Bakı, 25 yanvar (AZƏRTAC). Azərbaycanın Avropa Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul olunmasından 11 il keçir.

Müasir dövrdə Ümumavropa məkanında insan hüquqlarının qorunması və gənc müstəqil dövlətlərdə demokratik proseslərin inkişaf etdirilməsi istiqamətində, habelə beynəlxalq münasibətlər sisteminin tənzimlənməsində, qitədə sülhün, təhlükəsizliyin qorunmasında, qlobal problemlərin həllində müstəsna rol oynayan Avropa Şurası öz strukturuna, işinin çoxşaxəliliyinə görə mürəkkəb bir sistemdir. Bu gün Avropada ən aktual problemlərdən olan insan hüquqlarının məhəlli səviyyədə müdafiəsi ilə müxtəlif institutlar, o cümlədən Avropa İttifaqı və ATƏT məşğul olsa da, “insan hüquqlarının müdafiəsi üçün Avropa sistemi” dedikdə, bir qayda olaraq, Avropa Şurasını və onun çərçivəsində yaradılan nəzarət mexanizmlərini nəzərdə tuturlar.

Uzun müddət, təxminən 60 illik dövr ərzində aşkar edilmiş bəzi zəif cəhətlərinə və nöqsanlarına baxmayaraq, Avropa Şurası insan haqlarının müdafiəsi üçün ən yararlı sistem kimi özünü təqdim edərək Avropa insan haqlarının beynəlmiləlləşməsinə, onların universal mahiyyət kəsb etməsinə, beynəlxalq münasibətlərin predmetinə və qayğısına çevrilməsinə güclü təkan vermişdir.

Müstəqil Azərbaycan Respublikası bu gün demək olar ki, əksər nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların üzvüdür. Avropanın demokratik və təhlükəsiz əraziyə çevrilməsinə kömək üçün üzv dövlətlər arasında sıx əlaqələr yaratmasında müstəsna xidmətlərə malik olan Avropa Şurası ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın siyasi təhlili, aktuallığı baxımından digər sadaladığımız qurumlarla müqayisədə daha yüksəkdə durur.

2001-ci il yanvarın 17-də Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin nümayəndələri səviyyəsində keçirilmiş iclasda Azərbaycanın bu təşkilata üzv qəbul olunması barədə qərar qəbul edilmişdir. Bundan bir neçə gün sonra - yanvarın 25-də isə Avropa Şurasının binası önündə Azərbaycanın üçrəngli bayrağı qaldırılmışdır.

Azərbaycanın Avropa Şurasına qəbulu beynəlxalq münasibətlər sistemində ölkəmizin mövqelərinin əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndirilməsinə səbəb oldu. Azərbaycanın bu təşkilata üzv qəbul edilməsi ilə Avropa strukturlarında mövqeyi gücləndi. Azərbaycan bununla da həqiqətlərini dünyaya bəyan etmək üçün daha bir beynəlxalq tribuna qazandı.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu proses xeyli vaxt aparsa da, bəzi qüvvələr müqavimət göstərsələr də, ulu öndər Heydər Əliyevin prinsipial və ciddi elmi əsaslara söykənən siyasəti Azərbaycanın Avropa Şurasının sıralarında təmsil olunmaq arzusunu gerçəkləşdirdi. Dünyanın əksər beynəlxalq təşkilatlarında olduğu kimi, burada da erməni lobbisinin təsir imkanları yüksək olduğundan qarşıda ciddi problemlərin həlli vəzifəsi dayanırdı.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin gərgin əməyi sayəsində Azərbaycanın bu mötəbər quruma üzv qəbul edilməsi ilə rəsmi Bakı xarici siyasətdə qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərindən daha birini reallaşdırmış və ölkəmiz Avropa ailəsində layiqli yerini tutmuşdur. Buna qədər isə ölkədə insan hüquq və azadlıqlarının başlıca prinsipləri bərqərar edilmiş və ulu öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasında özünün təsdiqini tapmışdır.

Hüquqi dövlət quruculuğu yolunda demokratik təsisatların inkişafını strateji hədəf kimi müəyyənləşdirən Azərbaycan bir sıra beynəlxalq saziş və konvensiyalara qoşulmuşdur. Şərqdə ilk dəfə olaraq məhz Azərbaycan qətiyyətlə tarixi qərar verərək ölüm hökmünü ləğv etmişdir. Bütün bunların nəticəsi olaraq Azərbaycan daha bir beynəlxalq təşkilata daxil olmuşdur.

2001-ci il yanvarın 25-də Strasburqda Azərbaycanın Avropa Şurasına üzv qəbul olunmasına həsr edilmiş rəsmi mərasimdə ümummilli lider Heydər Əliyevin ölkəmizin Ümumavropa dəyərləri xəzinəsinə töhfələr verməyə hazır olduğu barədə söylədiyi fikir zaman keçdikcə təsdiqini tapmışdır. Azərbaycan Avropa Şurasının inkişafına layiqli töhfəsini vermişdir. Azərbaycan artıq Avropa ailəsində özünə möhkəm yer tutmuş və burada kifayət qədər böyük nüfuz sahibidir. Azərbaycan nümayəndə heyətinin Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı (AŞPA) 11 illik fəaliyyəti də bunu aydın göstərir. Bu, ölkəmizin beynəlxalq imicini möhkəmləndirməklə bərabər, həm də Ermənistanın təcavüzkar siyasətini ifşa etməyə, saxta erməni təbliğatının qarşısını almağa imkan yaratmışdır.

2003-cü il yanvarın 27-də İlham Əliyevin AŞPA-nın sədr müavini və büro üzvü seçilməsi isə Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində əldə etdiyi ən böyük uğurlardan biri olmuşdur. Yeni statusla fəaliyyətə başlayan İlham Əliyevin ilk addımı da məhz Ermənistanın təcavüzkar siyasətinin nəticələrini beynəlxalq aləmə çatdırmaqdan ibarət olmuşdur. Müzakirələr zamanı Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar siyasəti pislənmiş və bunun bütün beynəlxalq hüquq normalarına zidd olduğu bəyan edilmişdir.

Praqmatik və rasional lider İlham Əliyevin qətiyyəti ilə sonralar bu məsələ daha dərinləşmişdir. AŞPA-nın 2003-cü il yaz sessiyasında isə “Avropada muxtar vilayətlərin təcrübəsi” mövzusunda müzakirələr zamanı məhz İlham Əliyevin təklifi ilə muxtar vilayətlərin ərazi bütövlüyünü pozmaq səlahiyyətinə malik olmadığı kimi mühüm və prinsipial bir müddəa sənədə əlavə olunmuşdur. Bu, faktiki olaraq, Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimin tələbləri qarşısına sədd çəkən çox mühüm amil olmuşdur. Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, məhz Prezident İlham Əliyevin nümayəndə heyətinə rəhbərlik etdiyi qısa bir müddətdə AŞPA-da Azərbaycan həqiqətlərini özündə ehtiva edən 30-dək sənəd hazırlanmış və təşkilatın rəsmi sənədləri kimi yayılmışdır. AŞPA-nın sənədlərində Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsi faktı əksini tapmışdır.

Bu beynəlxalq təşkilatın yüksək vəzifəli şəxslərinin Azərbaycana səfərləri Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı verdikləri bəyanatlar, ölkəmizin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəkləmələri bir daha Azərbaycanın AŞPA-dakı güclü mövqeyini sübut edir.

Azərbaycan Prezidentinə AŞPA-nın Fəxri üzvü diplomu və medalı təqdim olunması bu təşkilatın İlham Əliyevin səmərəli fəaliyyətinə verdiyi yüksək qiymət kimi dəyərləndirilir. AŞPA-nın sədri Piter Şider Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə Fəxri üzv diplomunu və medalını təqdim edərkən demişdir: “Biz ən fəal deputat və nümayəndə heyətinin rəhbəri, habelə AŞPA-nın ən fəal rəhbərlərindən biri, nəhayət ən fəal dövlət başçısı kimi qiymətləndirdiyimiz Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevi yenidən öz yanımızda görməkdən fərəh hissi keçiririk. Sizin Avropa dəyərlərinə, Avropa Şurasına xüsusi diqqətiniz hamımızda minnətdarlıq hissi doğurmuşdur”.

Prezident İlham Əliyevin AŞPA-da gördüyü işlər nəticəsində Azərbaycan nümayəndə heyətinin qurumda rolu əhəmiyyətli dərəcədə artdı. Azərbaycan torpaqlarının ermənilər tərəfindən yox, məhz Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildiyi faktını Avropa Şurası rəsmən tanıdı. İşğal olunmuş bölgələrin adları isə AŞPA-nın rəsmi sənədində yazıldı. Dövlətimizin başçısının fəaliyyəti nəticəsində Avropa Şurası Azərbaycan reallıqlarını qəbul edir, ermənilərin saxta məlumatlarına inanmır və Ermənistanı işğalçı kimi tanıyır.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin istər AŞPA-da nümayəndə heyətimizə rəhbərlik etdiyi dövrdə, istərsə də bugünkü fəaliyyətində mükəmməl diplomatik gedişləri və möhkəm qətiyyəti sayəsində ölkəmiz Avropa Şurasında aparıcı dövlətlərə bir sırada dayanır.

Bu gün Azərbaycan dövlətinin xarici diplomatiya kursu ölkənin müstəqilliyinin, təhlükəsizliyinin, ərazi bütövlüyünün təmin olunması, respublikamızda iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi üçün mövcud əlverişli şəraitin qorunub saxlanılması, digər dövlətlərlə formalaşmış bərabərhüquqlu və faydalı münasibətlərin sərhədlərinin genişlənməsi və balanslaşdırılmış praqmatik xarici siyasətin həyata keçirilməsindən ibarətdir.

Azərbaycanda bütün sahələrdə həyata keçirilən islahatlar ölkəmizin beynəlxalq imicini daha da möhkəmləndirmiş, dünya iqtisadi sisteminə sıx inteqrasiya uğurlarımızı şərtləndirmişdir.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ulu öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu mükəmməl konsepsiya əsasında beynəlxalq təşkilatlarla həyata keçirilən münasibətlərin nizamlanması prosesinə xüsusi diqqət yetirilir.

Albina Atlıxanova

AZƏRTAC-ın müxbiri