Bişkekdən görünən Azərbaycan: Coğrafiyanı strateji dividendlərə çevirən siyasət – ŞƏRH
Bakı, 1 sentyabr, AZƏRTAC
XXI əsrin Avrasiya siyasətində dövlətin çəkisi artıq yalnız ərazisinin böyüklüyü və təbii sərvətlərinin həcmi ilə ölçülmür. Limanlarını, dəmir yollarını, enerji xətlərini və siyasi əlaqələrini vahid şəbəkəyə çevirərək, böyük bazarları birləşdirən ölkələr strateji üstünlük qazanır. Prezident İlham Əliyevin Bişkekə işgüzar səfərinin mənası məhz bu nöqtədə açılır. Azərbaycan Xəzərin sahilindəki keçid məkanı rolunu aşaraq coğrafiyasını gəlirə, təhlükəsizlik və diplomatik təsir yaradan geoiqtisadi kapitala çevirir. Bu baxımdan səfər geniş məzmun daşıyır və Bakının Avrasiyanın formalaşan nəqliyyat, enerji və təhlükəsizlik arxitekturasındakı yerini nümayiş etdirir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Rövşən Muradov deyib.
Onun sözlərinə görə, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) 10 üzvü 3,4 milyarddan artıq insanı, qlobal ümumi daxili məhsulun təxminən dörddə birini və beynəlxalq ticarətin 15 faizindən çoxunu əhatə edir. Azərbaycan hazırda dialoq tərəfdaşı statusunu saxlayır. Bu statusun əsas dəyəri formal qərarvermədə iştirakdan çox, Çin, Rusiya, Hindistan, Pakistan, İran və Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə eyni platformada birbaşa təmas qurmaq imkanındadır. Bişkek platforması Bakının müxtəlif güc mərkəzləri ilə paralel əməkdaşlığını genişləndirir, ikitərəfli təşəbbüslərin siyasi səviyyədə sürətləndirilməsinə və xarici siyasət çevikliyinin qorunmasına şərait yaradır.
Rövşən Muradov bildirib ki, ən böyük potensial iqtisadi divident nəqliyyat bağlantılarının gəlir yaradan xidmətlərə çevrilməsidir: “Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Ələt limanı, Xəzər donanması, Orta Dəhliz və Şimal–Cənub marşrutu Azərbaycanı iki mühüm ticarət istiqamətinin kəsişməsinə gətirir. Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolunun Trans-Xəzər marşrutları ilə uzlaşdırılması Azərbaycana əlavə yük cəlb edə bilər. Qazanc yalnız tranzit haqqı ilə məhdudlaşmır. Anbar, gömrük, sığorta, təmir, rəqəmsal izləmə, paylama və emal xidmətləri qeyri-neft sektorunda daha yüksək əlavə dəyər yarada bilər. Bunun üçün vahid tariflər, elektron gömrük inteqrasiyası, liman və dəmir yollarının ötürücülük qabiliyyətinin artırılması, sabit maliyyə mexanizmləri vacibdir”.
Deputat vurğulayıb ki, Bişkekdə Prezident İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüş yeni birgə sənədin imzalanması ilə deyil, mətbuat üçün bəyanatla yekunlaşıb. Tərəflər Azərbaycan mənşəli neft məhsullarının Ermənistana ixracını, Azərbaycan ərazisi ilə taxıl və digər yüklərin tranzitini, ticarət və biznes əlaqələrini, sərhədlərin delimitasiyasını, həmçinin TRIPP üzrə növbəti praktiki addımları müzakirə ediblər. “Bu gündəlik sülhü mücərrəd siyasi niyyətdən qarşılıqlı iqtisadi maraqlar sisteminə keçirə bilər. Ticarət və kommunikasiyalar genişləndikcə gərginliyə qayıdışın iqtisadi qiyməti yüksəlir, Cənubi Qafqaz isə Orta Dəhlizin daha sabit halqasına çevrilir”, - deyə o qeyd edib.
Rövşən Muradov diqqətə çatdırıb ki, Qırğızıstanla münasibətlər ayrıca iqtisadi dayaq yaradır. “İyulda imzalanmış “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə”, Azərbaycan–Qırğızıstan İnvestisiya Fondunun vəsaitinin 200 milyon dollara çatdırılması, nəqliyyat, energetika, kibertəhlükəsizlik, təhsil və maliyyə sahələrində razılaşmalar sammit diplomatiyasının konkret layihələrə söykəndiyini göstərir. Bununla yanaşı, ŞƏT azad ticarət zonası, gömrük ittifaqı və avtomatik maliyyələşmə mexanizmi sayılmır. Buna görə səfərin real nəticəsi Bakının siyasi təmasları müqaviləyə, layihələri sərmayəyə, coğrafi üstünlüyü isə davamlı yük və gəlir axınına çevirmək bacarığından asılı olacaq. Bişkekin Azərbaycan üçün əsas dividendi də yeni statusun adında deyil, ölkənin etibarlı Avrasiya bağlantısı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsindədir".
Bölmənin digər xəbərləri
