Naxçıvan həmişə müstəqillik və dövlətçilik uğrunda mübarizənin ön cərgəsində olmuşdur
Bakı, 19 yanvar (AZƏRTAC). Erməni silahlı birləşmələri xarici havadarlarının köməyi ilə 1990-cı il yanvarın 19-da Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonuna gözlənilmədən hücum edərək Kərki kəndini işğal etdilər. Əhali bütün qüvvəsini səfərbər edərək Sədərək rayonunu erməni işğalından qorudu. Yerli hökumətin Moskvaya - Sov.İKP MK-ya və Azərbaycan KP MK-ya müraciətlərinə baxmayaraq heç bir tədbir görülmədi. Taleyin hökmünə buraxılmış Naxçıvan vəziyyətdən çıxış yolunu SSRİ-nin tərkibindən çıxmaqda gördü. Qars müqaviləsinə əsasən Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının (MSSR) Ali Soveti 1990-cı il yanvarın 19-da SSRİ-nin tərkibindən çıxmaq barədə qərar qəbul etdi. Bununla da Sovet İttifaqının tarixində analoqu olmayan hadisə baş verdi. Bu qərar SSRİ-nin tərkibindən hər hansı bir müttəfiq respublikanın deyil, muxtar qurumun çıxması haqqında qərar idi. Bu hadisə Sovet məkanında böyük sensasiya doğurmaqla yanaşı Azərbaycan xalqının müstəqillik uğrunda mübarizəsinə təkan vermiş oldu.
Həmin dövrdə Naxçıvanın sərhəd kəndlərinə ermənilərin silahlı basqınları təsadüfi xarakter daşımırdı. Bu, ermənilərin Sovet dövlətinə rəhbərlik edənlərlə birlikdə Azərbaycana qarşı hazırladıqları böyük planın tərkib hissəsi idi. Azərbaycana qarşı torpaq iddiaları ilə çıxış edən Ermənistan Moskva tərəfindən daim dəstəklənirdi. Azərbaycanın sərhəd kəndlərində əhalidən ov tüfənglərinin də yığıldığı zaman Ermənistanda əhali sürətlə silahlanırdı. Plan ondan ibarət idi ki, əliyalın insanların üzərinə edilən silahlı basqın nəticəsində əhali Naxçıvandan qaçsın və bu bölgə də Dağlıq Qarabağla bərabər asanlıqla işğal edilsin. Ermənilərin Naxçıvana məhz 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə təcavüz etmələri də təsadüfi deyildi. Çünki Bakıya qoşun yeridilməsi və qanlı aksiyanın törədilməsi bütün diqqəti paytaxta yönəldəcəkdi.
Lakin naxçıvanlıların mərdliklə doğma torpağın müdafiəsinə qalxması, şəhidlər verərək el-obanı müdafiə etmələri ermənilərin planını pozdu.
1990-ci ilin yayında ümummilli lider Heydər Əliyevin Naxçıvana qayıdışı bu qədim Azərbaycan torpağının xilasında mühüm amil oldu. 1991-ci ilin sentyabrında Naxçıvanda daha bir mühüm addım atıldı. Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin iclasında Heydər Əliyev quruma sədr seçildi. Ulu öndərin təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının adından “Sovet Sosialist” sözləri götürüldü. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin həmin iclasında Azərbaycanın üçrəngli bayrağı təntənəli şəkildə zala gətirildi və Azərbaycan Respublikasının rəsmi dövlət bayrağı elan edildi.
Sovet İttifaqının dağılması ərəfəsində və müstəqilliyin ilk illərində blokada şəraitində yaşayan Naxçıvan mərkəzi hökumətin diqqətindən kənarda qalmışdı. Heydər Əliyev şəxsi nüfuzu sayəsində qonşu Türkiyə və İranla əlaqələr yaradaraq Naxçıvanı iqtisadi blokadanın çətinliklərindən qurtardı.
Ermənistanın Naxçıvanı blokadada saxlaması da səbəbsiz deyildi. Onlar elə düşünürdülər ki, əhali blokada şəraitinin yaradacağı sosial-iqtisadi problemlərdən təngə gəlib bölgəni tədricən tərk edəcəkdir. Lakin ermənilərin bu arzusu ürəyində qaldı. Naxçıvan əhalisi çətinliklərə mərdliklə sinə gərdi. Müdrik siyasətçi Heydər Əliyevin gərgin əməyi nəticəsində tez bir zamanda Türkiyə ilə əlaqələr yarandı. Naxçıvanın sosial-iqtisadi həyatında əsaslı dönüş, böyük dəyişikliklər baş verdi.
Bu gün Prezident İlham Əliyevin diqqət və qayğısı sayəsində Naxçıvan inkişaf edir. Blokada şəraitində yaşamasına baxmayaraq, Naxçıvan indi Azərbaycanın ən çox inkişaf etmiş bölgələrindən birinə çevrilmişdir.
Bölmənin digər xəbərləri
