Dünyada insan kapitalının inkişafında yeni mərhələ: şəxsi inkişaf və rifah xidmətlərinin yüksəlişi
Bakı, 30 iyun, AZƏRTAC
Müasir dünya texnologiya, süni intellekt və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı ilə yanaşı, həm də insan kapitalına münasibətin dəyişməsi ilə xarakterizə olunur. Əgər əvvəllər dövlətlərin və təşkilatların əsas diqqəti iqtisadi göstəricilərin, istehsalın və maddi resursların artırılmasına yönəlirdisə, son onilliklərdə insanın bilik və bacarıqları ilə yanaşı, onun həyat keyfiyyəti, rifahı, daxili motivasiyası və şəxsi inkişafı da inkişafın mühüm komponentləri kimi qəbul edilməyə başlanıb.
Bu fikirlər şəxsi inkişaf üzrə mentor, kouç İlahə Allahverdiyevanın “Dünyada insan kapitalının inkişafında yeni mərhələ: şəxsi inkişaf və rifah xidmətlərinin yüksəlişi” adlı yazısında yer alıb. AZƏRTAC yazını təqdim edir.
Hazırda cəmiyyətin qarşısında duran əsas çağırışlardan biri insanların sürətlə dəyişən sosial, iqtisadi və texnoloji mühitə uyğunlaşmasını təmin etməkdir. İnformasiya axınının artması, iş həyatının intensivləşməsi, yeni peşələrin yaranması və həyat tərzinin dəyişməsi fərdlərdən yalnız peşəkar bilik deyil, həm də yüksək ünsiyyət bacarıqları, emosional dayanıqlılıq, özünüidarəetmə, məqsədyönlülük və davamlı öyrənmə qabiliyyəti tələb edir.
Məhz bu səbəbdən son illərdə dünyada insanların fərdi potensialının inkişaf etdirilməsinə yönəlmiş xidmətlərə maraq əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu xidmətlər insanın özünü daha yaxşı tanımasına, şəxsi bacarıqlarını inkişaf etdirməsinə, həyat məqsədlərini müəyyənləşdirməsinə, fərqindəliyini artırmasına və ümumi rifahını gücləndirməsinə dəstək göstərməyi hədəfləyir.
Bu tendensiya beynəlxalq təşkilatların yanaşmalarında da öz əksini tapır. Məsələn, İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (OECD) artıq uzun illərdir ki, ölkələrin inkişafını yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, insanların rifahı, həyat keyfiyyəti və subyektiv rifah göstəriciləri ilə birlikdə qiymətləndirən yanaşmanı təşviq edir. Bu məqsədlə təşkilat rifahın müxtəlif ölçülərini əhatə edən metodoloji çərçivələr və beynəlxalq müqayisəli göstəricilər hazırlayır.
Eyni zamanda, qlobal xidmət iqtisadiyyatında “wellness” anlayışı son illərdə ən sürətlə inkişaf edən istiqamətlərdən birinə çevrilib. Beynəlxalq tədqiqatlara əsasən, qlobal “wellness” iqtisadiyyatı 2024-cü ildə 6,8 trilyon ABŞ dollarına çatıb, son on ildə təxminən iki dəfə böyüyüb. Mövcud proqnozlara görə bu göstəricinin 2029-cu ilədək 9,8 trilyon ABŞ dollarına yüksələcəyi gözlənilir. Hesabatlarda xüsusilə “mental wellness” istiqaməti ən sürətlə böyüyən sahələrdən biri kimi göstərilir.
Müasir beynəlxalq praktikada insanların fərdi inkişafına yönəlmiş xidmətlər müxtəlif anlayışlarla ifadə olunur. Ən geniş istifadə edilən terminlər sırasında Personal Wellness, Personal Development, Personal Growth, Mindfulness Training, Consciousness Development, Transformational Development, Wellbeing Services, Personal Transformation Programs və Self-awareness Programs yer alır. Terminlər fərqli olsa da, onların ortaq məqsədi insanın şəxsi potensialının inkişafına, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və rifahının dəstəklənməsinə yönəlmiş proqram və xidmətləri ifadə etməkdir.
Bu fəaliyyət istiqamətləri insanların özünü tanımasına, şəxsi və mənəvi inkişafına, fərqindəliyinin artırılmasına, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, daxili motivasiyasının gücləndirilməsinə, həyat məqsədlərinin və şəxsi dəyərlərinin müəyyənləşdirilməsinə, meditasiya və zehinlilik bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinə, ümumi rifahının dəstəklənməsinə yönəlmiş müxtəlif təlim, mentorluq, fasilitasiya və inkişaf proqramlarını əhatə edir.
Burada mühüm məqamlardan biri bu fəaliyyətlərin mahiyyətinin düzgün müəyyənləşdirilməsidir. Beynəlxalq praktikada qeyd olunan xidmətlər ümumilikdə insanların öyrənməsi, fərdi inkişafı və həyat bacarıqlarının gücləndirilməsinə yönəlmiş xidmətlər kimi qiymətləndirilir. Bu fəaliyyətlər tibbi xidmət, psixoterapiya və ya psixoloji diaqnostika ilə eyniləşdirilmir; onların məqsədi xəstəliklərin diaqnostikası və ya müalicəsi deyil, insanların şəxsi inkişaf prosesinin dəstəklənməsi və müxtəlif inkişaf proqramlarının həyata keçirilməsidir.
Bütün bunlar göstərir ki, son onilliklər ərzində dünyada insan kapitalının inkişafına yanaşma əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmişdir. Müasir dövrdə inkişaf dedikdə təkcə iqtisadi artım deyil, eyni zamanda insanın potensialının reallaşdırılması, rifahı, həyat keyfiyyəti və davamlı inkişafı da nəzərdə tutulur. Şəxsi inkişaf və rifah xidmətlərinin sürətli inkişafı da məhz bu qlobal transformasiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Bölmənin digər xəbərləri
