Barokko, Norman və ərəb memarlığının sintezi: Palermo şəhəri - FOTOREPORTAJ
Palermo, 22 iyul, AZƏRTAC
Siciliya İtaliyanın 20 bölgəsindən biridir və Aralıq dənizində əhalinin ən sıx məskunlaşdığı adadır. İtaliyanın cənubunda yerləşən bu ada Apennin yarımadasından Messina boğazı vasitəsilə ayrılır. Aralıq dənizində ən böyük ada olan Siciliyanın 4 milyondan çox əhalisi var. Siciliya tarix boyu müxtəlif sivilizasiyalar, xüsusilə yunan, Roma, Araqon və ərəb sivilizasiyaları tərəfindən idarə olunub.
Adadakı şəhərlərin memarlıq nümunələrində müxtəlif mədəniyyətlərin təsirini görmək mümkündür. Xüsusən də ispan memarlığının xüsusiyyətlərini əks etdirən Siciliyada barokko cərəyanından təsirlənən əsərlər adada müxtəlif mədəniyyətlərin mövcudluğunun ən yaxşı sübutudur. Həm Şərq, həm də Qərb sivilizasiyasının izlərini daşıyan Siciliyanın mətbəxində də bu zəngin mədəni mozaikanın izlərini müşahidə etmək mümkündür.
Siciliyada ilk yaşayış məskənlərinin əsası eramızdan əvvəl VIII əsrdən başlayaraq karfagenlilər və yunanlar tərəfindən qoyulub. Eradan əvvəl 734-cü ildə Etna dağının şərq yamacında əsası qoyulmuş Naksos Siciliyada ən qədim yunan koloniyası hesab edilir. Eradan əvvəl 241-ci ildə Birinci Pun müharibəsinin nəticəsində Siciliya Qədim Romanın ilk əyaləti kimi onun tərkibinə qatılıb və 440-cı ildə Roma imperiyasından ayrılıb. Erkən orta əsrlərdə Siciliya vandalların, ostqotların və Bizans imperiyasının nəzarətində olub. 888-ci ildə ərəblər Siciliyanı tutaraq buraya İslam dinini gətiriblər. Ərəblərin hakimiyyətdə olduğu dövrdə adada yarımmüstəqil Siciliya əmirliyi mövcud olub. XI əsrdə adanı normanlar işğal edib. XII–XIII əsrlərdə Siciliya Krallığı qurulub.
Siciliya deyildikdə ağıla ilk gələnlərdən biri də mafiyadır. Çünki ada keçmişdə çox hücuma məruz qalıb və buna görə də adadakı insanlar silahlanmalı olub. Sonra bu mafiya mədəniyyəti uzun illər davam edib. Bu gün isə vəziyyət tamam başqadır. İndiki vaxtda Siciliyada mafiya adı çəkiləndə belə vəziyyət gərginləşir və yerli əhali bu mövzuda hər hansı zarafata dözə bilmir.
Ada İtaliyanın heç bir bölgəsinə bənzəmir. Bura müxtəlif filmlərin çəkiliş məkanı olub və təbii ki, bunlar arasında ən məşhuru “Xaç atası” filmidir.
Palermo ölkənin ən sürətlə inkişaf edən şəhərlərindən biridir və tarixi yerləri, qədim binaları və sahil xətti ilə unikal mədəniyyət turu təklif edir. İtaliyanın muxtar vilayətlərindən biri olan Siciliyada paytaxt Palermonun 1 milyondan çox əhalisi var. Şəhər barokko, Norman və ərəb memarlığının sintezi olan tarixi binaları ilə məşhurdur. Palermo 2700 illik zəngin tarixi, mədəniyyəti və arxitekturası ilə tanınır. Şəhər finikiyalılar tərəfindən salınıb, lakin qədim yunanlar tərəfindən Panormus adlandırılıb. Palermo əvvəlcə Roma İmperiyasının, sonra isə min illərlə Bizans İmperiyasının tərkibində olub.
Palermo, yəqin ki, əvvəllər gördüyünüz hər hansı bir İtaliya şəhəri kimi deyil. Bura mafiyanın doğulduğu və universitetinə görə gənc əhalinin cəmləşdiyi izdihamlı, canlı və xaotik şəhərdir. Şəhər tarixi memarlığı, mədəni zənginliyi ilə yanaşı, görünüşü və özünəməxsus nizamı ilə fərqlənir.
Monreale Katedralı Palermonun tarixi gücünü əks etdirən mühüm binadır. 1174-cü ildə inşasına başlanan və 1182-ci ildə ziyarətçilərin ixtiyarına verilən bu kafedral Norman memarlığının dünyada hələ də varlığını davam etdirən ən əsas nümunəsidir.
Siciliyanın Norman hakimiyyəti altında olduğu dövrlərdə kralın sarayı olan Norman Sarayı bu gün parlament binası kimi istifadə olunur. Memarlığı ilə diqqət çəkən bu saray Avropanın ən qədim tikililərindən biridir.
Bunlara əlavə, Palermoda “Xaç atası” seriyasının üçüncü filminin son səhnəsinin çəkildiyi Massimo Teatrı, Via Vittorio Emanuele Katedralı, Porta Nuova, Quattro-Cant binasının barokko cəbhəsi mütləq görülməli yerlər sırasındadır.
Politeama meydanı şəhərin ən canlı və mərkəzi hissəsidir. Meydanda yerləşən Politeama Qaribaldi Teatrı ecazkar memarlığı ilə dərhal diqqət mərkəzinə çevrilir. San Giovanni degli Eremiti Kilsəsi isə ərəb arxitekturasında inşa edilən qübbələri ilə seçilir.
Utanc fəvvarəsi (Fontana della Vergogna) şəhərin tarixi mərkəzində yerləşir. XVI əsrdə İspaniya hakimiyyəti dövründə inşa edilən bu fəvvarə çılpaq qadın heykəllərinə görə yerli əhali tərəfindən əxlaqsızlığın simvolu kimi qəbul edilib.
Zisa sarayı isə Norman Krallığı dövründə, XII əsrdə Kral II Villiam tərəfindən tikilib. Tikinti zamanı sarayın dizaynında ərəb, Bizans və Norman memarlıq üslublarının xüsusiyyətləri birləşdirilib. Saray adını ərəbcə “gözəl” mənasını verən “əl-Əziz” sözündən götürüb. Sarayın dizaynında ərəb memarlığının təsiri kifayət qədər aydın görünür.
Siciliya adası dik və az girintili-çıxıntılıdır, dağlıq və təpəli relyef üstündür. Buranın ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 3340 metrə çatan Etna vulkanıdır. Adada tez-tez zəlzələlər baş verir. Etnanın zirvəsi ilin 9 ayı qarla örtülü olur.
Palermodan sonra ikinci ən böyük şəhər olan Kataniya adanın şərq tərəfində yerləşir. Şəhər Etna vulkanının ətəyində və İon dənizinin sahillərindədir. Avropanın ən hündür və ən aktiv vulkanı olan Etnada tez-tez fəallıq və lava axını baş verir, bu da Kataniyada həyata mənfi təsir edir. Adanın elə də turistik olmayan şəhəri Sirakuzanın tarixi isə qədim Roma dövrünə gedib çıxır. Bura UNESCO-nun himayəsindədir. Taormina və Messina kimi məşhur şəhərlər də turistlərin ən çox üz tutduqları yerlərdir.
Siciliyanın bənzərsiz barokko memarlığı və ağ qumlu çimərlikləri adanın əsas gözəlliklərindən sayılır. Belə ki, “Siciliyanı görmədən İtaliyanı başa düşmək mümkün deyil” deyimi heç də təsadüfi deyilməyib.
Nihad Budaqov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Palermo
Bölmənin digər xəbərləri
