Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

QAN YADDAŞI

Xocalı soyqırımına aparan hadisələr – Şahidin dili ilə

Xocalı soyqırımına aparan hadisələr – Şahidin dili ilə

Bakı, 27 fevral, Ceyhun Xəlilov, AZƏRTAC

Xocalıda törədilən dəhşətli soyqırımıdan 32 il keçməsinə baxmayaraq, faciə ərəfəsində baş vermiş hadisələri yaşayan insanların ağrı-acıları hələ də qəlblərindədir.

Onlardan biri olan Əvəz Məmmədov soyqırımına aparan hadisələr barədə AZƏRTAC-a danışıb.

Əvəz Məmmədov həmin hadisələri belə xatırlayır: “Xocalı ilə Xankəndini bizim kənd birləşdirirdi. Xocalıya daxil olmaq üçün Cəmillidən keçmək lazım idi. Aramızdakı məsafə təxminən bir kilometr idi. Buna görə də düşmənin hədəfinə çevrilmişdi.

Ermənilərlə bizim aramızda daim münaqişələr baş verirdi, amma daha çox 1988-ci ildən sonra nifrətləri artmağa başladı. İlk illər həqiqətən də bizə toxunmurdular - həmişəki kimi, bizdən qorxur, çəkinirdilər. Ancaq elə ki, silahlandılar, texnikaları gəldi, arxayınlaşdılar, başladılar müqavimətə, təxribata. 1989-cu ilin fevralın 13-də Xankəndidə nümayiş keçirirdilər, tonqallar qalayır, günlərlə orada yatırdılar. Həmin ərəfələrdə qərara gəldik ki, gedib nə etdiklərinə baxaq, görək nə mitinqidir. Xankəndiyə getmək üçün ermənilərin kompakt yaşadıqları Xənəzək adlanan ərazidən keçmək lazım idi. Xənəzəkdən keçəndə mağazadakı satıcı bizə salam vermədi, səbəbini başa düşməyib soruşduq, dedi ki, bizə sizə salam verməyə icazə vermirlər. Həmin hadisələrdən sonra ağdamlılar nümayiş keçirəndə həmin ermənilər bizə sığındılar. Əvvəl mənə salam verməyən Edo “Bir şey olsa, gələcəyəm sizə, məni qoruyarsan” demişdi. Bax, onlar elə ikiüzlü idilər”.

O deyir ki, ermənilər silahdan əvvəl onları daşa tuturdular. Yolların qırağında gizlənir, avtobus və ya avtomobil keçdikdə çıxıb daş atır, sonra atəş açırdılar. Həmin hadisələr zamanı bir neçə nəfər gözündən, başından ciddi xəsarət almışdı. Meşəlidən Əli var idi, mənimlə birgə xəstəxanada qalırdı, o da məhz həmin hadisələrdə yaralanmışdı.

Bizim kəndə giriş-çıxış üçün bir avtomobil yolu var idi. Elə o vaxtdan ermənilər həmin yolu bağladılar. Orada mühasirədə qaldıq, bizim üçün iki vertolyot ayırdılar, gündə bir dəfə Ağdamdan və Şuşadan gəlirdi. Gündə bir dəfə gedib-gələ bilirdik, o da çox vaxt bazarlıq üçün olurdu. Vertolyotlar gedəndən sonra qalırdıq əlacsız, yaralımız da olsa, hücum da olsa, heç nə etmək olmurdu.

Gərginliyin ilk illərində rus hərbçiləri demək olar hər ay kəndi mühasirəyə alır, yoxlama aparır, olan-qalan silahlarımızı yığırdılar. Məqsəd də guya sülhü bərqərar etmək idi, guya biz onlara qarşı təxribat törədə bilərdik. Kənddə demək olar silah yox idi. İyirmi kişiyə bir silah tapılmazdı.

1988-ci ildə - Sumqayıt hadisələrindən iki gün sonra Xocalıdan kəndə gəlirdik. Yolumuz belə idi ki, biz ilk Xocalının Ballıca kəndindən, sonra Xənəzəkdən keçib Cəmilliyə gəlməli idik. Bizi Ballıca ilə Xənəzəkin arasında mühasirəyə aldılar. Onların içərisində Sumqayıt erməniləri də var idi. Guya bizdən qisas alırdılar. Sürücüyə kömək etdik, o, kəndə doğru üz tutdu. Mənimlə Elman adlı həmkəndlimi isə tutdular, apardılar Əsgəran polisinə. Bizi üç gün saxlayıb olmazın işgəncələr verdilər. Onlardan bizi buraxmaqlarını tələb edirdik, müqavimət göstərirdik, amma heç bir xeyri olmurdu. Beş-altı erməni bizə işgəncə vermək üçün birdən hücum edirdi. Sonra bizi buraxdılar - nəyin qarşılığında olduğunu bilmədik. Bizi Xənəzəkdə düşürdülər. O qədər zülmə məruz qalmışdıq ki, ayaqlarımız yerimirdi. İlk əsirliyim onda oldu.

Rayon əhalisi ilə daha çox onun ünsiyyətdə olduğunu bildirən müsahibimiz qeyd edib: “Kəndə ərzaq daşımaq üçün ərazidən çıxıb digər yerlərə üz tuturduq. Bu məqsədlər - həm ərzaq daşımaq, həm də qadınları, uşaqları kənddən təxliyə etmək üçün bizə “Zil” markalı avtomobil vermişdilər. Belə günlərdən birində - 1990-cı il dekabrın 15-də mən, bir neçə kənd sakini, Mikayıl Cəbrayılov və onun tabeliyində olan Arzu Əliyev adlı polis əməkdaşı ilə birlikdə kənddən çıxdıq. Mikayıl Cəbrayılovla digər polis əməkdaşı bizi qorumaq üçün yanımızda əyləşmişdilər. Yolda qarşımızı kəsdilər və avtomobilin ön hissəsinə atəş açdılar. Onlar 4 nəfər öndə əyləşənləri nişan almışdı. İlk açılan atəşdə güllə Arzunun başından dəydi. Gözümə şüşə doldu, əlimi üzümə tutdum. Gözlərimi açmadan Arzunu itələməyə başladım və çıxmağını tələb edirdim. Hərəkətsizliyi sezəndən sonra ona tərəf baxdım və vurulduğunu gördüm. “Zil”in yük yerində oturanları gülləbaran etdilər. Həmin vaxt kürəkənim Rövşən ayağından güllə yarası aldı. Əhməd adlı qohumumuz elə oradaca şəhid oldu. Həmin vaxt güllənin biri də mənim kürəyimə dəydi və huşumu itirdim. Bircə o yadımdadır, Mikayıl Cəbrayılov dedi ki, “Siz uzaqlaşın, uzaqlaşın”. “Zil”dən düşdü təkbaşına ermənilərə qarşı döyüşməyə başladı. Onu elə həmin yerdə 24 güllə ilə şəhid etdilər. Biz “Zil”in qapısından yerə yıxıldıq, məni sürüyərək çayın içi ilə dartıb aparmağa başladılar... Sonradan ermənilər bizi əsir götürüb Əsgərana apardılar. Dörd gün orada saxlanıldıq. İnsanları döyürdülər, məqsədləri bizi qorxutmaq idi. Bizə mütləq kənddən çıxmalı olduğumuzu bildirərək deyirdilər: “Gedəndə onlara da deyərsiniz, buralar bizimdir. Çıxın kənddən. İstəyirsiniz hamınızı öldürək?”.

1991-ci il dekabrın 15-də atışma səsləri eşidildiyini, işlədiyi mağazanı bağlayıb Dursun adlı rəisin yanına getdiyini deyən Ə.Məmmədov bildirib: “Onun yanında ratsiya var idi. Onu götürdü və əlaqə saxlamağa başladı. Parolla başa salmağa çalışırdı. Dedi ki, “Dolu yağır, dolu yağır”. Elə həmin vaxt anidən tezliyə bir erməni qoşuldu. Cavab verdi ki, “Ara, Mamed, dolu yoxe, bir azdan qar yağacaq”. Sonra başladı təhqirə. Aradan bir az keçmişdi mağazaya atəş açıldı. Mağazanın pilləkəni diametri böyük, qalın palıddan idi. BMP-nin mərmisinin düşməyi ilə pilləkən darmadağın oldu. Görünür, gecəgörmə cihazı ilə bizi izləyirmişlər. Sonra mən sağollaşıb və getdim. Ailəmi evdən çıxarıb bir az kənddən uzağa - yaxın qohumlarımızdan birinin evinə apardım. Səhərə qədər atışma davam etdi, texnika hərəkət edəndə artıq anladıq ki, “bu həna o hənadan deyil”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Basketbol üzrə Azərbaycan Kubokunda finalçılar müəyyənləşib

Yeni Kaledoniya Konqresinin nümayəndə heyəti Heydər Əliyev Mərkəzində olub

Kenquru Beynəlxalq Riyaziyyat Müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

Opera və Balet Teatrı İtaliyada milli klassik baletimizlə çıxış edəcək

Gürcüstanın Baş naziri: Arqumentsiz bəyanatlar hakim partiyanın qərarına yenidən baxılmasına əsas ola bilməz

Yüksək Liqa: “Azərreyl” finala yüksəlib

Rusiyadan idxal edilən dondurulmuş toyuq məhsulunda bakteriya aşkarlanıb

Zelenskinin iştirakı ilə Ukrayna-NATO Şurasının növbəti iclası keçiriləcək

Sergey Markov: Rusiya sülhməramlılarının Qarabağdan çıxarılması iki ölkə arasındakı razılaşmalara əsasən həyata keçirilir

“BDU məzunları” layihəsi çərçivəsində Aqil Abbasla görüş

Elektrik mühərrikli nəqliyyat vasitələrindən istifadənin təşviqi ilə bağlı Sərəncamdan irəli gələn tədbirlərə dair iclas keçirilib

Bilyard Federasiyasının prezidenti: Avropa çempionluğu tarixi nəticədir

Türkiyənin müxtəlif ölkələrlə qurduğu ilk diplomatik münasibətlərini əks etdirən kitab nəşr olunub

Parlamentdə sağlam ailə modelinin hüquqi aspektləri ilə bağlı dinləmə keçirilib

Şimali Makedoniya ictimaiyyəti Cənubi Qafqazdakı reallıqlar barədə məlumatlandırılıb

Rusiyalı deputat: Qarabağın Azərbaycana məxsus olması ilə bağlı artıq heç kim mübahisə etmir

Azərbaycanın AQEM-də 2024-2026-cı illər üzrə sədrliyinin mümkün prioritetləri və planları müzakirə edilib

® ABB-nin dəstəyi ilə ADA-da “Karyera Həftəsi”nə start verilib

Azərbaycan bilyardçısı: Avropa çempionu olmaq qürurverici hissdir

Milli Məclisdə Xəzər dənizinin Azərbaycana aid bölməsində süni torpaq sahələrinin yaradılması ilə bağlı qanun layihəsinin müzakirəsi olub

Elektron Təhlükəsizlik Xidməti məktəbliləri kibertəhlükəsizliyə dair məlumatlandırıb

Mer: Xarkov ikinci Hələbə çevrilmək təhlükəsi ilə üz-üzədir

Laçın hava limanı “Phoenix” hava hərəkətinə nəzarət sistemi ilə təchiz ediləcək

“Ana dilimiz və təhsil” layihəsi çərçivəsində 36 nömrəli tam orta məktəbdə tədbir

Tatarıstanla iqtisadi əlaqələrin inkişaf perspektivləri müzakirə edilib

ADNSU-nun tələbəsi karate üzrə dünya çempionu olub

Avropa çempionu olan Azərbaycan bilyardçısı Vətənə qayıdıb

“Qızıl Şah” çempionatında peşə məktəblərini təmsil edəcək komanda üzvlərinin seçim mərhələsi başa çatıb

Müəlliflərin əmlak hüquqlarının kollektiv əsasda idarəçiliyinə dair tədbir keçirilib

“Güclü cəmiyyətin zərif simaları” adlı layihə çərçivəsində görüşlərə başlanılır

Kişi voleybolçular arasında Azərbaycan çempionatının ilk finalçısı bəlli olub

Bakıda Rusiya kinosu günləri keçiriləcək

Türkiyədən Qəzzaya daha bir “yaxşılıq gəmisi” yola düşüb

Mingəçevir Dövlət Universitetində Beynəlxalq elmi konfrans keçirilir

Fransanın özünün timsalında “küskün” obrazı yaratmaq cəhdi gülüncdür - ŞƏRH

IRENA Assambleyasının 14-cü sessiyası panel iclasları ilə davam edir

UNEC-in rektoru buraxılış imtahanında 300 bal toplayan abituriyentlə görüşüb

Hematoloq: Qandurulaşdırıcılardan nəzarətsiz istifadə qanaxmalara səbəb ola bilər

Fransa Mayotda uğursuz əməliyyatdan sonra yenisini başlayır

Kənd təsərrüfatı nazirinin müavini Qusarda vətəndaşları qəbul edəcək

Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının rəhbər şəxsləri ilə əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

BMT: 1994-cü ildən bəri dünyada ana ölümləri 34 faiz azalıb

Daha dörd qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə edilib

“Cümhuriyyət məfkurəsi” kitabı çapdan çıxıb

Banqladeşdə yol-nəqliyyat qəzasında 11 nəfər ölüb

Mikroplastik orqanizmdə fizioloji dəyişikliklərin yaranmasına səbəb olur

Avropa İttifaqı ilə Orta Dəhlizin inkişafına dair görüş keçirilib

Fransa Azərbaycanın beynəlxalq hüququn prinsiplərinə uyğun fəaliyyətlərinə dözümsüzlük göstərir - RƏY

® “Rabitəbank” 2024-cü ilin 1-ci rübü üzrə maliyyə göstəricilərini açıqlayıb

Aİ ölkələrinin hərbi büdcələri son iki ildə 20 faiz artıb

Osman Mert: Türk dünyasında ümumı orfoqrafiya anlayışı formalaşmalıdır

Dövlət orqanlarında vakant inzibati vəzifələrin tutulması məqsədilə daxili müsahibə elan edilir

Yeni Kaledoniya Konqresinin nümayəndə heyəti Azərbaycan Dillər Universitetində olub

Şuşa şəhərinin “İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının gənclər paytaxtı” seçilməsi ilə bağlı fəaliyyət planı hazırlanacaq - SƏRƏNCAM

Şuşa şəhərinin 2024-cü il üçün “İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının gənclər paytaxtı” seçilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Abituriyentlər ixtisas seçərkən diqqətli olmalı, keçənilki ballara etibar etməməlidirlər – RƏY

İran vətəndaşının narkokuryerliyə cəlb etdiyi şəxs saxlanılıb VİDEO

Azərbaycan Avropa çempionatında 18 boksçu ilə təmsil olunacaq

Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Hərbi Hava Qüvvələrində taktiki-xüsusi təlim keçirilib VİDEO

Nigeriya COP29-da aktiv iştirak etmək üçün hazırlıqlara başlayır

UNICEF: Sudanda məktəbyaşlı uşaqların 90 faizi təhsil ala bilmir

Bəstəkarlar İttifaqında Xalq artisti Süleyman Ələsgərovun 100 illiyi qeyd olunub

BMT-nin İnkişaf Proqramının nümayəndəsi Azərbaycanda insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi ilə bağlı görülən işlər barədə məlumatlandırılıb

Peskov: Rusiya və Türkiyə prezidentləri arasında təmaslarda fasilə yoxdur

Beyləqanın Xocavənd qəsəbəsində 900 ağac əkilib

Fransa polisi Olimpiya Oyunları ərəfəsində insanları Parisdən təxliyə etməyə başlayıb

BMU ilə Varşava Texnologiya Universiteti arasında əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

Ukraynada ağır cinayətlər törədən erməni əsilli hərbçi 12 il həbs cəzasına məhkum edilib

Ermənistanın sərhəd təxribatları İrəvanın sülhdən uzaq olduğunu göstərir - RƏY

Nizami rayonundakı şirniyyat mağazasında istehlaka yararsız məhsullar aşkarlanıb

AMEA-da özbək ədəbiyyatı tarixinə dair monoqrafiya hazırlanır

AzMİU tələbəsi ABŞ-ın Kolumbiya Universitetində təhsil alacaq

Ankarada yeni “Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğətinin” təqdimatı keçirilib

Hemofiliya xəstəliyi zamanı Aptz dəyərinin yüksək olması müşahidə edilir

Yeni kaledoniyalı parlamentarilər Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatının mənzil-qərargahında olublar VİDEO

Çin “İpək yolu mükafatları” media müsabiqəsinin 2-ci mərhələsini elan edib

Azərbaycanın güləş yığmaları Avropa çempionatına hazırlaşır

Hemofiliya xəstəliyinin yaranma səbəbləri və dərəcələri hansılardır?

Bu il Qaxda 455 hektar sahədə tütün əkini proqnozlaşdırılır

YAP ilə Kuba Kommunist Partiyası arasında əlaqələrin perspektivləri müzakirə olunub

Şimal Tacı bürcündə yeni ulduz alışması gözlənilir

Paşinyan Tavuş bölgəsinin sakinlərini qismən razı sala bilib

“Şəkəri azalt, ömrünü uzat” kampaniyası çərçivəsində iri ticarət mərkəzlərində və supermarketlərdə stendlər qurulub

Qazaxda Aqrar Biznes Festivalı keçirilib

Qərbi Afrikada hər il təxminən 40 yeni epidemiya qeydə alınır

Azərbaycan Rəqəmsal İnnovasiyalar Sammiti və Kiberdiplomatiya üzrə Beynəlxalq konfransda təmsil olunur

Tarix Muzeyinin Vətən müharibəsi fondunda 3 min 328 inventar qeydə alınıb

Yeni kaledoniyalı parlamentari: Xalqımız Azərbaycanın dəstəyini yüksək qiymətləndirir

Gürcüstan parlamenti mübahisəli qanun layihəsini birinci oxunuşda qəbul edib

Paris yenidən siçovul axınına məruz qalıb

Bakıda “Disney”in məşhur animasiyalarının musiqi nömrələri səsləndiriləcək

“Paris-2024” Yay Olimpiya Oyunlarının startına 100 gün qalıb

Azərbaycan Dövlət Reklam Agentliyinin İdarə Heyətinin yeni sədri kollektivə təqdim edilib

Yer Günü münasibətilə Siyəzəndə 100-dən çox ağac əkilib

Naxçıvanda istehlakçılara 1,2 milyon manat ƏDV məbləği qaytarılıb

“Sabahın alimləri” XIII respublika müsabiqəsinin açılış mərasimi keçirilib YENİLƏNİB

Böyük Britaniyada tütünlə mübarizədə mühüm addım atılıb

Hikmət Hacıyev: Rusiya sülhməramlılarının Azərbaycan ərazisindən vaxtından əvvəl çıxarılması barədə hər iki ölkənin ali rəhbərliyi tərəfindən qərar qəbul edilib

Xəzər rayonunda silahlı şəxs saxlanılıb

Paytaxtda 26, bəzi yerlərdə isə 28 dərəcə isti olacaq