Moskva, 18 fevral, AZƏRTAC

KİV-lərdə xəbər verildiyi kimi, Rusiyanın paytaxtında “Rusiya ilə Azərbaycan arasında mədəni körpülər mədəniyyətlərarası dialoqun əsasıdır” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib. Tədbirin moderatorlarından biri Rusiya-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupunun rəhbəri, Dövlət Dumasının deputatı Dmitri Savelyev olub. D.Savelyev AZƏRTAC-a müsahibəsində iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında bu tədbirin əhəmiyyəti barədə danışıb.

-Dmitri İvanoviç, Azərbaycanla birgə təşkil edilmiş bu tədbir nə ilə bağlı idi?

-Rusiya-Azərbaycan münasibətləri istər postsovet, istərsə də Avrasiya məkanında iki ölkə arasında əlaqələrin fasiləsiz inkişafına dair əla nümunədir. Biz vaxtilə bir dövlət çərçivəsində yaşayıb dostluq etmişik, xalqlarımızın ortaq ənənələrinin və mənəvi dəyərlərinin çoxəsrlik tarixi var. Bu gün XXI əsrin çağırışları fonunda həmin birliyi qoruyub saxlamaq və daha da möhkəmlətmək çox vacibdir.

Dövlət Dumasının MDB məsələləri, Avrasiyaya inteqrasiya və həmvətənlərlə əlaqələr komitəsinin sədri Leonid Kalaşnikov dəyirmi masanın açılışında vurğulayıb ki, mədəniyyət, təhsil və elm xadimləri xalqların qarşılıqlı yaxınlaşması işinə sanballı töhfə verir, ölkələrin qarşılıqlı münasibətlərində mədəni əməkdaşlıq iqtisadi və siyasi fəaliyyətlə müqayisədə heç də az rol oynamır. Ona görə də həmin tədbirin əsas məqsədi bizim ortaq mədəni-sivilizasiya məkanını genişləndirmək və dərinləşdirmək idi.

-Millətlərarası dialoqun fəallaşmasında rus dilinin əhəmiyyəti nədən ibarətdir?

-Statistik məlumatlara görə, Azərbaycan sakinlərinin 70 faizi rus dilini bilir. Bu, çox mühüm məqamdır, çünki dil baryerinin olmaması qarşılıqlı anlaşmanın açarıdır. Mənim həmkarım, Azərbaycan-Rusiya Parlamentlərarası Əməkdaşlıq Qrupunun rəhbəri, Milli Məclisin Hüquq məsələləri və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynli rus dilini əlaqələndirici vasitə və birləşdirici mədəni element adlandırıb. Rus dilinə qayğıkeş münasibət Azərbaycan üçün əlamətdar haldır. Keçmiş sovet respublikalarının çoxundan fərqli olaraq Azərbaycanda rus dili “gözümçıxdıya” salınmadı (hətta Azərbaycan ərazisindəki rus kəndlərinin adları qorunub saxlandı), təhsil sistemində daha geniş yayıldı. “Rossotrudniçestvo” agentliyinin rəhbər Eleonora Mitrofanova dəyirmi masadakı çıxışında maraqlı rəqəmlər göstərdi: Azərbaycanda tədrisin rus dilində olduğu 340-dan çox məktəb fəaliyyət göstərir, hər il rus dili və ədəbiyyatı üzrə respublika olimpiadası keçirilir, respublikada KİV-lərin ümumi həcminin təqribən 12 faizini rusdilli mətbuat təşkil edir. Nəhayət, Azərbaycandakı 130 minlik Rus İcması ən iri rusdilli icmalardan biridir.

-Bir halda ki, təhsil mövzusuna toxunduq, mədəni əlaqələrin nizamlanmasında tələbə mübadiləsinin rolunu qeyd etmək də yəqin ki, maraqlı olar.

-Sevindirici haldır ki, bu proses ikitərəfli xarakter daşıyır. Azərbaycanda Rusiya ali məktəblərinin filialları açılmaqla bərabər, Azərbaycandan olan 11 mindən çox gənc Rusiyada təhsil alır. Moskva Dövlət Universitetinin tərcümə fakültəsində, həmçinin Beynəlxalq Münasibətlər və Sosial-Siyasi Elmlər İnstitutunun jurnalistika bölməsində Azərbaycan dili öyrənilir. On ilə yaxındır ki, Moskva Dövlət Linqvistika Universitetində Azərbaycan Dili və Mədəniyyəti Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Tələbələr burada etnologiya və ya kulturologiya kimi fənləri öyrənməkdən əlavə, bu Universitetdə tədris proqramı Azərbaycan xalqının qədim adət və ənənələrini daha dərindən öyrənməyə imkan verir. Tələbələr bu ölkənin ruhunu duyanda onlar dostlaşır, sözün yaxşı mənasında mədəni təsir agentlərinə çevrilirlər.

-İki ölkənin mədəni və mənəvi irsinin qorunub saxlanmasında konfessiyalararası dialoqun rolu nədən ibarətdir?

-Mədəniyyətlərin, sivilizasiyaların və dinlərin daimi əlaqəsi Azərbaycanda mədəni müxtəliflik doğurub, multikulturalizm isə bu respublikada bəşəriyyətin baza dəyərlərindən biri elan edilib. Əhalisinin əksəriyyəti müsəlmanlar olan bu ölkədə hazırda 17 xristian icması, 8 yəhudi, 2 bəhai, hətta 1 krişnait icması da mövcuddur. Bütün bu icmalar dinc yanaşı fəaliyyət göstərir. Məsələn, Rus Pravoslav Kilsəsinin Azərbaycandakı nümayəndələri onların missiyası üçün əlverişli şərait olduğunu qeyd edirlər. Digər tərəfdən, Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin sektor müdiri Yaşar Hüseynli əsl mədəni vəhşilik faktlarını misal göstərib: Dağlıq Qarabağda məzarlıqlar dağıdılıb, bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin və müğənni Bülbülün büstləri güllələnib, dünya əhəmiyyətli 13 memarlıq-arxeologiya abidəsi məhv edilib. Bu cür dözülməz faktlar bir daha təsdiq edir ki, sülh, həmrəylik və dostluq şəraitində yaşamağın alternativi, sadəcə yoxdur!

-Dəyirmi masa iştirakçıları mədəniyyət və incəsənətin daha hansı sahələrində əməkdaşlıq barədə danışdılar?

-Çıxışların çoxunda Böyük Vətən müharibəsi haqqında ümumi tarixi yaddaşın qorunub saxlanmasından başlamış, təsviri incəsənət, musiqi, ədəbiyyat və xoreoqrafiya sahəsində birgə layihələrə qədər geniş spektrli məsələlərdən bəhs edildi. Bakıdakı Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilmiş “Modernizm və moda” və “Moda məkanı” adlı sərgilər barədə moda tarixçisi Aleksandr Vasilyevin söhbəti böyük marağa səbəb oldu. Həmin sərgilərin aşılısında Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva və Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezident Leyla Əliyeva iştirak ediblər. Sərgilər böyük marağa səbəb olub. Ekspozisiyalara iki yüz mindən çox azərbaycanlı tamaşa edib. A.Vasilyevin təbirincə desək, “moda hər kəs üçün onun mədəni səviyyəsindən və dili bilmək səviyyəsindən asılı olmayaraq, aydın olan bir körpüdür”.

-Başa çatmış dəyirmi masanın mədəniyyət xadimlərinə ümumi tövsiyəsi nədən ibarət oldu?

-Mənim fikrimcə, həmin tədbirdə Rusiya və Azərbaycan mədəniyyətini təmsil edən ən yaxşı nümayəndələr toplaşmışdı. Onlar bu cür təcrübə mübadiləsinin vacibliyini və mədəniyyət sahəsində dövlətlərarası strategiyanın zəruriliyini dönə-dönə vurğuladılar, çünki zaman özü mədəniyyətlərarası dialoqda tamamilə yeni yanaşmalar tələb edir: qarşılıqlı humanitar fəaliyyət sahəsində normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi zəruridir, birgə müasir layihələr, onların qanunverici və maliyyə dəstəyi su kimi, hava kimi vacibdir. Səfir Polad Bülbüloğlunun zarafatyana dediyi kimi, belə iclaslara Rusiya və Azərbaycan maliyyə nazirliklərinin nümayəndələrini dəvət etmək lazımdır, çünki mədəni körpülər salınmasını ləngidən yeganə səbəb maliyyə vəsaitinin olmamasıdır. Məşhur müğənni Müslüm Maqomayev vaxtilə deyirdi: “Rusiya mənim anam, Azərbaycan atamdır”. Rusiya və Azərbaycanın humanitar sahədə apardığı və daim təkmilləşdirəcəyi böyük işin nəticəsi iki ölkənin, iki xalqın mənəvi birlik hissində təcəssüm olunmalıdır.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Moskva