ABŞ-IN DÖVLƏT KATİBİNİN BİRİNCİ MÜAVİNİ RİÇARD ARMİTACIN AZƏRBAYCANA SƏFƏRİ BAŞA ÇATMIŞDIR
- Mən Bakıya yenidən səfər etməyimdən çox şadam. Mən 1991-1992-ci illərdə də buraya gəlmişdim. Ötən müddət ərzində burada çox şeylər dəyişmişdir. Siz özünüz burada yaşayırsınız, ona görə də baş verən dəyişiklikləri yəqin ki, görmürsünüz. Amma mən isə üç-dörd ildən bir buraya gəlirəm. Ona görə də gördüyüm dəyişikliklər çox böyükdür.
Yola düşməzdən əvvəl Prezident İlham Əliyev ilə uzun bir görüşüm oldu. Ondan əvvəl isə mən müxalifətin nümayəndələri və liderləri ilə görüşdüm, ölkədə gedən proseslər barədə onların rəyləri ilə tanış oldum. Mən səfirliyimizdə də oldum və gördükləri gözəl işlərə görə departament adından onlara təşəkkürümü bildirdim.
Mən sizin Prezidentinizə və onun vasitəsilə Azərbaycan xalqına öz təşəkkürümü bildirdim. Azərbaycan əsgərlərinin İraqda, Əfqanıstanda koalisiya tərkibində göstərdikləri nümunəvi xidmətlərə görə təşəkkür etdim. Ona görə ki, bu, koalisiyanın gördüyü işə misilsiz bir töhfədir. Mən burada olmağıma çox şadam və sizin suallarınıza cavab vermək istəyirəm.
SUAL: ABŞ terrorizmə qarşı mübarizədə Azərbaycanla əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq çərçivəsində Amerikanın mobil qüvvələrinin müvəqqəti olaraq Azərbaycanda yerləşdirilməsi mümkündürmü?
CAVAB: Dediyim kimi, biz Azərbaycanın hərbi sahədə Amerika Birləşmiş Ştatları ilə birgə əməkdaşlığını çox yüksək qiymətləndiririk. Həm İraqda, həm də Əfqanıstanda biz bunun nümunəsinin şahidi oluruq. Lakin mən şəxsən Prezidentlə görüşdə bu məsələni müzakirə etmədim. Ona görə ki, bizim buna heç bir marağımız yoxdur, belə bir niyyətimiz yoxdur.
SUAL: Cənab Armitac bildirdi ki, o, bu gün səhər müxalifət liderləri ilə görüşübdür. Bilmək istəyirik ki, görüşdə hansı məsələlər qaldırılmışdır. Həmin məsələlər cənab İlham Əliyevlə görüşdə müzakirə edilibmi və əgər edilibsə, dövlətimizin başçısının buna münasibəti necə olubdur?
CAVAB: Mən həmişə söhbət edənlərə qulaq asıram, sonra da öz şərhimi verirəm. Əsas məqamlardan biri, - yəqin hamı bununla razılaşacaq, - sərbəst, müstəqil mətbuata olan ehtiyacdır. Prezidentlə bu məsələni müzakirə etdim və bildirdim ki, onun yaxınlarda ictimai televiziyaya dair imzaladığı qanun bu sahədə addımlardan biridir. O da mənimlə razılaşdı ki, həqiqətən, Azərbaycanda müstəqil mətbuat olmalıdır, o cümlədən yaradılacaq müstəqil televiziya da müstəqil olmalıdır.
Əlbəttə, biz ərazi bütövlüyü məsələsini də müzakirə etdik. Bu məsələ ilə bağlı mən müxtəlif rəylər, fikirlər eşitmək istəyirdim. Hətta müxalifətin də funksiyasına daxildir ki, müxtəlif alternativ fikirlər səsləndirsin, gələcəyə dair müxtəlif proqramlar irəli sürsün.
SUAL: Cənab Armitac, siz 15 oktyabr prezident seçkilərindən sonra Azərbaycanda gedən prosesləri necə qiymətləndirirsiniz? Bir sıra beynəlxalq insan haqları təşkilatları vəziyyəti belə qiymətləndirir ki, bu, insan haqları sahəsində son on ildə yaranmış ən ciddi böhrandır.
CAVAB: Dövlət Departamenti Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyətinə dair hesabat dərc etmişdir. Elə bilirəm, siz o hesabatda özünüz də görə bilərsiniz ki, Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyəti daha yaxşı, daha mükəmməl ola bilərdi. Yəni, arzu olunana cavab vermir. Lakin biz ona da ümid edirik ki, bu vəziyyət daimi deyildir, bu, dəyişəcəkdir və Azərbaycan hökuməti bizə icazə verir ki, bu sahədə Azərbaycanda proqramlar həyata keçirək. Bu da öz növbəsində, Azərbaycanda insan hüquqlarının yaxşılaşmasına öz töhfəsini verəcəkdir.
SUAL: Cənab Armitac, 12 ildir ki, ATƏT-in Minsk qrupu fəaliyyət göstərir və indiyədək tərəfləri razı sala biləcək konkret təklif, plan irəli sürülmür. Sürülənlər isə bu və ya digər tərəfdən rədd olunubdur. Bilmək istərdik, cənab Armitacın fikrincə, bunun səbəbləri nədir? Amerika Birləşmiş Ştatları həmsədr olaraq bu istiqamətdə səylərin artırılması və müsbət nəticənin əldə edilməsi üçün hansı konkret addımlar atmaq fikrindədir?CAVAB: Əvvəlcə, demək istəyirəm ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair həll yuxarıdan aşağı təklif oluna bilməz. Yəni təklif aşağıdan gəlməlidir, tərəflərin özləri irəli sürməlidir. Çünki Minsk qrupu yalnız vasitəçidir. Eyni zamanda, biz ümid edirik, hər iki tərəf bir araya gələcək və məsələni bir yerdə müzakirə edəcəklər. Ona görə ki, Minsk qrupunun hər zaman yeni təklifləri olur. Lakin bu, yenə də tərəflərin öz öhdəsinə düşən bir işdir və gərək onu bir yerdə müzakirə etsinlər. Əgər Dağlıq Qarabağ məsələsini həll etmək asan olsaydı, bu, çoxdan həll edilmiş olardı. Lakin biz səylərimizi davam etdiririk və ümid edirik ki, bu, nə vaxtsa, yaxın gələcəkdə baş verəcəkdir. SUAL: Cənab Armitac Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyətindən danışdı. Bilmək istəyirik, bu məsələ Prezident İlham Əliyev ilə görüşdə müzakirə olundumu? Əgər müzakirə edildisə, yaxın vaxtlarda hansısa addımların atılmasına dair bir razılıq oldumu? Ümumiyyətlə, istərdik, cənab Prezidentlə müzakirə olunan məsələlər barədə məlumat verəsiniz. CAVAB: Təəssüf ki, bu, mənim ənənəmə uyğun deyildir. Mən keçirdiyim görüşləri, apardığım müzakirələri ictimaiyyət qarşısında açıqlamağı sevmirəm. Yalnız onu deyə bilərəm ki, cənab İlham Əliyev mənə çox açıq və mütərəqqi görüşlü bir insan təəssüratı bağışladı. Heç şübhəsiz ki, biz onunla müstəqil mətbuat barəsində fikir mübadiləsi apardıq. Eləcə də, ölkədə baş vermiş dəyişikliklərlə bağlı təəssüratları bölüşdük. Xüsusilə din azadlığı sahəsində irəliləyiş barədə fikirlərimi onunla bölüşdüm. SUAL: Cənab Armitac, siz Yerevanda olarkən Ermənistanla Türkiyə arasında sərhədin açılmasının arzu edildiyini bildirdiniz. Lakin Bakı bəyan edir ki, bu, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsini sülh yolu ilə nizama salınmasını mümkünsüz edəcəkdir. Siz bu məsələni Prezident İlham Əliyevlə müzakirə etdinizmi, əgər müzakirə etdinizsə, münaqişənin dinc yolla nizamlanmasına dair qarşılıqlı surətdə hər hansı məqbul bir qərar tapa bildinizmi? CAVAB: Bəli, mən həqiqətən də dedim ki, Türkiyə ilə Ermənistan sərhədlərinin açılması yaxşı bir iş olardı. Cənab İlham Əliyev isə bu barədə öz fikirlərini mənimlə bölüşdü və dedi ki, bunu indi etmək sülh prosesinə xələl gətirmiş olardı. Biz bu məsələni müzakirə etdik və mən onun bu məsələ ilə bağlı mövqeyi ilə tanış oldum. SUAL: Cənab Armitac, indi Ermənistanda vəziyyət gərginləşmişdir. Müxalifət Gürcüstanda baş vermiş “məxməri inqilab”ı Ermənistanda da edə bilər. Belə deyirlər ki, Robert Koçaryan vəziyyəti sabitləşdirmək üçün Dağlıq Qarabağ müharibəsini yenidən başlamaq istəyir. Ermənistanın heç bir variantı qəbul etmədiyi halda, Azərbaycanın da öz torpaqlarını azad etmək üçün başqa yolu qalmayacaqdır. Sizcə, ABŞ müharibə variantını necə qiymətləndirir? CAVAB: Mən Koçaryan ilə görüşümdə bu məsələyə toxundum və dedim ki, son vaxtlar burada bu məsələdə gərginlik müşahidə olunmaqdadır. Onun da tərəfindən Dağlıq Qarabağ məsələsinə nə qədər əhəmiyyət verildiyini hiss etdim. Lakin onun cavabı bundan ibarət oldu ki, burada danışılası bir söz yoxdur. Amma biz özümüz dünya təcrübəsindən bilirik ki, məsələn, son vaxtlar Kosovoda vəziyyət çox tez bir zamanda dəyişdi. Odur ki, bizim hamımızın maraqlarına daxildir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini tapmaq üçün səylərimizi artıraq. Çox sağ olun. İndi biz Vaşinqtona uçacağıq. Mən bir daha vurğulayıram ki, ölkənizdə olmağımdan çox məmnunam və burada baş verənləri, xoş işləri görməyimdən çox şadam. Sizin hamınıza uğurlar arzulayıram.