Ukrayna növbəti sınaq qarşısında: ölkə prezident seçkilərinə köklənir
Kiyev, 6 sentyabr, AZƏRTAC
Ukrayna növbəti sınaq qarşısındadır. Cəmi altı aydan sonra ölkədə prezident seçkiləri keçiriləcək. Ukrayna Seçki Məcəlləsinə görə, prezident seçkisi martın 31-də keçirilməlidir. Bu seçkilərin Ukraynanın ictimai-siyasi həyatında yeni mərhələ olacağı şübhə doğurmur. Belə ki, ölkədə baş verən inqilabdan ötən müddətdə əsas diqqət siyasi sabitlik yaradılmasına, ordu quruculuğuna, sosial rifahın yüksəlməsinə yönəlmişdisə, növbəti mərhələdə NATO və Avropa İttifaqına üzvlük, hərbi münaqişənin həlli, iqtisadi rifah və bu kimi digər məsələlər prioritet mövzular olacaq.
Onu da qeyd edək ki, artıq sentyabrın 3-də Ukrayna prezidenti Pyotr Poroşenko parlamentə konstitusiyaya dəyişikliklər edilməsi haqqında qanun layihəsini təqdim edib. Layihədə Ukraynanın Avropa İttifaqı və NATO-ya inteqrasiyası kursunun dönməz xarakter daşıdığı əks olunub.
Prezidentliyə iddialıların çoxluğu və yeni rekord
Bu seçkilərdə prezidentliyə namizədlərin sayına görə yeni rekord qeydə alınacağına dair artıq müxtəlif fikirlərə rast gəlinir. 20-dən çox iddialı prezident seçkilərinə qatılacağına dair ictimai açıqlama ilə çıxış edib. Ukrayna Seçiciləri Komitəsinin rəhbəri Aleksey Koşelin yerli mətbuata verdiyi açıqlamada prezidentliyə namizədlərin sayının 30-a çatacağını proqnozlaşdırıb. Namizədlərin seçki platformasında əsas xəttin Şərqi Ukraynada münaqişənin həllinə dair tezislərin olacağı şübhə doğurmur, çünki yerli sosial qurumların apardığı sorğudan məlum olur ki, əhalinin 70 faizə yaxını yeni prezidentdən münaqişənin həllini gözləyir.
Aparılan sorğulardan o da məlumdur ki, prezidentliyə namizədliyə iddialı olan hazırkı prezident Petro Poroşenko, Ukraynanın sabiq baş naziri, “Batkivşina” partiyasının lideri, deputat Yuliya Timoşenko, sabiq müdafiə naziri, “Qrajdanskaya pozitsiya” partiyasının rəhbəri, deputat Anatoliy Qriçenko, 2012-2014-cü illərdə ölkənin baş nazirinin müavini işləmiş, Ali Radada müxalifət blokunun lideri Yuriy Boyko, radikallığı ilə seçilən deputat Oleq Lyaşko seçici rəğbətinə görə ilk beşlikdə yer alırlar. Yerli sorğular həm də onu göstərir ki, əhalinin bir qismi yeni siyasətçilərə meyillənir.
Hakimiyyətdaxili müzakirələr: Prezident, yoxsa parlament respublikası?
Hazırkı prezident Poroşenkonun hakimiyyətdən prezidentliyə vahid namizədin olacağını söyləmək mümkündür. Artıq Baş nazir Qroysman seçkilərdə namizədliyini irəli sürməyəcəyini bəyan edib. Poroşenko ilə, yumşaq ifadə etsək, yola getməyən erməni əsilli daxili işlər naziri Arsen Avakovun da prezident postuna iddialı olduğu sezilmir. Düzdür, Ukrayna Qərb və Rusiya üçün strateji ərazi olduğu üçün proseslərin hər an dəyişəcəyini gözləmək olar. Xüsusilə, artıq hakimiyyət daxilində dövlətin idarəçilik formasında dəyişikliklə bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur. Avakov hesab edir ki, Ukrayna konstitusiyasına dəyişiklik edilərək ölkə parlamentli respublikaya çevrilməli və prezidentin bir çox səlahiyyətləri Ali Radaya verilməlidir. Bu təklifə hakimiyyət daxilində dəstək mövcuddur. Ukrayna prezidentinə yaxın dairələr isə bunun tam əleyhinə çıxır. Onlar hesab edirlər ki, Ukraynanın bugünkü durumu, müharibə şəraitində olması parlamentli respublika üçün risklidir.
Beləliklə, siyasi proseslər onu göstərir ki, ən azından növbəti beşillikdə Ukraynanın parlamentli respublikaya keçməsi real deyil.
Rəy sorğuları: Ukrayna xalqı yeni inqilablarda maraqlı deyil
Ukraynada hakimiyyətin inqilab yolu ilə dəyişdirilməsi müasir tarixin əsas xətti olduğundan, hamını yenidən “meydan” hadisələrinin baş verməsi ehtimalı düşündürür. Bu, həm də ölkəyə sərmayə qoyan biznes dairələrini narahat edir. Son beş ildə Ukrayna iqtisadiyyatına Qərbin maliyyə qurumlarından pul axınını nəzərə alsaq, bu mövzunun çox aktual olduğunu düşünmək olar.
Yerli rəy sorğuları onu göstərir ki, Ukrayna xalqının böyük əksəriyyəti hakimiyyətin inqilabla deyil, demokratik seçki yolu ilə dəyişdirilməsinin tərəfdarıdır. Birincisi, inqilabi hadisələrin acısını görən əhali ölkə üçün, ilk növbədə, sabitliyin, təhlükəsizliyin vacibliyini anlayır. Milli ictimai fikir ondan ibarətdir ki, yaxşını da, pisi də seçki yolu ilə seçmək xalqın, dövlətin təbii inkişaf yoludur. Çünki qeyri-sabitlik xarici investorların ölkədən imtinası deməkdir. Bundan isə son nəticədə sadə xalq əziyyət çəkir. İkinci bir tərəfdən qeyri-sabitlik ölkəni üçüncü qüvvələr üçün poliqona çevirir.
Yerli siyasətçilərin açıqlamalarında 2019-cu il seçkiləri öncəsi hakimiyyətin inqilab yolu ilə dəyişdirilməsinin real görünmədiyi qeyd edilir.
Emil Hüseynli
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Kiyev
Bölmənin digər xəbərləri
