İtaliya azərbaycanlıların gözü ilə: Ravenna
Bakı, 16 dekabr, AZƏRTAC
Ravenna İtaliyanın şimal-şərqindəki Emiliya-Romanya regionunda və Adriatik dənizinin sahilindən 10 kilometr uzaqlıqdakı düzənlikdə yerləşən şəhərdir. Bu şəhər keçmişdə öz limanı sayəsində böyük əhəmiyyətə malik olub. Ravenna öz tarixində üç dəfə müxtəlif imperiyaların paytaxtı olub. Burada hər addımbaşı müxtəlif epoxalara aid abidələr görmək olar. Onlar şəhər boyu bütün küçə və meydanları bəzəyir. Turistlər Ravennanı həm də incəsənətinə, qastronomik ənənələrinə, dənizə yaxın olmasına, şəhəri əhatə edən zəngin təbiətinə görə sevirlər.
“Xalq” meydanı və italyansayağı qəhvənin sirləri
Xatırlatdığımız kimi, Ravenna adi şəhər deyil və üç dəfə imperiya paytaxt olub. O, Qərbi Roma imperiyasının mövcudluğunun son mərhələsində (402-403-cü illər) ilk dəfə əsas dövlət şəhəri seçilib. Həmin vaxt hakimiyyətdə olan imperator Qonori şərqdəki dənizlərə nəzarət etmək məqsədilə Ravenna limanında 250-dən çox qayıqdan ibarət hərbi donanma yerləşdirib. Qot krallığı zamanında Ravenna kral Teodorixin (493-526-cı illər) dövlətinin paytaxtı, sonra isə 200 ilə yaxın müddətdə Bizans imperiyasının baş şəhəri (553-751) olub.
Dövrümüzdə Ravenna özünün strateji əhəmiyyətini itirib, amma tarixi cazibəsini qoruyub saxlayıb. Bir-birinin ardıca düzülmüş şəhər darvazaları və çoxlu qədim meydanları sayəsində bu şəhərdə indiyədək Qədim Roma dövrünün və Orta əsrlərin, habelə İtaliya krallığının yarandığı (XIX əsr) Risorcimento zamanının izlərini görmək mümkündür.
Ravennanın monumental darvazaları indi də şəhərin tarixi mərkəzinin girişidir və piyada zonalarında gəzinti üçün oriyentir olaraq qalır. Darvazalardan birindən keçməklə, siz özünüz üçün Ravennanın meydanlarını, şəhər sakinlərinin görüş yerini, ən yaxşı mağaza və restoranların yerləşdiyi məkanı kəşf edirsiniz. Şəhərin əsas meydanlarından biri olan Piazza del Popolo (Xalq meydanı) yeddi əsrdən artıq bir dövrdə hökumət müəssisələri binalarının yerləşdiyi və bütün şəhər sakinlərinin toplaşdığı məkan olub.
Piazza del Popolo meydanı
Bu meydan sutkanın hər hansı saatında da izdihamlıdır, çünki bir çox mərkəzi küçələrin kəsişdiyi məkanda yerləşir. İnsanların axışdığı bu meydanda çoxlu kafe və restoranlar var. Həmin kafelərdən birinə daxil olaraq qəhvə sifariş etdik və eyni zamanda, İtaliyada bu içkinin istehlakı mədəniyyəti barədə çoxlu məlumatlar əldə etdik. Kafelərin əksəriyyətində qəhvənin süzüldüyü piştaxtanın yanında onu ayaq üstə içən müştəriləri görürük. Bu, sadəcə sərfəlidir: əgər masa arxasında otursanız, həmin qəhvə sizə daha baha başa gələcək. Ofisiantdan sadəcə qəhvə istəsəniz, ehtimal ki, sizə...espresso gətirəcək. Yəni masanın üzərində içərisində 00,4-00,5 litr həcmində içki olan kiçicik bir fincan görəcəksiniz. İndi dəqiqləşdirmək lazımdır: siz məhz hansı qəhvəni içmək istərdiniz? Alışılmış bir fincan qəhvə üçün amerikano (onda sizin espressoya qaynar su əlavə edəcəklər), yaxud filtr-qəhvə sifariş edin. Nəzərə almalısınız ki, südlə içilən populyar qəhvə növləri olan kapuçino və ya latte-makiatonu İtaliyada ancaq günortaya qədər içirlər, çünki onların yüksək doydurucu keyfiyyətləri var. Əlbəttə, bu qayda turistlərə şamil edilmir, həm də yerli sakinlər gəlmələrin “qəribə” zövqlərinə çoxdan alışıblar.
Mozaika şəhəri: qədim dövrlərdən günümüzədək
Ravennada əsrlər boyu ən üstün incəsənət növü mozaika olub. İndi də onları hər yerdə - muzeylərdə, parklarda, binaların fasadında, tarixi mərkəzdə yerləşən mağazaların vitrinlərinin tərtibatında və hətta yol işarələrində görmək olar. Ravennanın mozaika sənətinin tarixi ilə tanışlığın başlanğıc nöqtəsi qədim arxeologiya abidəsi olan Daş Xalçalar Evinin (Domus of the Stone Carpets) ziyarət edilməsidir. Bu abidə I və VI əsrlərdə tikilmiş və “daş xalçaları” - mərmər və mozaik döşəmələri olan yaşayış evlərinin kompleksidir. Həmin kompleks yüksək dekorativ dəyərə malikdir. O, 1993-1994-cü illərdə tikinti işləri zamanı yerin üç metr altında aşkar edilib. Binaların arasında sahəsi 700 kvadratmetr olan iqamətgah ("Bizans sarayı" adlanır) diqqəti cəlb edir. Saray 14 otaq və iki həyətdən ibarətdir. Bu iqamətgah VI əsrdə tikilib və istifadə olunan tikinti materiallarının dəyərini və dizaynın zənginliyini nəzərə alsaq, ev yəqin ki, çox varlı bir ailəyə məxsus olub. Buradakı bütün otaqlar mərmər inkrustasiya və ya incə naxışlı və fiqurlu əlavələri olan polixrom mozaika ilə döşənib. Yoxuşa aparan yollar ərazinin bütün perimetri ətrafında gəzməyə və döşəmə mozaikasından zövq almağa imkan verir.
Bu mozaikanın 1500 yaşı var
Ravennada antik dövrün ənənələri öz əksini müasir incəsənətdə tapıb. Şəhərin müxtəlif yerlərində daha çox qeyri-adi mozaika kombinasiyalarına rast gəlmək olar. Məsələn, tarixi mərkəzdə bir çox bina və qapılar gül təsvirləri olan mozaikalarla bəzədilib. Layihə “Fiori di Ravenna” (“Ravenna çiçəkləri”) adlanır. Mozaika panelləri yerli rəssamlar tərəfindən hazırlanır və adətən evlərin nömrə lövhələrinin yanında yerləşir.
Başqa bir nümunə, məşhur Ravenna mozaika rəssamı Marko Bravura tərəfindən hazırlanmış və yerinə yetirilmiş natural ölçüdə olan bir rulon saman heykəlidir. O, Ravenna İncəsənət Muzeyinin (MAR) girişinin qarşısındakı çəmənlikdə yerləşir. Görə bildiyimiz muzeyin ekspozisiyası müasir mozaikaların böyük kolleksiyasını təqdim edir. Burada, həmçinin əcnəbi xadimlərin mozaika sənətinə baxışlarını əks etdirən əsərlər də nümayiş etdirilir.
Mozaika texnikası ilə hazırlanmış saman rulonu
Рынок как воплощение истории и культуры
Ravennadan ayrılmazdan əvvəl onun Mərkəzi qapalı bazarını ziyarət etməyə dəyər. Bu, Piazza del Popolo yaxınlığında yerləşən geniş ticarət məkanıdır. Siz burada ənənəvi yeməklərin dadına baxa və yerli məhsullar ala bilərsiniz.
Bazarın yerləşdiyi ərazi -indiki Piazza Andrea Costa meydanı qədim zamanlardan bəri mühüm ticarət mərkəzi kimi tanınır. Tarix boyu burada, iki su axınının (Padenna və Flumisellum çayları) kəsişdiyi yerdə müxtəlif sənətkarlıq emalatxanaları və bazarlar yerləşirdi. Qonşu küçələrin adları - Via Ponte Marino (Dəniz körpüsü) və ya Vicolo Padenna (Padenna zolağı) və qədim zamanlardan balıqçılar cəmiyyətinin iqamətgahının yerləşdiyi Casa Matha meydanına baxan binaların tarixi indi də qədimliyin əyani sübutu kimi qalır. Qapalı bazarın tarixi orta əsrlərə gedib çıxır. Hələ X əsrdə burada balıq satıcıları və parça mağazaları, tacir piştaxtaları var idi. XIX əsrdə bu ərazidə qapalı balıq bazarı tikilib. O vaxtdan bəri bazar bir neçə dəfə yenidən qurulub və bərpa edilib, sonuncu rekonstruksiya işləri isə 2020-ci ildə tamamlanıb.
Ravennanın Qapalı bazarı
Bu gün burada müxtəlif məhsullar olan piştaxtalar, mağazalar, çörək sexi, balıq restoranları, yeməkxana, dondurma dükanı fəaliyyət göstərir. Qapalı bazar həm də aşpazlıq dərsləri və dequstasiyalardan tutmuş panel müzakirələrinə qədər mədəni tədbirlərin təşkili məkanına çevrilib. 2008-ci ildə Ravennanın Qapalı bazarı tarixi və bədii maraq kəsb edən məkan, 2023-cü ildə isə "Emiliya-Romanyanın tarixi bazarı" kimi tanınıb.
Bölmənin digər xəbərləri
