Sumqayıt hadisələri ermənilərin məkrli planlarının tərkib hissəsi idi
Bakı, 21 fevral (AZƏRTAC). Erməni cəlladların 1988-ci ilin fevralında Sumqayıt şəhərində törətdiyi vəhşiliklərdən 23 il ötməsinə baxmayaraq, bu hadisələr qan yaddaşımızdan silinməmişdir. 1988-ci il fevralın 27-dən 29-dək baş verən bu qanlı hadisələr zamanı 32 nəfər öldürülmüş, onlarca şəxs yaralanmışdır. Hadisənin əsas təşkilatçısı erməni millətindən olan Eduard Qriqoryan 12 il həbs cəzasına məhkum edilsə də, cəzasını axıra qədər çəkmədən tezliklə azadlığa buraxılmışdır.
Sumqayıt hadisələrindən dərhal sonra erməni millətçiləri qırğınların guya azərbaycanlılar tərəfindən törədildiyi barədə dünya ictimaiyyətində yanlış rəy formalaşdırmağa, antiazərbaycan əhval-ruhiyyəsi yaratmağa başlasalar da, faktlar bunun tam əksini göstərir. Artıq məlumdur ki, onun təməli fevralın 13-də Xankəndidə erməni separatçıların Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi tələbi ilə başladığı mitinqlərlə qoyulmuşdur. Fevralın 20-də keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (DQMV) Xalq Deputatları Sovetinin növbədənkənar sessiyasında DQMV-nin Azərbaycanın tərkibindən çıxarılaraq Ermənistana birləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edilmişdir. Fevralın 22-də isə Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı əhalisinin Əsgəran şəhərində keçirdiyi dinc yürüş erməni silahlıları tərəfindən gülləbaran edilmiş, nəticədə 2 azərbaycanlı gənc qətlə yetirilmiş, 19 nəfər yaralanmışdır.
Faktlar göstərir ki, Sumqayıt hadisələri ermənilər tərəfindən əvvəlcədən məqsədyönlü şəkildə hazırlanıb həyata keçirilmişdir. Talanlara 1954-cü ildə Sumqayıtda anadan olmuş və 3 dəfə müttəhimlər kürsüsündə əyləşmiş, qatı cinayətkar Eduard Qriqoryanın rəhbərlik etməsini hadisələr zamanı zərər çəkmiş ermənilərin ifadələri də təsdiqləyir.
Sumqayıtda cərəyan edən proseslərdən bir neçə ay qabaq ermənilər əmanət kassalarından pullarını kütləvi surətdə çıxarmağa başlamışlar. Ona görə ki, onlar Sumqayıtda tezliklə qan töküləcəyini çox yaxşı bilirdilər.
Hadisələrin ertəsi günü xarici telekanallar Sumqayıtdakı erməni qırğınlarından bəhs edən, dünya ictimaiyyətini qorxuya salan filmlərin nümayişinə başlamışlar. Bütün bunlar SSRİ-nin mərkəzi dövlət strukturlarında təmsil olunmuş ermənilərin Sumqayıt hadisələrini qəsdən törətdiklərini və bunu torpaqlarımıza qarşı sonrakı təcavüzkar niyyətlərini həyata keçirmək üçün bir vasitə kimi düşündüklərini deməyə tam əsas verir. İlk gündən onlar dezinformasiya yaymaqda püxtələşmiş və ixtisaslaşmış erməni diasporunun böyük səyi və yardımı ilə Sumqayıt sakini olan ermənilərə qarşı törətdikləri qırğınları azərbaycanlıların adına yazmağa cəhd göstərdilər. Bu məqsədlə hadisədən bir neçə gün əvvəl Sumqayıta gəlmiş peşəkar erməni təbliğatçıları və jurnalistləri hadisələri “operativ” şəkildə videokameralarla çəkə bilmiş və son dərəcə təhrif edilmiş formada lazımi ünvanlara çatdırmışdılar. O zaman heç kəs güman edə bilməzdi ki, millətçi ermənilər öz məkrli niyyətlərinə çatmaq üçün Sumqayıtda yaşayan soydaşlarını xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirsinlər və sonra da bunu “Sumqayıt soyqırımı” kimi beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etsinlər.
Bu qırğınların rəsmi Moskva və Ermənistan xüsusi xidmət orqanları tərəfindən təşkil olunduğunu SSRİ DTK-nın sabiq rəhbəri N.Kryuçkov da sonralar etiraf etmişdi. Talanlara bilavasitə rəhbərlik etmiş erməni Eduard Qriqoryanın 12 il həbs cəzası alsa da, sonradan azadlığa buraxılması, Qarabağda və Ermənistanda yaşayan soydaşlarının başına gətirilən faciələrin təsiri altında hadisələrdə emosional şəkildə iştirak etmiş azərbaycanlı Əhməd Əhmədovun isə güllələnmə cəzasına məhkum edilməsi çox mətləbdən xəbər verir. Sumqayıt sakinlərini şəhərdəki erməniləri öldürməyə çağıran, gənclərə pulsuz siqaret və narkotik maddə paylayan nömrəsiz maşınlardakı şəxslərin sonradan müəyyənləşdirilməməsi, eləcə də həmin ərəfədə Qərbi Azərbaycandakı yurd-yuvalarından didərgin salınmış azərbaycanlı ailələrin məqsədyönlü şəkildə Sumqayıta yerləşdirilməsi də məhz keçmiş ittifaq rəhbərliyinin, həmçinin Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının məkrli siyasətinin nəticəsi idi.
Qanlı hadisələrin davamı olaraq Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Dağlıq Qarabağ münaqişəsini yaradan, minlərlə günahsız insanın ölümü ilə nəticələnən bir sıra terror, təxribat və qətllərə fitva verən erməni vandallarının əsl simasını dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq, onların fitnə-fəsadlarını təkzibedilməz dəlillərlə ifşa etmək qarşımızda duran ən mühüm vəzifələrdəndir.
Ramiz Quliyev
AZƏRTAC-ın müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
