Antik və orta əsr şəhər yeri - Qalatəpədə arxeoloji tədqiqatlar davam etdirilir
Ağcabədi, 21 iyul, Tahir Ağaməmmədov, AZƏRTAC
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya, Etnoqrafiya və Antropologiya İnstitutunun Mil-Qarabağ arxeoloji ekspedisiyası Ağcabədi rayonu ərazisindəki Qalatəpə antik və orta əsr şəhər yerində tədqiqatları davam etdirir.
İnstitutun Çöl tədqiqatlarının monitorinqi və qiymətləndirilməsi şöbəsinin müdiri, Mil-Qarabağ arxeoloji ekspedisiyasının rəhbəri Təvəkkül Əliyev AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə bildirib ki, Qarqarçayın sağ sahilində, Xocavənd və Salmanbəyli kəndlərinin yaxınlığında yerləşən Qalatəpə antik və orta əsr şəhər yerində 2008-ci ildən qazıntı işləri aparılır. 2008-2012-ci illərdə şəhər yerinin I qazıntı sahəsində möhtəşəm tikili qalıqları ilə diqqəti cəlb edən zəngin mədəni təbəqə açılıb öyrənildi. Həmin illərdə qədim məskənin şərq ətrafında yerləşən antik nekropolda 14 küp və torpaq qəbir tədqiq edildi. Qəbir avadanlığı arasında təkcə yerli deyil, həm də digər ölkələrdən, xüsusilə Roma imperiyası və onun əyalətlərindən gətirilmə nümunələrə də təsadüf olunub. 2013-cü ildən bu günə qədər müəyyən fasilələrlə Qalatəpə şəhər yerindəki II qazıntı sahəsində araşdırmalar davam etdirilir. Bu qazıntı sahəsi 9 kvadratdan ibarət olub 220 kvadratmetr sahəni əhatə edir. Bütün kvadratların üst qatları orta əsrlərə aid tapıntılarla səciyyələnir.
Builki araşdırmalarda əsas diqqət D1 və D2 kvadratlarının arxeoloji tədqiqinin davam etdirilməsinə yönəldilib. Qazıntılar zamanı burada orta əsrlərin ayrı-ayrı dövrlərinə (IX-X və XI-XIII əsrlərə) aid mədəni təbəqələr və dörd tikinti qatı açılaraq öyrənilib. I - üst qatda təsərrüfat quyusu, ocaq yerləri, bişmiş kərpicdən tikili qalığı, II qatda çay daşı, bişmiş və çiy kərpicdən inşa olunmuş tikililərin ayrı-ayrı hissələri, üzərinə suvaq çəkilmiş döşəmə, III qatda kiçik ölçülü, hündürlüyü 70 santimetrə çatan təndir, içərisində heyvan sümükləri, yanmış ağac qırıntıları və kül olan təsərrüfat quyusu, üzəri suvaqlı kvadratşəkilli (38 x 38 x 10-12 sm; 40 x 40 x 10-12 sm) çiy kərpic düzümlərindən ibarət döşəmə müəyyən edilib. IV qatda bişmiş və çiy kərpicdən tikili qalıqlarına, seyrək halda saxsı qab qırıqlarına rast gəlinir. Burada şirli qab fraqmentlərinə, demək olar ki, təsadüf olunmur. D1 və D2 kvadratları arasındakı sahə (burovka) təmizlənərkən kiçik bir sahədən xeyli şirli və şirsiz saxsı qab nümunələri toplanıb. Onlardan bir qismi üzərində quş təsviri və digər naxışlar olan iri tutumlu boşqaba aiddir. Erkən şirli qab nümunəsi olan fincanın ağzının kənarı novça şəkillidir. Şirsiz saxsı çırağın içərisində kəndirvari burma fitilin bu günədək yaxşı vəziyyətdə qalması diqqət çəkir. II qazıntı sahəsinin ətrafından tapılan çox gözəl işlənmiş bıçaqvari obsidian lövhəcik isə Qalatəpədə antik dövrdən də əvvəl yaşayış olmasından xəbər verir.
“Tədqiqatlar Qalatəpənin orta əsr sakinlərinin yaşayış evlərinin quruluşu haqqında aydın təsəvvür yaradır. Evlərin inşasında bir qayda olaraq möhrədən, çiy və bişmiş kərpiclərdən istifadə olunmuşdur. Əksər hallarda döşəmələrin üzəri palçıq məhlulu ilə suvanıb şirələnmişdir. Müxtəlif formalı təsərrüfat və məişət quyuları da orta əsr Qalatəpə sakinlərinin həyatında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Ümid edirik ki, gələcək tədqiqatlar Qalatəpənin qədim sakinlərinin gündəlik həyatı ilə bağlı yeni materialların əldə olunmasına imkan verəcək”, - deyə T.Əliyev bildirib.
Bölmənin digər xəbərləri
