Bakı, 22 fevral (AZƏRTAC). 22 fevral - avtomobil yolları işçilərinin peşə bayramı günü Prezident İlham Əliyevin 2008-ci il 20 fevral tarixli Sərəncamı ilə qeyd olunur. Əbəs yerə deyil ki, “Yol mədəniyyətdir” deyən ümummilli liderimiz Heydər Əliyev avtomobil yollarının yenidən qurulmasına xüsusi önəm vermiş, həyata keçirilən işləri daim nəzarətdə saxlamışdır. Ulu öndərin siyasətini uğurla davam etdirən Prezident İlham Əliyevin də bu sahəyə xüsusi diqqət və qayğısı sayəsində ölkənin dörd bir tərəfinə uzanan avtomobil yolları müasir standartlar səviyyəsində yenidən qurulur, yeni yollar salınır.

Ümumiyyətlə, ölkənin ümumi istifadədə olan 18 min 986 kilometr avtomobil yolunun 17 min 513 kilometrinə Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən “Azəryolservis” ASC tərəfindən xidmət göstərilir. Onun 4 min 366 kilometri respublika əhəmiyyətli, 13 min 147 kilometri yerli əhəmiyyətlidir. Bu yollarda ümumi sayı 1230-a yaxın 43 min 562 metr uzunluğunda körpülər vardır. Bakı şəhəri ərazisində olan yollar, prospektlər və küçələrin ümumi uzunluğu isə 1525 kilometr təşkil edir

Dövlətin bu sahəyə göstərdiyi qayğı sayəsində son 8 ildə avtomobil yollarının tikintisində və təmirində istifadə olunan 2 min 822 müxtəlif təyinatlı nəqliyyat vasitəsi, yol tikinti maşını, avadanlıq və qurğu alınmışdır. O cümlədən ümumi gücü saatda 2 min tondan çox olan 30-a yaxın asfalt-beton zavodu istifadəyə verilmişdir. 2003-2011-ci illərdə respublikada tikilən, yenidən qurulan və təmir olunan yolların uzunluğu 6 min 240 kilometrdən artıq olmuşdur. Bu dövrdə ümumi uzunluğu 18 min metr olan 160-a yaxın körpü tikilərək istifadəyə verilmişdir.

Vaxtilə təməli ümummilli liderimiz Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan dünya əhəmiyyətli “İpək yolu” layihəsinin reallaşdırılması istiqamətində uğurlu addımlar atılmışdır. Sözügedən layihə “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizinin Azərbaycandan keçən hissəsi olmaqla, Avropa-Asiya və Yaxın Şərq ölkələri ilə, həmçinin respublika ərazisində nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayır. Artıq Bakıdan Gürcüstan sərhədinədək 513 kilometr məsafəni əhatə edən magistralın Bakı-Ələt hissəsinin yenidən inşa edilmiş 4-14-cü kilometrlik sahəsinin, Ələt-Hacıqabul, Hacıqabul-Kürdəmir, Kürdəmir dairəvi, Kürdəmir-Ucar, Yevlax-Gəncə, Gəncə-Qazax, Qazax-Gürcüstan Respublikası ilə dövlət sərhədi hissələrinin ölkəmizin başçısının iştirakı ilə açılışı olmuşdur. Hazırda yolun Bakı-Ələt, Gəncə dairəvi hissələri ilə yanaşı, Yevlax-Gəncə, Hacıqabul-Kürdəmir hissələrinin əlavə 2 hərəkət zolağı tikilməklə 1-ci texniki dərəcəyə çatdırılması işləri davam etdirilir.

Bakını Rusiya dövlət sərhədi ilə birləşdirən yol, hərəkətin intensiv olduğu magistrallardan biri sayılır. “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin tərkib hissəsi olan bu magistral Avropa və Asiya marşrutlarına daxil olmaqla respublikanın Şimal sərhədinə çıxışı təmin edir. Ümumi uzunluğu 208 kilometr olan magistralın artıq 6-16 kilometr hissəsi asfalt-beton , 16-134 kilometr hissəsi sement-beton örtüklü olmaqla yenidən qurulmuş, eyni zamanda, magistralın 28-45-ci (Sumqayıt dairəvi), 131-165-ci kilometrlik (Gəndob-Quba) hissələrinin, 11-ci və 16-cı kilometrlərində yol qovşaqlarının, Masazır dairəsində yol ötürücüsünün və Dəvəçi çayı üzərində uzunluğu 540 metr olan körpünün tikintisi işləri başa çatdırılmışdır. Gəndob-Samur-Rusiya Federasiyası ilə dövlət sərhədi hissəsinin (59,6 kilometr) 4 zolaqlı hərəkət üçün yeni trass üzrə tikinti işləri hazırda davam etdirilir.

“Şimal-Cənub” və “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizlərinin Azərbaycan ərazisindən keçən hissələrinin əsasını təşkil edən Bakı-Quba-Rusiya Federasiyası ilə dövlət sərhədi, Bakı-Ələt-Qazax-Gürcüstan sərhədi avtomobil yollarını əlaqələndirən və tranzit daşımaları üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edən H.Z.Tağıyev-Sahil avtomobil yolunun 2 zolaqlı olmaqla yenidən qurulmasına başlanılmışdır. Bu yol respublikanın cənub və qərb istiqamətindən gələn nəqliyyat vasitələrinin Bakı şəhərinə daxil olmadan Bakı-Rusiya Federasiyası dövlət sərhədi avtomobil yolunun 36-cı kilometrinə çıxışını təmin etməklə hər iki istiqamətdə məsafəni 100 kilometrə qədər qısaldacaqdır.

Dövlətimizin başçısının Sərəncamı ilə daha bir beynəlxalq əhəmiyyətli Ələt-Astara-İran İslam Respublikası ilə dövlət sərhədi (M-3) avtomobil yolu da yenidən qurulur. Paytaxtı İran sərhədi ilə birləşdirəcək bu magistralın 0-9, 9-31-ci kilometrlik sahələri və Biləsuvar dairəvi adlanan 10,6 kilometrlik hissəsi Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə istismara verilmişdir. Hazırda magistralın Yenikənd-Salyan, Salyan-Şorsulu, Masallı-Astara hissələrinin və Salyan şəhərində Kür çayı üzərində körpü keçidinin tikintisi işləri gedir.

Respublikanın yol şəbəkəsində mühüm rol oynayan və iri həcmli tikinti materialları yataqlarına məxsus regionda yük daşımalarında vacib əhəmiyyət daşıyan Hacıqabul-Bəhramtəpə-Mincivan-Ermənistan Respublikası ilə dövlət sərhədi avtomobil yolu ölkənin cənub və cənub-qərb ərazilərində nəqliyyatın inkişafında çox önəmlidir. Hazırda magistralın Hacıqabul-Bulaqlı, Bulaqlı-Hacıqabul hissələrində yenidənqurma və Şirvan şəhərində yerləşən Kür çayı üzərində yeni tikinti işləri davam etdirilir.

Zəngin təbii-coğrafi üstünlüklərə və turizmin inkişafı üçün müstəsna əhəmiyyətə malik regionda iqtisadiyyatın və ümumilikdə nəqliyyat sisteminin daha səmərəli işləməsinə imkan verən magistrallardan biri də Bakı-Şamaxı-Yevlax (M-4) avtomobil yoludur. Tikinti işləri çərçivəsində 119 kilometr hissə 2009-cu ilin noyabr ayında istismara verilmişdir. Hazırda 15-45-ci kilometrlik sahəsinin əlavə 2 hərəkət zolağı tikilməklə 1-ci texniki dərəcəyə çatdırılması və ümumi uzunluğu 144,8 kilometr təşkil edən Muğanlı-Yevlax hissəsinin tikintisi işləri davam etdirilir.

Ötən müddətdə respublika və yerli əhəmiyyətli yollarda da böyük həcmli təmir-tikinti işləri görülmüşdür. Demək olar ki, ölkənin bütün regionlarını və yaşayış məntəqələrini birləşdirən yolların rahatlığı üçün konkret tədbirlər həyata keçirilmişdir. Biləsuvar-İran sərhədi, Lənkəran-Lerik, Masallı-Yardımlı, Gəncə-Daşkəsən-Xoşbulaq, Quba-İspik-Xınalıq, Şamaxı-Pirqulu, Tovuz-Əlibəyli, Şəmkir-Gədəbəy, İsmayıllı-Qəbələ, Xaldan-Mingəçevir, Ağdaş-Ləki, Quba-Qəçrəş-Qımılqazma yollarının yenidən qurulması, Qusar-Əniğ-Ləzə, İsmayıllı-Lahıc, Bəhramtəpə-Biləsuvar, Şamaxı-Göylərçöl-Padar, Aşağı Salahlı, Kəmərli, Şəki-Qax yollarında tikinti işlərinin davam etdirilməsi dövlətin bu sahəyə diqqətinin bariz nümunəsidir.

Bakı şəhərində nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər planının, Bakı şəhəri qəsəbələrinin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair tədbirlər proqramının icrası paytaxtın yol infrastrukturunun əsaslı dəyişikliyinə səbəb olmuşdur. Zabrat-Balaxanı-Mehdiabad-Xırdalan-Binəqədi, Zığ dairəsi-Beynəlxalq Aeroport, Heydər Əliyev prospekti, Əzizbəyov dairəsi- Beynəlxalq Aeroport, Azadlıq meydanı-Zığ dairəsi, Bakı dairəvi-1 və digər prospekt və küçələrdə aparılan tikinti və yenidənqurma işləri avtomobillərin maneəsiz və təhlükəsiz hərəkətinə imkan yaratmışdır.

Paytaxtın yol infrastrukturunun yeniləşdirilməsi məqsədilə görülən işlərin davamı olaraq yeni yol qovşaqlarının, piyada keçidlərinin tikintisi uğurla davam etdirilmişdir. Dövlətimizin başçısının Bakı şəhərində nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə 2006-2007-ci və 2008-2013-cü illər üzrə tədbirlər planının təsdiq edilməsi haqında sərəncamları bu istiqamətdə çox mühüm addım olmuşdur. Əsasən paytaxtda nəqliyyatın intensiv olduğu müxtəlif ərazilərdə yol qovşaqlarının və piyada keçidlərinin inşasına başlanılmış, bu mühüm obyektlərin istifadəyə verilməsi üçün zəruri tədbirlər görülmüşdür. Artıq proqram çərçivəsində 2006-2011-ci illər ərzində 30-a yaxın yol qovşağı müasir tələblər səviyyəsində inşa olunaraq istifadəyə verilmişdir.

Keçən müddətdə Bakı şəhərində tikilən və yenidən qurulan piyada keçidlərinin sayı 54-ə çatdırılmışdır. Avtomobillərin hərəkətinin intensiv olduğu ərazilərdə yeni salınan keçidlər piyadaların təhlükəsiz hərəkətinə şərait yaratmaqla yanaşı, müasir dizaynı, ən müasir avadanlıqla təchizat baxımından paytaxt üçün çox mühüm yenilikdir.

Paytaxtın yol-nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi məqsədilə görülən silsilə tədbirlərin davamı olaraq cənub və cənub-qərb istiqamətində nəqliyyatın şəhərə giriş-çıxışını asanlaşdırmaq məqsədilə Bakı-Ələt yolunun 2-4-cü kilometri, Bilgəh-Novxanı-Sumqayıt, Buzovna-Mərdəkan-Şüvəlan-Qala, Zığ dairəsi-Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu avtomobil yolundan Qala stansiyasına və Sahilə gedən avtomobil yollarının, Neftçilər prospekti ilə Sərdar Səfərov küçəsinin kəsişməsində, Babək prospektində, Xocasən-Lökbatan avtomobil yolunun Xocasən qəsəbəsi ərazisində, Parlament prospektində, Şəhidlər xiyabanının qarşısında, Heydər Əliyev prospektində “Şəfa” stadionunun, Qara Qarayev prospektində “8-ci Kilometr” bazarının qarşısında piyada keçidlərinin, “Böyükşor” yol qovşağının 3-cü mərhələsi, Qələbə meydanında və Ziya Bünyadov prospektinin Əbdül Vahab Salamzadə, Alı Mustafayev, Hüseynbala Əliyev, Əhməd Rəcəbli, Müzəffər Nərimanov küçələri ilə kəsişməsində müxtəlif səviyyəli yol qovşaqlarının tikintisi işləri həyata keçirilir.

“Azəryolservis” ASC-nin Yol Yaşıllaşdırma məhdud məsuliyyətli cəmiyyətləri (MMC) 1551 kilometr magistral, 1829 kilometr respublika əhəmiyyətli, ümumilikdə 3 min 380 kilometr avtomobil yolunun mühafizə zolağındakı yaşıllıqlara xidmət göstərir. Hazırda magistral və respublika əhəmiyyətli avtomobil yollarının mühafizə zolağında 852 min 503, o cümlədən 639 min 666 çoxillik ağac mövcuddur.

Bakı şəhəri Zığ dairəsi-Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroport magistral avtomobil yolunun mühafizə zolağında 2009-2011-ci illərdə 60 min şam, zeytun, Şərq çinarı, göyüş, lapan, akasiya və digər növ meşə ağacı əkilmişdir. Ərazidəki yaşıllıqların suvarılması üçün artezian quyuları qazılmış, su anbarları tikilmiş, nasoslar quraşdırılmış, suvarma xətləri çəkilmişdir. Hazırda bu tinglik sahələrində 77 min 600 ağac və kol bitkisi yetişdirilir ki, bunlardan da bu ilin yaz əkin mövsümündə istifadə ediləcəkdir. Yol Yaşıllaşdırma MMC-ləri tərəfindən 14,8 hektar ərazidə yaradılmış 7 tinglik sahəsində mövcud 309 min 503 müxtəlif növ ağac və kol bitkisindən 231 min 903 ədədi əkin üçün istifadə edilmişdir. Yol Yaşıllaşdırma MMC-nin tinglik sahələrində 30 min müxtəlif növ gül kolu yetişdirilir ki, onların da əsasən paytaxt yollarının ayrıcı zolaqlarında, yolötürücü və yol qovşaqlarında əkilməsi nəzərdə tutulmuşdur.

Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun Marabda-Kartsaxi hissəsində tikinti işlərinin sürətləndirilməsi məqsədilə 2011-ci ilin iyulunda Gürcüstanda “Azəryolservis ASC-nin filialı yaradılmışdır. İşlərin daha da səmərəliliyini təmin etmək üçün layihə 4 mərhələ üzrə Marabda-Tetritskaro, Tetritskaro-Tsalka, Tsalka-Axalkalaki, Axalkalaki-Kartsaxi hissələrində aparılır. Hava şəraitinin əlverişsiz keçməsinə baxmayaraq çətin təbii relyefdən, dağlıq və meşə ərazilərindən keçən yolun tikintisi tərtib olunmuş gərgin iş qrafikinə uyğun olaraq demək olar ki, bütün gün ərzində davam etdirilir.

Hazırda Bakı şəhərində yol şəbəkələri və küçə kəsişmələrində müxtəlif səviyyəli yol qovşaqlarının tikintisi, avtomobil yolları şəbəkəsinin yeniləşdirilməsi və yenidən qurulması, qəsəbə və kənd ərazilər də daxil olmaqla yolların, prospektlərin və küçələrin asfaltlaşdırılması, ümumi istifadədə olan ölkə əhəmiyyətli avtomobil yollarının reabilitasiyası və yenidən qurulması, yerli əhəmiyyətli yolların tikintisi, əsaslı təmiri, yeni körpülərin tikintisi üzrə layihələr həyata keçirilir.