“Arabnews”: İran Yaxın Şərqdə destruktiv fəaliyyətindən əl çəkəcəkmi?
Bakı, 7 aprel, AZƏRTAC
Son aylar beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edən bu sual Səudiyyə Ərəbistanının ingilis dilində nəşr olunan “Arabnews” qəzetinin baş redaktoru Faysal Abbasın “Səudiyyə-İran razılaşmasının üç mümkün nəticələri” sərlövhəli məqaləsində əsas təhlil mövzusu olub.
AZƏRTAC xəbər verir ki, müəllif Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında münasibətlərin normallaşmasında vasitəçi rolu oynayan Çinin əsas məqsədinin Yaxın Şərq regionunda İranın 40 il davam edən destruktiv fəaliyyətinə son qoymaq olduğunu diqqətə çatdırıb. Bununla yanaşı, məqalədə Tehranın bu razılaşmaya əməl etməyəcəyi təqdirdə yarana biləcək situasiya da təhlil edilib. Baş redaktor yazıb: “Ən pessimist variant odur ki, İran razılaşmaya sadiq qalmır. Bu, regional sülh üçün böyük bir itirilmiş fürsət olardı, eyni zamanda, Tehranın qlobal səhnədə iki dostundan biri olan Çinin böyüklüyünə və çəkisinə malik bir ölkəni alt-üst etmiş olacağı anlamına gəlir. Səudiyyə Ərəbistanı üçün bu, sadəcə olaraq, status-kvoya qayıdış demək olardı. Bizim İranın sabitliyi pozan fəaliyyətləri ilə mübarizədə və onun milislərinə qarşı durmaq sahəsində 40 ildən artıq təcrübəmiz var”.
Məqalədə qeyd olunub ki, ən çox ehtimal olunan və real ssenari odur ki, sövdələşmə yavaş-yavaş, lakin əminliklə irəliləsin. Bu, artıq təcavüz etməmək və ya bir-birinə qarşı təcavüzü dəstəkləməkdən çəkinmək üçün qarşılıqlı öhdəlikləri ehtiva edir. Bu yaxınlarda Yəməndə İranın dəstəklədiyi husi milisləri orada atəşkəsi altı ay uzatmağı təklif edib və bu, müsbət bir əlamətdir. Diplomatik missiyaların bərpası ilə iki regional güc birbaşa danışa və Yəmən, Livan, İraq və Suriya kimi qaynar nöqtələrdə sabitliyə və mümkün olan ən yaxşı nəticələrə nail olmaq üçün müvafiq hökumətlərə kömək etmək üçün diplomatik vasitələrdən istifadə edə bilər.
Müəllif İranın regionda sabitliyi pozması üzrə fəaliyyətindən bəhs edərək yazıb: “Ən optimist ssenari odur ki, biz hamımız bir gün oyanırıq və görürük ki, üzərində İranın barmaq izləri olan hər bir regional münaqişə həll olunub. Tehranın İraq, Livan və Suriyadan çıxması müsbət addım ola bilər. Lakin bu, İranın yaxın vaxtlarda belə bir addım atacağı inandırıcı görünmür.
Yaxın Şərq üzrə digər ekspertlər də Tehranın razılaşmaya əməl edəcəyi, regional sülhün və təhlükəsizliyin təmini məsələsində konstruktiv mövqe tutacağına şübhə ilə yanaşırlar. Onlar qeyd edirlər ki, son günlər Livanda və Qəzzada İsrailə qarşı raket hücumlarının artması, xüsusən Hezbollahın fəallaşması İranın fitnəsi sayəsində baş verir. Məhz Tehranın təzyiqi nəticəsində Beyrutda uzun illərdir ki, ictimai-siyasi qeyri-sabitlik hökm sürür, Livan dünyanın ən dərin sosial-iqtisadi böhran içərisində çapalayan ölkəsidir. Bu ölkənin parlamentində iranpərəst fraksiya təkcə Livanda deyil, qonşu ölkələrdə də sabitliyə təhdid yaradır. Suriyada və İraqda da Tehranın bədnam fəaliyyəti fonunda münaqişələr davam etməkdədir. Ən böyük problem isə İranın nüvə proqramıdır. Səudiyyə Ərəbistanı və bütün ərəb ölkələri bu məsələ ilə bağlı narahatlıq ifadə edir. Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan “Al Şarq Al Avsat” qəzetinə müsahibəsində deyib: “Tehranın nüvə imkanlarını davamlı şəkildə inkişaf etdirməsinə gəlincə, bu, şübhəsiz ki, bizdə böyük narahatlıq doğurur. Biz Körfəz regionu və Yaxın Şərqin kütləvi qırğın silahlarından azad olunması çağırışımızı təkrar edir, İranı nüvə öhdəliklərinə sadiq qalmağa və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı gücləndirməyə çağırırıq. Bunu təmin etmək üçün müttəfiqlərimiz və dostlarımızla işləməyə davam edəcəyik”.
Bölmənin digər xəbərləri
