdiyini, heç olmasa, övladlarından birinin qaytarılmasını istədi.. Bunu deyən an erməni avtomatın qundağı ilə qadının başına ağır zərbə endirdi. Sonra ermənilər qapını bağladılar və dayanmadan 2-3 dəqiqə avtomatlardan, pulemyotlardan atəş açmağa başladılar. Səsdən qulaq tutulurdu. Fermanın pəncərəsi olmadığından biz heç nə görə bilmədik. Sonradan 13 nəfərdən xəbər ala bilmədik.

Oğlanlarını öldürüb, atalarına işgəncə verdilər

Anamın əmisinin iki oğlu– Zahid və Vüsal faciə vaxtı şəhid olmuşdu. Ermənilər gəlib ondan oğlu olub-olmamasını soruşdular. O da cavabında “yox” deyəndə oğlunun qarşısına cəsədini atdılar. Kişi övladının cəsədini qucaqlamaq istəyəndə onu aparıb işgəncələr verdilər.

Sonra bildik ki, rəhmətlik Allahverdi Bağırov bizi əsirlikdən azad edibmiş...

Dörd gündən sonra ermənilər bizi Əsgərandan keçirib Ağdama apardılar. Əsgərandan keçəndə o biri dəstədəkilərin cəsədlərini görüb dəhşətə gəldik. Kim var idisə, hamısı öldürülmüşdü.

Ağdama çatanda bizi Abdal-Gülablı kəndində buraxdılar. Əvvəlcə başa düşmədik, sonra bildik ki, rəhmətlik Allahverdi Bağırov bizi danışıqlar yolu ilə əsirlikdən azad edibmiş.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

ADAU-da keçirilən fakültələrarası futbol turniri yekunlaşıb

Cəfər Cabbarlının 125 illik yubileyi qeyd olunub

Sərnişin ehtiyatsızlıq səbəbindən metronun stansiya yoluna düşüb

İstanbulda torpaq sürüşməsi baş verib

Cenevrədə keçiriləcək “Türk həftəsi”ndə türkdilli dövlətlərin mədəni irsi tanıdılacaq

Azərbaycan və Qazaxıstanın Xarici İşlər nazirlikləri arasında növbəti konsulluq məsləhətləşmələri keçirilib

Rus evində “Bakı. Sevgi. Bahar.” festivalı keçirilir

Azərbaycan parabadmintonçusu beynəlxalq turnirdə yarımfinala yüksəlib

İlin ilk üç ayında ARDNF-in aktivləri 2,3 faiz artıb

“G7-nin açıq-aşkar ayrı-seçkiliyə yol verməsi insan hüquqlarına ziddir” – BƏYANAT

Ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə keçirilən buraxılış imtahanının nəticələri açıqlanıb

Venesiya Biennalesində Azərbaycan pavilyonunun açılışı olub VİDEO

Tanınmış şair, tərcüməçi Sabir Almazovun xatirəsi anılıb

Energetika naziri: Bu il Azərbaycanda daha 5 günəş-külək stansiyasının inşasına başlanacaq

Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun açılış mərasimi olub

Dövlət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Daşkəsən və Göygöl rayon sakinlərinin müraciətlərini dinləyib

Güclü külək Ağstafada bir sıra fəsadlar törədib VİDEO

Azərbaycan və Qazaxıstan Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik rabitə xəttinin çəkilməsini müzakirə edib

Xalq rəssamı Aydın Rəcəbovun 80 illik yubileyinə həsr olunmuş “Bir ömrün naxışları” sərgisi açılıb

Premyer Liqa: “Sumqayıt” Tovuzda vacib üç xalı qazanıb

Milli Məclisdə 14 məsələ müzakirə olunub, müvafiq qərarlar verilib YENİLƏNİB

Çin mütəxəssisləri Türkmənbaşı limanının imkanları ilə tanış olublar

Gürcüstan və AİB arasında əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edilib

Ceyhun Bayramov Əlcəzair səfirini bölgədəki cari vəziyyət barədə məlumatlandırıb

® “Bakcell”in baş icraçı direktoru Xankəndidə jurnalistlərlə görüşüb

Azərbaycanda icra edilən ürək əməliyyatı barədə məqalə ABŞ-ın nüfuzlu jurnalında dərc olunub

Hərbi liseyin 53 illik yubileyinə həsr olunmuş təntənəli mərasim keçirilib VİDEO

Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar dövlət proqramları və xidmətlər barədə məlumatlandırılıb

İqtisadiyyat nazirinin müavini Naxçıvanda vətəndaşların müraciətini dinləyib

ADSEA sədri Zaqatalada vətəndaşlarla görüşüb

Bakıda keçiriləcək beynəlxalq elmi konfransın iştirakçıları Qarabağa səfər ediblər

Əqli Mülkiyyət Agentliyində ixtiraçılıq və patent analitikası mövzusunda təlim keçirilib

® “Azercell”in dəstəyi ilə tələbələr arasında “Techcell” hakatonu keçiriləcək

Tbilisidə mitinqlər zamanı beş polis əməkdaşı yaralanıb

“Azərbaycan Hava Yolları” Avropa Beynəlxalq Hava Limanları Şurasına üzv olub

AzTU əməkdaşları beynəlxalq konfransda çıxış ediblər

® “Global Finance” “Kapital Bank”ı “Süni intellektin rəqəmsal transformasiyada ən yaxşı istifadəsi” mükafatına layiq görüb

İranın Parisdəki konsulluğuna girən şübhəli şəxs saxlanılıb

Azərbaycan-İtaliya çoxölçülü strateji tərəfdaşlıq münasibətləri müzakirə edilib

Aqrar Sığorta Fondunun İdarə Heyətinin sədri Göyçayda vətəndaşların müraciətlərini dinləyəcək

® Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Abbott” şirkətinin nümayəndələri ilə onlayn görüş keçirilib

ADPU-da “Heydər Əliyev dərsləri” davam edir

EMTA ETRA ilə birgə Bakıda beynəlxalq seminar təşkil edib

Naxçıvanda “Sağlam həyat tərzi etibarlı gələcəyin təminatıdır” mövzusunda tədbir təşkil edilib

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi 2024-cü il üçün doktorantura və dissertanturaya qəbul elan edir

Qazaxıstanda yaşayan Qərbi azərbaycanlılar tarixi vətəni görmək arzusunu dilə gətiriblər

Gürcüstanın müdafiə naziri ABŞ generalı ilə görüşüb

Azərbaycan ilə Yaponiya arasında turizm əlaqələrinin perspektivləri müzakirə olunub

“Güclü cəmiyyətin zərif simaları” layihəsinə start verilib

ADPU ilə Rusiya İnformasiya və Mədəniyyət Mərkəzi əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edib

FHN-nin qurumları arasında stolüstü tennis üzrə çempionata yekun vurulub

“60 çiçək - bir çələng” almanaxının təqdimatı olub

Sahibkarlarla görüşdə quşçuluğun inkişaf perspektivləri müzakirə olunub

“Məhəmməd Füzuli və Şərq folkloru” - elmi konfrans

Türkiyə və İranın xarici işlər nazirləri regiondakı son vəziyyəti müzakirə ediblər

Fransanın səfirini geri çağırması Brüssel görüşündəki gizli razılaşmada nəzərdə tutulanların reallaşdırılmasına xidmət edir - RƏY

“World Weather Attribution”: Qərbi Afrikanı görünməmiş istilər bürüyüb

İsveçrədə “tarakanabənzər dron” hazırlanıb

® “PAŞA Holding”in təşkilatçılığı ilə növbəti “INMerge İnnovasiya Sammiti”ndə yutubun həmtəsisçisi çıxış edəcək

İranın Parisdəki konsulluğu polisdən müdaxilə tələb edib

Nyu-Yorkda azərbaycanlı gənclərlə şəbəkələşmə görüşü baş tutub

Xuliqanlıq niyyəti ilə qəsdən adam öldürməkdə təqsirləndirilən şəxs barəsində cinayət işi məhkəməyə göndərilib

Ürək xəstəliklərinə qalib gəlməyin təbii yolları

“Sabahın alimləri” XIII respublika müsabiqəsinin bağlanış mərasimi keçirilib

Konfrans Liqası: Türkiyəli futbolçunun vurduğu qol ən yaxşı seçilib

“Gənc istedadlar” liseyinin şagirdləri “Sabahın alimləri” XIII Respublika müsabiqəsinin qalibləri sırasında

Sumqayıtda “Heydər Əliyev irsi” kitabının təqdimatı keçirilib

“Qarabağ atları”, “Böyük alma”, “Əjdaha”... – AĞ ŞƏHƏRDƏN FOTOREPORTAJ

Rəsədxanada ustad dərsi: Günəş sisteminin kiçik göy cisimləri, kometalar

“DOST EVİ”nə ilk benefisiarların qəbulu aparılıb

DİM: 20 dövlət orqanında mövcud olan 43 vakant vəzifə daxili müsahibəyə çıxarılıb

Ödənişi gecikdirilmiş 35 min manatdan çox vəsaitin işçilərə ödənilməsi təmin edilib

BDU-da çiçəkəkmə aksiyası

Elm və təhsil naziri Samuxda vətəndaşları qəbul edib

Bu il DİN və prokurorluq üzrə qeydə alınan 8 min 930 cinayətin 85 faizi açılıb

CFCM: Fransada islamofobiya halları son dərəcə artıb

Ombudsman fərdi qaydada vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Gəncədə regional müşavirə: Meşə və meşəətrafı ərazilərdə yanğın təhlükəsizliyi

Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında dövlət sərhədinin delimitasiyası üzrə Dövlət Komissiyasının və Ermənistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında dövlət sərhədinin delimitasiyası və sərhəd təhlükəsizliyi Komissiyasının 8-ci görüşünün yekunlarına dair mətbuat açıqlaması VİDEO

Bu il Ağgöl Milli Parkında 78 minə yaxın ornitofauna nümunəsi qeydə alınıb

Faktiki hava: Xınalığa dolu düşüb

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 15 iyul tarixli 305 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Miqrasiya orqanlarına qulluğa qəbul olunmaq üçün namizədlərlə müsabiqə və müsahibənin keçirilməsi qaydaları haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Qazax, Ağstafa və Tovuz sakinlərinin uşaq hüquqları ilə bağlı müraciətlərinə baxılıb

Lavrov: Rusiya Ukrayna ilə bağlı danışıqlara hazırdır, lakin danışıqlar müddətində hərbi əməliyyatlara ara verməyəcək

“Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) haqqında” Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 9 iyun tarixli 900-VIKQD nömrəli Konstitusiya Qanununun icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Sergey Lavrov: Avropa İttifaqının Ermənistandakı müşahidə missiyası NATO-nun missiyasına çevrilir

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 29 dekabr tarixli 907 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinin Nizamnaməsi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

“Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2024-cü il 29 mart tarixli 1114-VIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və “Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun və həmin Qanunla təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 25 avqust tarixli 387 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Professor Kamran İmanov beynəlxalq konfransda çıxış edib

Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Türkiyə Prezidenti gündəmdəki məsələlərlə bağlı açıqlama verib

Dubay aeroportu təyyarələrin qəbulunu 48 saatlıq məhdudlaşdırıb

Təsisçi Bakı Fransız Liseyi Təhsil Kompleksinin ləğv olunmasının səbəbini açıqlayıb

DİM sədri: Qəbul imtahanlarında tətbiq olunacaq yeniliklər azı iki il əvvəl elan edilir

Əməyin təhlükəsizliyi və gigiyenası sahəsində Türkiyə ilə təcrübə mübadiləsi aparılır

Keşlədə kustar üsullarla kütləvi saxta məhsullar hazırlayan sex aşkar edilib

Fransalı gimnast: Bakı çox ecazkar və müasir şəhərdir

Arzu Babayeva: Ağgöl Milli Parkında ceyran populyasiyası müsbət dinamika ilə inkişaf edir

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində Azərbaycanın qaldırdığı etirazlarla bağlı ictimai dinləmələr başa çatıb

Laləli çəmənlik görmək istəyənlər, Ağgöl Milli Parkına tələsin