Bakı, 16 avqust (AZƏRTAC, Gözəl Ağayeva). Planetimizin əhalisi müasir dövrün çoxsaylı nailiyyətləri ilə yanaşı, hərbi münaqişələr, təbii fəlakətlər, yoxsulluq, xəstəlik kimi problemlərlə də üz-üzədir. Yer üzündəki güclü dövlətlərin siyasəti çoxsaylı tələfat, terror hadisələri, milyonlarla adamın məruz qaldığı müxtəlif təhdidlərlə nəticələnir. Sanki iblislə- mələk, ağla-qara, xeyirlə-şər çarpışır. Biri dağıdır, öldürür, biri isə tikir, qurur, ehtiyacı olanlara kömək edir. Halbuki səmavi kitablarda bütün varlıqdan, o cümlədən insanlardan mərhəmətli olmaq istənilib. Siyasi münaqişə və ya təbii fəlakətin qurbanları isə adətən az təminatlı, əlverişsiz şəraitdə yaşayan insanlar olur.

Bu baxımdan BMT-nin Baş Məclisinin 2008-ci il 11 dekabr tarixli qətnaməsi ilə avqustun 19-nun Dünya Humanitar Yardım Günü qeyd olunması bəşəriyyətin hər il üzləşdiyi humanitar böhranlardan onu xilas etmək yolunda atılan növbəti addımlardan biri kimi böyük əhəmiyyətə malikdir.

Bu günün təsis edilməsi 2003-cü il avqustun 19-da BMT-nin İraqın Bağdad şəhərindəki qərargahının bombalanması nəticəsində 22 yardım işçisinin həlak olması ilə bağlıdır. Qeyd edək ki, onların sırasında təşkilatın baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Serjiu Vieyra di Mellu da olub.

Dünya Humanitar Yardım Günü öz humanitar borcunu yerinə yetirərkən həyatını qurban vermiş insanların xatirəsini, eləcə də hazırda milyonlarla insana köməyini davam etdirən insanlara ehtiram bildirmək məqsədilə keçirilir. Bu gün həmçinin dünyada humanitar yardıma olan ehtiyacı, eləcə də müvafiq sahə üzrə beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayır.

Dünya Humanitar Yardım Gününün builki mövzusu olan “Dünya daha çox ehtiyac duyur...” (“The World Needs More…”) BMT-nin və onun humanitar partnyorlarının sözü real köməyə çevirən bir çağırışıdır.

BMT-nin baş katibi Pan Gi Munun bu əlamətdar gün münasibətlə müraciətində insanların həyatının xilas edilməsinə yardım göstərilməsində səylərin davam etdiriləcəyi, bu nəcib işdə canlarını fəda etmiş insanların unudulmayacağı bildirilir.

Diqqətə çatdırılır ki, keçən il humanitar təşkilatların oğurlanmış, ciddi zədə almış, həyatlarını itirmiş əməkdaşlarının sayı görünməmiş dərəcədə artıb və bu, hiddət doğurur. Son həftələrdə də BMT-yə aid qurumlar da daxil olmaqla humanitar təşkilatların onlarla əməkdaşı Cənubi Sudanda və Qəzzada həlak olublar.

Müraciətdə belə cinayətlərdən daha çox humanitar təşkilatların əməkdaşlarının və onların ailə üzvlərinin əzab çəkdiyi, həmçinin bu ağrılı nəticələri milyonlarla insanın öz üzərində hiss etdikləri bildirilir.

Qeyd edək ki, humanitar işçilər fəlakətdən zərər çəkən insanları, onların yaşadıqları yerdən, milliyyətindən, sosial mənsubiyyətindən, dinindən, cinsindən, irqindən, yaxud digər hər hansı əlamətindən asılı olmayaraq, həyati yardım və uzunmüddətli reabilitasiya ilə təmin etməyə can atırlar. Onlar icmalara yeni həyata başlamaqda, böhranlara sinə gərməkdə, öz ideyalarını müdafiə etməkdə, münaqişə rayonlarında uzunmüddətli və davamlı sülhün yaradılmasında kömək edirlər. Evlərindən xeyli uzaqda, çoxlarının gedə bilmədikləri və ya getmək istəmədikləri yerlərdə fəaliyyət göstərən humanitar yardım işçiləri tez-tez böyük təhlükələrlə üzləşir və ən çətin şəraitlərdə işləyirlər. Həqiqətən, humanitar yardımın vacibliyini dərk etsək belə, özünü bu işə həsr edən qəhrəman kişi və qadınların məruz qaldıqları təhlükələri tam təsəvvürə gətirmək o qədər də asan deyil. Məhz belə insanların fədakarlığı nəticəsində münaqişə və təbii fəlakətlər zamanı insanların həyatı xilas edilir.

Bu yardım humanizm, qərəzsizlik, neytrallıq, müstəqillik kimi fundamental prinsiplərə söykənir.

Dünya Humanitar Yardım Günü milliyyətindən, irqindən, dinindən və siyasi baxışlarından asılı olmayaraq bütün insanlara kömək sahəsində əldə edilən irəliləyişi nəzərdən keçirməyə, eləcə də görüləcək işləri müzakirə etməyə əlverişli imkan yaradır.

Azərbaycan humanitar yardım problemi ilə Ermənistanın hərbi təcavüzünə uğradıqdan sonra üzləşmişdir. Qaçqın və məcburi köçkünlərin problemləri ortaya çıxandan bəri BMT-nin Ali Komissarlığı, agentlikləri, ABŞ-ın, Avropanın, Türkiyənin, İranın, ərəb ölkələrinin humanitar təşkilatları Azərbaycanda 800 milyon dollar məbləğində yardım proqramları həyata keçiriblər. Ən çətin bir dövrdə - ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində bu yardımlar olmasaydı, ölkəmizdə humanitar fəlakət baş verərdi. Humanitar təşkilatlar və donor ölkələr indiyədək məcburi köçkünlər üçün 8 mindən çox sadə evlər inşa edib, Füzuli və Ağdam rayonlarının işğaldan azad edilmiş hissəsində 700 ev, 600 ictimai bina təmir edib, 60 orta məktəb binası, 470 məktəb binası və səhiyyə obyekti üçün əlavə otaqlar tikib. Bu təşkilatlar həmçinin 250 min məcburi köçkün üçün gəlir əldə etmək mənbələri və icmanın inkişaf proqramları təşkil edib.

Vurğulamaq yerinə düşər ki, son illər Azərbaycan iqtisadi inkişafa nail olduqdan sonra humanitar yardımların istiqaməti dəyişib və azalıb.

Ölkəmizdə humanitar təşkilatların fəaliyyətinə münbit şərait yaradılıb. Ulu öndər Heydər Əliyevin 1995-ci il 15 yanvar tarixli 144 nömrəli Sərəncamı ilə Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyası yaradılıb. Ümummilli Liderin 1999-cu il 6 dekabr tarixli Fərmanı ilə Məcburi Köçkünlərin Sosial İnkişaf Fondu təşkil edilib, qaçqınlar və məcburi köçkünlər üçün çoxsaylı evlər və qəsəbələr inşa olunub. Bu gün həmin siyasət dövlətimizin başçısı İlham Əliyev və Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva tərəfindən uğurla davam etdirilir.

İqtisadiyyatı güclənən Azərbaycan son illər donor ölkə kimi çıxış edir, fəlakət zonalarına humanitar yardım göstərir. Xarici İşlər Nazirliyinin tərkibində 2011-ci il sentyabrın 14-də Azərbaycan Respublikasının Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyi (AİDA) yaradılıb. Məqsəd dünyanın müxtəlif bölgələrində sosial problemlərlə mübarizədə beynəlxalq ictimaiyyətin göstərdiyi səylərə ölkəmiz tərəfindən dəstəyin verilməsidir. Agentliyin əsas vəzifəsi xarici ölkələrdən daxil olan və getdikcə artan müraciətlərə Azərbaycan Respublikasının zamanında və əlaqələndirilmiş şəkildə beynəlxalq yardımının təşkilidir.

AİDA hazırda “Minilliyin inkişaf məqsədləri”ni rəhbər tutaraq, dünyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrində iki və çoxtərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində yoxsulluğun azaldılması, elmin, mədəniyyətin və səhiyyənin inkişafı, rabitə və informasiya texnologiyalarının tətbiqi, enerji resurslarından səmərəli istifadə, müxtəlif təyinatlı təqaüd proqramlarının, habelə humanitar və texniki təyinatlı digər layihələrin həyata keçirilməsini dəstəkləyir.

Agentlik BMT-nin İnkişaf Proqramı (UNDP), İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, İslam İnkişaf Bankı, Kolumbiyanın Beynəlxalq Əməkdaşlıq Agentliyi və bir sıra nüfuzlu beynəlxalq donor təşkilatları ilə əməkdaşlıq edir.

Ölkələr arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və digər sahələrdə beynəlxalq əməkdaşlığın, sülhün və bərabərliyin gücləndirilməsi məqsədilə xarici dövlətlərə Azərbaycan xalqının yardımını çatdıran AİDA, ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərinin uğurla həyata keçirilməsinə xidmət edir və bu istiqamətdə öz səylərini günü-gündən artırır.

Humanitar yardım sahəsində həyata keçirilən proqramların əsas məqsədi dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən böhranların törətdiyi fəsadların aradan qaldırılması və zərərçəkən insanların həyat şəraitinin bərpa edilməsindən ibarətdir.

Agentlik tərəfindən göstərilən beynəlxalq yardımlardan ümumilikdə Latın Amerikası, Afrika və Asiyanın 30-dan çox ölkəsi faydalanıb və yaxın gələcəkdə bu coğrafiyanın getdikcə genişləndirilməsi nəzərdə tutulub.

Son illər Pakistan, Yaponiya, Somali və başqa ölkələrə birbaşa humanitar yardımlar göstərən Azərbaycanın atdığı addımlar beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən təşəkkürlə qarşılanır. Ölkəmizin və xalqımızın belə addımları həmrəyliyin gözəl nümunəsi kimi dəyərləndirilir.

Şübhə yoxdur ki, humanitar yardım sahəsində çalışanların fədakarlığı dünyanı yaşamaq üçün daha yaxşı məkana çevrilməsi istiqamətində beynəlxalq ictimaiyyəti yeni addımlar atmağa ruhlandıracaq.

Gözəl Ağayeva

AZƏRTAC-ın müxbiri