Tofiq Kazımov Azərbaycanda lirik-psixoloji teatr məktəbinin yaradıcılarından biridir
Bakı, 30 yanvar, AZƏRTAC
Yanvarın 30-da Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında görkəmli teatr rejissoru, pedaqoq, Xalq Artisti Tofiq Kazımovun 95 illiyinə həsr edilmiş tədbir keçirilib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, əvvəlcə qonaqlar sənətkarın həyat və yaradıcılığını əks etdirən fotosərgiyə baxıblar.
Tədbirdə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının direktoru və bədii rəhbəri Azərpaşa Nemətov sənətkarın həyat və yaradıcılıq fəaliyyətindən, Azərbaycan teatrının, rejissor sənətinin inkişafındakı xidmətlərindən söz açıb.
Qeyd edilib ki, 1964-cü ildən 1980-ci ilədək Akademik Milli Dram Teatrının baş rejissoru vəzifəsində çalışan Tofiq Kazımov bu teatrın səhnəsində yaddaqalan tamaşalar yaratmaqla bərabər, gənclərin teatra cəlb olunmasında böyük xidmətlər göstərib. O, baş rejissor kimi Şekspirin “Hamlet”, İlyas Əfəndiyevin “Sən həmişə mənimləsən”, “Unuda bilmirəm”, “Məhv olmuş gündəliklər”, Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər”, Cəfər Cabbarlının “Aydın”, Məmməd Səid Ordubadinin “Qılınc və qələm”, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin “Pəri cadu” və digər əsərləri tamaşaya hazırlayıb.
Bildirilib ki, Azərbaycanda lirik-psixoloji teatr məktəbinin yaranması, inkişafı və formalaşması onun adı ilə bağlıdır. Tofiq Kazımovun quruluş verdiyi tamaşalarda iyirminci əsrin hərəkət və təfəkkür sürəti, insanların həyat tərzinin dinamikası, düşüncə tərzinin itiliyi müxtəlif bədii, estetik, fəlsəfi, psixoloji formalarda parlaq təcəssümünü tapdı. Böyük sənətkarın səhnə həyatı verdiyi tamaşaların finalı özü bir tamaşa idi. Rejissorun əsər üçün seçib qurduğu bədii, estetik, fəlsəfi konsepsiya finalda zahirən həlim, lirik, sakit, yumşaq, ancaq enerji nüvəsində coşğunluq, əzəmət, hayqırtı olan tərzdə tamaşaçılara çatdırılırdı. Ona görə də Tofiq Kazımov saysız-hesabsız tamaşaçı qəlbini sənəti ilə ovsunlamaqla yanaşı, bütün yaradıcılığı ilə imzası tarixdə arxivləşən sənətkarlardandır: “Sənətdə öz dəst-xətti olan böyük rejissor bir-birindən maraqlı səhnə əsərləri ilə tamaşaçılarını sevindirib, maraqlı səhnə əsərləri yaradıb. Tofiq Kazımov böyük sənətkar Səməd Mənsurun ailəsində böyüyüb. Tofiq müəllim təkcə böyük teatr xadimi deyil, həm də müharibə iştirakçısı idi. Daha sonra Moskvada oxuyub və Bakıya qayıtdıqdan sonra bir-birindən gözəl tamaşalar hazırlayıb. Sonralar Tofiq Kazımov özünü əsl sənətkar kimi sübut edə bilib. Onun çoxlu tələbələri olub, o gözəl pyeslər, monoqrafiyalar yazıb. Tofiq Kazımov bir şəxsiyyət kimi Azərbaycan teatrına və mədəniyyətinə böyük töhfələr ərməğan edib”.
Əməkdar İncəsənət Xadimi İlham Rəhimli rejissorun sənət yolundan bəhs edib: “Tofiq Kazımov milli teatr tariximizin nəhənglərindən biridir. O, Azərbaycan teatr məkanında böyük bir inqilab etməyi bacarıb. Onun səhnələşdirdiyi tamaşaların 90 faizi hadisəyə çevrilirdi. Tofiq Kazımov bütöv şəkildə Azərbaycanda yeganə rejissordur ki, öz üslubunu məkan daxilində dövlət teatrının prinsipinə çevirdi. Bu da 1964-cü ildə İlyas Əfəndiyevin “Sən həmişə mənimləsən” pyesi ilə lirik-psixoloji üslubun bünövrəsini qoymuş oldu. Tofiq Kazımov son dərəcə cəsarətli rejissor olub, səhnələşdirdiyi əsərlərə böyük sevgi ilə yanaşıb”.
Xalq Artisti Rafiq Əzimov onunla bağlı xatirələrini bölüşərək söyləyib: “Tofiq Kazımovla mənim tanışlığımın tarixi 60 il bundan öncəyə gedib çıxır. İlk görüşümüz məhz “Azərbaycanfilm” Kinostudiyasında olub və bu məkanda ondan ilk xeyir-duanı almışam. Teatr sənəti ilə bağalı bir çox məsələni ondan əxz etmişəm. Bu teatrda Tofiq Kazımovun quruluş verdiyi çox səhnə əsərlərində iştirak etmişəm. Onun quruluş verdiyi bütün tamaşalara hər zaman yüksək sevgi ilə yanaşılıb. Onun professionallıq məharəti, sənətə olan sevgisi Tofiq Kazımovu həmişə yaşadacaq, xatirəsi könüllərdə əzizlənəcək”.
Xalq Artisti Hacı İsmayılov rejissorun sənət yolundan danışaraq onunla bağlı xatirələrini bölüşüb.
Sonra qonaqlar sənətkarın xatirəsinə həsr olunan görkəmli dramaturq Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər” pyesi əsasında səhnələşdirilən eyniadlı tamaşaya baxıblar. İkihissəli komediya-tamaşa teatrın direktoru və bədii rəhbəri, Xalq Artisti Azərpaşa Nemətovun quruluşu əsasında baxılıb. Tamaşada görkəmli bəstəkar, Xalq Artisti Qara Qarayevin “Ölülər” əsəri üçün bəstələdiyi musiqi yeni versiyada təqdim olunub. “Ölülər”in Şeyx Nəsrullahı Xalq Artisti Nurəddin Mehdixanlı, Kefli İsgəndəri isə Əməkdar Artist Anar Heybətov olub.
Tamaşada digər rolları Xalq artistləri Laləzar Mustafayeva, Rafiq Əzimov, Hacı İsmayılov, Əməkdar artistlər Aslan Şirin, Elşən Cəbrayılov, Əli Nur, Sabir Məmmədov, Elxan Quliyev, Məzahir Cəlilov, Kazım Həsənquliyev, Mirzə Ağabəyli, Əjdər Həmidov, aktyorlar Elçin Əfəndi, Ramin Şıxəliyev, Vüsal Mustafayev, Canəli Canəliyev, Elnur Qədirov, Rüstəm Rüstəmov, Xədicə Novruzlu, Ləman İmanova və Rada Nəsibova məharətlə canlandırıb.
Xronometrajı 130 dəqiqə olan səhnə əsərində rəsmlərin quruluşu Azərpaşa Nemətova məxsusdur. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə hazırlanan səhnə əsərinin elmi məsləhətçisi akademik İsa Həbibbəylidir.
Bölmənin digər xəbərləri
