Araşdırma: Lupus xəstəliyinin əsas səbəbinin müəyyənləşdirilməsi yeni müalicələrə yol aça bilər
Bakı, 17 iyul, AZƏRTAC
Lupusun (autoimmun xəstəliklərdən biri) əsas səbəbi müəyyən edilib, bu, yeni müalicələrə yol aça bilər.
AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, yeni araşdırmaya görə, bədənin immun reaksiyasında əsas rol oynayan T hüceyrələrinin balanssızlığı xəstəliyin əksər hallarını izah edir. Ən çox görülən autoimmun xəstəliklərdən birinin arxasındakı əsas sirrin, nəhayət ki, bir cavabı ola bilər.
“Northwestern Medicine və Brigham and Women's” hospitalının tədqiqatçıları ABŞ-da yüzminlərlə insanda aşkar olunan lupus xəstəliyinin kök səbəbini müəyyən etdiklərini bildiriblər. Alimlər uzun müddət müşahidə ediblər ki, bir insanın genetikası və ya hormonları onları lupusa meyilləndirə bilər. Onlar bu xəstəliyin əvvəlki viral infeksiya və ya müəyyən kimyəvi maddələrə məruz qalma kimi ətraf mühit faktorları tərəfindən təsirləndiyindən şübhələniblər. Lupuslu insanlar immun sistemindəki anormallıqlara görə, xəstəliyin necə inkişaf edəcəyinə dair aydın bir yol təsvir edilib.
Tədqiqatın müəlliflərindən biri, Massaçusetsdəki Brigham və Qadın Xəstəxanasında revmatoloq olan Dipak Rao izah edir: “Aşdığımız şey, lupuslu xəstələrin yaratdığı T hüceyrələrinin növlərində əsas disbalansiya idi. T hüceyrələri bədənin immun reaksiyasında əsas rol oynayan ağ qan hüceyrələridir. Tədqiqat lupuslu 19 nəfərin qan nümunələrini sağlam fərdlərin qan nümunələri ilə müqayisə edərək nəticələnib. Müqayisə göstərib ki, lupuslu insanlarda sağlam hüceyrələrdə zədələnmə ilə əlaqəli müəyyən bir T hüceyrəsi həddindən artıq çoxdur və bərpa ilə əlaqəli başqa bir T hüceyrəsi çox azdır. Bu balanssızlığın mərkəzində orqanizmi patogenlərə qarşı müdafiə etməyə kömək edən interferon adlı bir protein var”.
Alimlər uzun illərdir ki, lupuslu insanlarda artıq miqdarda I tip interferon olduğunu bilirlər - lakin yeni araşdırma bu problemi bir neçə mənfi təsirlə əlaqələndirir. Birincisi, çoxlu tip I interferon orqanizmin bakteriyalara və ya ətraf mühitin çirkləndiricilərinə reaksiyasını tənzimləməyə kömək edən aril karbohidrogen reseptoru adlanan zülalın qarşısını ala bilər. Bu reseptorun bloklanması dərinin, ağciyərlərin və bağırsağın maneələrində yaraların sağalmasına kömək edən T hüceyrələrinin istehsalına maneə törədir. O, həmçinin sağlam hüceyrələrə hücum edən və lupusun əlaməti olan otoantikorların yaradılmasında iştirak edən T hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdırır.
Lupus Tədqiqat Alyansının elmi proqram işçisi Mara Lennard Richard bildirib: “Bu, çox həyəcan verici və çox ümidverici bir araşdırmadır, lakin düşünürəm ki, xəstəliyin kök səbəbinin olduğunu söyləmək hələ tez ola bilər. Lupusun simptomları müxtəlif və təsir edən amillər olduğundan, xəstəliyin bir kök səbəbini tapmaq çox çətindir. Aydındır ki, əgər bu, lupusun səbəbi olduğu ortaya çıxarsa, bu xəstəliklə yaşayan insanlar üçün heyrətamiz və həqiqətən də fantastik olardı”.
Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri, ABŞ-da 200 mindən çox insanın lupus olduğunu təxmin edir. Baxmayaraq ki, Amerika Lupus Fondunun ümumi sayı daha yüksəkdir: təxminən 1,5 milyon insanı əhatə edir. Lupuslu insanların təxminən 90 faizi qadınlardır. Ümumi simptomlara həddindən artıq yorğunluq, oynaq ağrısı və ya dəri tökülməsi daxildir. Nadir hallarda xəstəlik böyrək və ürəyin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin immunitet sistemini zəiflədə bilər ki, nəticədə orqanizm infeksiyalarla mübarizə apara bilməyəcək. Bu problemlər ölümcül və ya həyati təhlükə yarada bilər. Lupusun müalicəsi tarixən çətin olub. Mövcud variantlardan çoxu infeksiyaya qarşı mübarizə aparan faydalı T hüceyrələri də daxil olmaqla immunitet sistemini geniş şəkildə boğur. Xəstəliyi olan bəzi insanlar üçün standart müalicələr təsirli deyil.
Tədqiqatın müəlliflərindən olan dermatoloq Jaehyuk Choi bildirib ki, yeni araşdırma gələcəkdə infuziya və ya həb şəklində ola biləcək daha yaxşı müalicələrin mümkünlüyünə işarə edir. Alimlər lupuslu insanların qan nümunələrində aril karbohidrogen reseptorunu aktivləşdirən kiçik bir molekulun əlavə edilməsinin təsirlərini də sınaqdan keçiriblər. Onun xəstəliyi təşviq edən T hüceyrələrinin yığılmasını məhdudlaşdırdığını aşkar ediblər.
Bölmənin digər xəbərləri
