Ecazkar səsi ilə ölməzlik qazanmış böyük sənətkar
Bakı, 22 oktyabr (AZƏRTAC). Səsi ilə milyonların qəlbini riqqətə gətirmək, könülləri ovutmaq və ruh kimi əbədilik zirvəsinə ucalmaq hər sənətkara nəsib olmur.
“Qarabağ şikəstəsi”nə köçən, “Ağ çiçəy”inə hopan, “Sevgi nəğməsi”ndə, “Məhəbbət”ində qərar tapan bir səs də var musiqi dünyamızda. Şövkət Ələkbərova səsi. Milyonların qəlbində məhəbbət ocağı alovlandırmış Şövkət Ələkbərovanın səsi və ifası hər kəsə qismət olmayan və eyni zamanda hamının olan bir gözəllikdir.
Bir zamanlar xanım-xatın bir müğənninin ecazkar nəfəsi ilə dilə gələn bu səs indi musiqi xəzinəmizin incilərinə dönən lent yazılarında zamanın hüdudlarını aşaraq ölümsüzləşmişdir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2012-ci il 24 sentyabr tarixli Sərəncamı ilə bu il 90 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd olunan görkəmli müğənni, Xalq Artisti Şövkət Feyzulla qızı Ələkbərova 1922-ci il oktyabrın 21-də Bakıda anadan olmuşdur. Anasının istəyi ilə Şövkəti əvvəlcə musiqi məktəbinin kamança sinfinə qoysalar da ona başqa bir sənət yolu seçmək artıq gec idi. Müğənnilik qəlbi oxumaq arzusu ilə döyünən Şövkətin tale yazısına çevrilmişdi.
Şövkət Ələkbərova Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində Hüseynqulu Sarabskinin sinfini bitirdikdən sonra səhnə yaradıcılığına başlamışdır. 1937-ci ildə bədii özfəaliyyət kollektivlərinin müsabiqəsində iştirak etmişdir. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında keçirilən yekun konsertdə “Qarabağ şikəstəsi”ni oxuyan Şövkət Ələkbərova həmin gün səsi, ifası ilə bəyənilən üç istedadlı gəncdən biri olmuşdur. Sonradan həmin gənclərlə - Fatma Mehrəliyeva və Gülağa Məmmədov ilə sənət yolunda addımlamışdır.
Şövkət Ələkbərova 1938-1945-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi başlananda 19 yaşlı gənc qız geniş, işıqlı konsert salonlarında deyil, soyuq, ölüm dolu səngərlərdə çıxışı ilə on minlərlə insanların qəlbinə hərarət bəxş etmişdir.
1945-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti işləyən Şövkət Ələkbərovanın ifasında səslənən xalq mahnıları, muğamlar, bəstəkar mahnıları Azərbaycanı oba-oba dolaşmışdır. Bu səs yurdumuzun sərhədlərini aşaraq dünyaya yayılmışdır. Şövkət Ələkbərova Azərbaycan musiqisinin yorulmaz təbliğatçısı idi. Azərbaycanı keçmiş SSRİ-nin bir çox şəhərlərində, həmçinin Fransa, İsveçrə, Şri-Lanka, Əfqanıstan, Hindistan, Misir, Əlcəzair, İran, Türkiyə, Polşa və digər xarici ölkələrdə uğurla təmsil edən Şövkət Ələkbərovanın repertuarında “Segah”, “Qatar”, “Şahnaz” kimi muğamlar, Azərbaycan bəstəkarlarının və Orta Şərq xalqlarının mahnıları əsas yer tuturdu. Onun xarici ölkələrə hər qastrol səfərindən sonra Şövkət səsinin, ifasının heyranlarının sayı sürətlə artırdı.
Məlahətli, yumşaq tembrli səsi olan Şövkət Ələkbərovanın ifaçılığı üçün yüksək vokal mədəniyyəti, dərin emosionallıq və lirizm səciyyəvidir. Məharətli improvizasiya ustalığı onun muğam yaradıcılığının əsas xüsusiyyətlərindəndir.
Görkəmli müğənni dünya şöhrətli Azərbaycan bəstəkarları Fikrət Əmirovun, Cahangir Cahangirovun, Səid Rüstəmovun, Tofiq Quliyevin, Süleyman Ələsgərovun və başqalarının mahnılarının ilk ifaçısı olmuşdur. Müğənnini fərqləndirən əsas cəhət öz səsi ilə istənilən nəğməni şöhrətləndirməsi idi. Həmçinin, indi heyrətlə, məftunluqla dinlədiyimiz mahnıların bir çoxu elə Şövkət Ələkbərovanın səsi, ifası üçün yazılmışdır. Onun ifasında səslənən hər bir muğam və mahnı Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin qızıl fonduna daxil olaraq xalqın milli mədəni sərvətinə çevrilmişdir.
Taleyin zərbələri, yaxın adamların itkisi onu ruhdan salmamış, dinləyicilərdən və tamaşaçılardan məlahətli səsi və ifasını əsirgəməmişdir.
Səhnəyə üz tutanda ona böyük sənətkarlar yol vermişdilər. O da bunu bir mənəvi borc kimi gənclərə qaytarmışdır. Asəf Zeynallı adına, Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəblərində dərs deyən sənətkar yetirmələrinə musiqi sənətində yalnız peşəkarların, fədakarların keçə biləcəyi yolu tanıtmışdır. Şövkət Ələkbərova tələbələri üçün təkcə sənət deyil, həm də insanlıq məktəbi olmuş, onların hər birinə ana qayğısı ilə yanaşmışdır.
Görkəmli müğənni 1993-cü il fevralın 7-də gözlərini əbədi olaraq yummuş, haqq dünyasına qovuşmuşdur.
Onun əbədiyaşar sənət naminə çəkdiyi zəhmətlər layiqincə qiymətləndirilmiş, 1959-cu ildə Azərbaycanın Xalq Artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. Ümummilli lider Heydər Əliyev müvafiq Sərəncamı ilə Şövkət Ələkbərovanın 80 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd edilmişdir. Bu günlər isə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə böyük sənətkarın 90 illik yubileyi qeyd olunur.
Şövkət səsi qeybə çəkilməmiş, əbədi bir ömür qazanmışdır. Bu əbədi ömürdə böyük sənətkarın ölməz irsinə dünya durduqca, zaman keçdikcə onun təkrarolunmaz ifasında “Oxu, gözəl” mahnısındakı sətirlərə nəzirə kimi səslənən bu misralarla müraciət olunacaqdır: Oxu, Şövkət, oxu, Şövkət, qoy səsin, Ürəklərdə kaman kimi titrəsin...
Gözəl Ağayeva
AZƏRTAC-ın müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
