® Günay Rəhimova: Ürək xəstələri mütəmadi şəkildə həkim nəzarətində olmalıdırlar
Son illərdə ürək xəstəliklərinin sayında ciddi artım var. Ürək-damar sistemi xəstəlikləri demək olar xəstəliklərin 55-60 faizini təşkil edir.
Avropa Kardiologiya Cəmiyyəti və Azərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin üzvü, kardioloq-aritmoloq Dr. Günay Rəhimova AZƏRTAC-a müsahibəsində ürək-damar xəstəliklərinin səbəbləri, xəstəliyin risk qrupu barədə danışıb, vərdişlərə dair əhəmiyyətli tövsiyələrini verib.
- Günay xanım, ürək-damar xəstəliklərinin başvermə səbəbləri hansılardır və risk qrupuna kimlər daxildir?
- Əvvəlcə onu bildirmək lazımdır ki, kardioloji xəstəliklərin bir çox növləri var. Damar daralması və damar tutulması, ürək çatışmazlığı, yüksək təzyiq və aritmiya ürək-damar xəstəlikləri arasında daha geniş yayılıb. Bu xəstəliklər isə bir sıra səbəblərdən qaynaqlanır. Bunlara biz ürək və qan damarlarının anadangəlmə qüsurları, piylənmə, lipid metabolizmasının pozulması, endokrin sistemin pozulması, infeksiyalar, oturaq həyat tərzi, stres, digər orqan və sistemlərin xəstəlikləri (diabet, böyrək xəstəliyi), irsiyyət və s. aid edə bilərik. Qeyd edim ki, ürək damarlarının tutulması, arterial təzyiqin uzun müddət yüksək həddə olması ürəyin gücə düşməsinə və ürək çatışmazlığına gətirib çıxarır.
- Ümumiyyətlə, insanlar ürək-damar xəstəliklərindən necə qoruna bilərlər?
- Ürək-damar sistemi xəstəliklərindən qorunmaq üçün əvvəlcə ürək-damar sistemi xəstəliyinin riski hesablanmalıdır. Əgər yaxın qohumlarınızdan hər hansısa biri (ata, ana, baba) miokard infarktı, angioplastika və ya Aorta koronar şuntlama (AKŞ) əməliyyatı keçiriblərsə, o zaman belə şəxslər diqqətli olmalıdırlar. Siz artıq 30 yaşdan etibarən ürək-damar sistemi xəstəlikləri riskinə girirsiniz. İldə 2 dəfə lazım olan analizləri verib, hesablamalar aparıb, özünüzdə ürək-damar sistemi xəstəlikləri riskini təyin edə bilərsiniz. Əgər risk yüksəkdirsə, vaxt itirmədən kardioloqa müraciət edin. Digər risk faktorlarına isə sağlam olmayan qidalanma, piylənmə, şəkər xəstəliyi, qanda xolesterinin çox olması, siqaret, arterial hipertenziya, hərəkətsizlik, stres aiddir. Ümumdünya Ürək Federasiyasının məlumatına görə, idmanın azlığı ürək xəstəliyi riskini yüzdə 50 faiz artıra bilər. Buna görə də gündəlik həyata mütəmadi olaraq idman daxil etmək, açıq havada çox vaxt keçirmək lazımdır. Ürək-damar sistemi xəstəlikləri olanlar mütləq şəkildə gün ərzində təxminən 45 dəqiqə orta sürətlə yürüş, oturaq həyat tərzi keçirən şəxslər isə yüngül gimnastika hərəkətləri icra etməlidir. Həftədə ən azı üç gün, azı 50 dəqiqə olmaqla yürüşlər etmək lazımdır. Ən əsası isə artıq ürək-damar sistemi xəstəliklərindən əziyyət çəkirsinizsə, vaxt itirmədən ciddi müalicə almalısınız.
- Hansı hallarda kardioloq müayinəsindən keçmək vacibdir?
- Əgər sinədə göynəmə, ağrının sol qola və kürəyə yayılması, boğulma, təngnəfəslik, arterial təzyiqin 140-dan yuxarı qalxması, ayaqlarda şişkinlik, hərəkət zamanı ağrının artması və başağrısı olduğu zaman mütləq həkimə müraciət olunmalıdır. Çünki bunlar artıq ürək-damar xəstəliklərinin göstəriciləridir.
- Bəs müayinələr hansı şəkildə aparılmalı, nə vaxt angioqrafiya müayinəsi tətbiq olunmalıdır?
- İlk olaraq, xəstə kardioloqun qəbulunda olmalıdır. Sizə lazım olan müayinəni kardioloq təyin edir. EKQ, EXO-KQ, Holter monitorin, Tredmil test və s. yalnız həkimin göstərişi ilə təyin olunur, xəstənin istəyi əsasında yox. Bütün bunların nəticəsi olaraq biz hiss etsək ki, xəstədə ürək-damar tutulması var, o zaman angioqrafiya tövsiyə edə bilərik. Belə bir risk yoxdursa, xəstənin probleminə uyğun olaraq müalicə təyin edilir. Yəni hər kəsə angioqrafiya icra olunmur.
Angioqrafiya diaqnostik bir prosedurdur və ürək damarlarının tutulması əlamətləri varsa, xəstə fiziki aktivlik zamanı ciddi sinə ağrısı tərif edirsə, aparılmış digər müayinələrin nəticələrində damar probleminə şübhə varsa icra edilir.
- Xəstəliklərin qarşısını almaq üçün profilaktik məqsədlə bir sıra dərmanların qəbulu nə dərəcədə doğrudur?
- Tamamilə yanlışdır. Profilaktika məqsədlə müalicə anlayışı kökündən səhvdir. Məsələn, əvvəllər deyirdilər ki, xəstə 40 yaşından sonra aspirin içməlidir. Lakin tədqiqatlar sübut etdi ki, bu yanlışdır. Biz yalnız profilaktika məqsədilə düzgün həyat tərzini seçə bilərik. Siqaret çəkməməliyik, içki içməməliyik, çəkimizi nəzarətdə saxlamalıyıq. Profilaktik məqsədlə dərman qəbulu yolverilməzdir.
- Enerji içkilərinin ürək xəstəliklərinin yaranmasında rolu varmı?
- Xeyr, energetik içkilər ürək xəstəliklərinin yaranmasına səbəb olmur, adətən altda yatan ürək xəstəliklərini üzə çıxardır.
- İndi ürəyində narahatlıq olanların çoxuna stent qoyulur və ya qoyulması tövsiyə olunur. Bu nə dərəcədə doğrudur?
- Əgər damarda 80 faizdən çox darlıq varsa, bəli qoyulması tövsiyə olunur. Çünki damar tutularsa, xəstə miokard infarktı keçirə bilər. Məsələn, mənim anam şəkər xəstəsidir. Bütün müayinələrdən sonra angioqrafiya zamanı məlum oldu ki, onun ana damarı 98 faiz tutulub. Biz ora stent qoydurmasaydıq nə olacaqdı?! 100% tutulub infarkt keçirəcəkdi. Amma biz bu yolla onu infarktdan qoruya bildik.
Qeyd etmək lazımdır ki, stent müasir kardiologiyanın ayrılmaz hissəsidir. Gecikmiş xəstələrdə angioplastika prosesi, bu qərarın verilməsi həkimin təcrübəli olmazını zəruri edir. Savadlı invaziv kardioloq doğru qərar verdiyi halda (buraya digər damarların vəziyyəti, xəstənin yanaşı xəstəlikləri, stentin ölçüsü, xəstənin ürəyinin yığılması və s. aiddir) stent taxılma əməliyyatı xəstənin lehinə olur.
- Ürək çatışmazlığından əziyyət çəkən xəstələrin müalicəsini necə təmin edirsiniz?
- Əsasən dərman müalicəsi ilə ürəyin fəaliyyətinin yaxşılaşmasına çalışırlar. Bundan başqa, ürək çatışmazlığının müalicəsində ürək daxili cihaz implantasiyası aparılır ki, bu da xəstələrin həyat keyfiyyətini xeyli yaxşılaşdırır.
- Günay xanım, bəs biz ürəyimizi necə qoruya bilərik?
- Ürək bizə hər zaman xəstə olduğunun siqnalını verir. Bu siqnallara diqqət etmək çox önəmlidir. Onları görməzdən gəlmək olmaz. Ürək xəstələri mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmalıdırlar.
Dr. Günay Rəhimova
Həkimlə əlaqə: (055) 911-00-28
Bölmənin digər xəbərləri
