Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

QAN YADDAŞI

Xocalı soyqırımından... Xocalı Zəfərinə

Xocalı soyqırımından... Xocalı Zəfərinə

Bakı, 21 fevral, AZƏRTAC

Azərbaycanın Xocalı şəhəri XX əsrdə bir neçə dəfə erməni təcavüzünə məruz qalıb. 1905-1906-cı illərdə, 1917-1918-ci illərdə ermənilər Xocalıya hücum edərək bu yaşayış məntəqəsini viran qoyublar. 1992-ci ildə törədilmiş Xocalı soyqırımı isə təkcə azərbaycanlılara deyil, bütün bəşəriyyətə qarşı yönəlmiş bir cinayət oldu.

Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universiteti Redaksiya-nəşriyyat işi kafedrasının müdiri Qarabağ müharibəsi veteranı Knyaz Aslan söyləyib.

Kafedra müdiri deyib: “O zaman mən Bakı Dövlət Universitetində çalışmaqla yanaşı, sayı çox az olan mərkəzi qəzetlərlə əməkdaşlıq edir, çeşidli mövzularda məqalələr yazırdım. 1987-ci ildə ermənilər Qarabağı Azərbaycandan qoparıb Ermənistana birləşdirmək iddiasını qaldıranda mən daha çox Vətən yanğılı, Vətən ağrılı yazılar dərc etdirirdim. Əlbəttə, sovet rejimi zamanı, dövlət senzurasının mövcudluğu dövründə bu məqalələrin işıq üzü görməsi o qədər də asan iş deyildi. Budur, o dövrdə çap edilən “Azərbaycan gəncləri” qəzetinin 1991-ci il 9 aprel tarixli nömrəsi qarşımdadır.

Hələ Xocalı soyqırımından azı 10 ay əvvəl mən vətənpərvər oğul-qızlarımızın səsinə səs verib niyə haray qoparırdım? Kimi köməyə çağırırdım? Bəlkə də burada yazdıqlarım indi çoxlarına adi görünə bilər. Amma tarixin təkərini geriyə fırladaq. Söhbət sovet imperiyası dönəmindən gedir. Bu yazıdakı bəzi epizodlara nəzər salaq:

“Yollarımız erməni quldurlarının nəzarətindədir. Hamısı da təpədən-dırnağacan silahlıdır. Bu daşnak tör-töküntülərinin qarşısını alan yoxdur bəyəm? Nə qədər dözmək olar, axı?”

“Ermənilər işlərini çox ustalıqla qurur və başbilənlərimizi çaşdırmağı bacarırlar. İndi bircə nəfər də azərbaycanlı yaşamayan kəndlərimizi bax bu yolla əlimizdən çıxarırlar. Onlar 2-3 il əvvəl bizim yaşadığımız Həsənabad kəndini də beləcə “təmizlədilər... ”.

“Fevralın 14-də Ağdamdan Xocalıya gedən taksinin qarşısını erməni quldurları kəsir. Maşının işində beş-on günlük körpə, təzəcə ata-ana olmuş gənc var. Taksi sürücüsünün, cavan ata-ananın uzun-uzadı xahişinə məhəl qoymayan ermənilər: “O körpə bizim gələcək düşmənimizdir” deyirlər...”.

“...Fevral ayının 14-də Ağdamın Qaraağaclı qəbiristanlığı yaxınlığında Şuşaya gedən avtobusu erməni quldurları gülləbaran etmişdilər. 8 nəfər yaralanmış, 4 nəfər həlak olmuşdu. Şuşadan Gəncəyə gedib orada hərbi xidmətdə olan nəvəsi ilə geri qayıdan babanın səfəri qana dönmüşdü: həlak olanlardan ikisi nəvə və baba idi...”.

Knyaz Aslan vurğulayıb ki, paytaxt Bakıdan Xocalı rayonuna 375 kilometrlik məsafə olsa da, Moskvadan asılı vəziyyətdə qalan, mərkəzin göstərişləri ilə oturub-duran ozamankı respublika rəhbərliyi Azərbaycan torpağında azərbaycanlıları qorumaq üçün heç bir iş görə bilmədi. 1992-ci il fevralın 26-na keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri Xankəndi şəhərində yerləşən və Rusiyanın tabeliyində olan 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməyilə Xocalı şəhərində soyqırımı törətdilər. Bu soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirildi. 8 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirdi. Düşmən gülləsinə tuş gəlib yaralanan 487 nəfərdən 76-sı uşaq idi. 1275 nəfər Xocalı sakini əsir götürüldü, 150 nəfər itkin düşdü. Qana susamış erməni quldur dəstələri Xocalı əhalisini vəhşicəsinə qırmaqla kifayətlənmədilər. Onlar bəşəriyyətin nadir abidələrindən olan qədim tarixi abidələri, qəbiristanlıqları və s. yerlə-yeksan etdilər.

BDU-nun kafedra müdiri qeyd edib ki, o günlərdə Rusiyanın “Memorial” Hüquq-Müdafiə Mərkəzinin yaydığı məlumata əsasən, Xocalı yaşayış məntəqəsinin işğalı zamanı insan hüquqları kütləvi şəkildə pozulmuşdu. Xocalı faciəsi haqqında ABŞ, İngiltərə, Fransa, Türkiyə, Rusiya və digər ölkələrin aparıcı kütləvi informasiya vasitələri də müəyyən məlumatlar yayımlamışdı. Xatırladaq ki, Xocalı soyqırımı sonralar Ermənistanın prezidenti olmuş qaniçən Serj Sarkisyanın qanunsuz separatçı rejimin “özünümüdafiə qüvvələri komitəsi”nin rəhbəri olan dövrdə baş vermişdi.

“Amma cinayət cəzasız qalmır! Türk birliyinə qarşı birləşmiş düşmən qüvvələrinin ümidi puç oldu. Azərbaycan xalqını, türk millətini qətllərlə susdurmaq, müstəqillik yolundan döndərmək onlara nəsib olmadı. Azərbaycan mübarizələr savaşında hayqıraraq azadlıq ideyalarından bir an da geri çəkilmədi.

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Milli Məclis hər il fevralın 26-nı “Xocalı Soyqırımı Günü” elan etdi. Azərbaycan hökuməti və parlamenti erməni millətçilərinin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri cinayətlər, o cümlədən Xocalı soyqırımı haqqında həqiqətləri bütün miqyası və dəhşətləri ilə dünya dövlətlərinə və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq üçün ardıcıl tədbirlər gördü.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin göstərişi ilə hər il Xocalı soyqırımı genişmiqyaslı tədbirlərlə qeyd edilir.

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə 2008-ci ildən başlayan “Xocalıya ədalət” beynəlxalq kampaniyası çərçivəsində təqdimatlar təşkil edilir”, - deyə BDU-nun kafedra müdiri vurğulayıb.

Knyaz Aslan diqqətə çatdırıb ki, Xocalı soyqırımının dünyada tanınması Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilib. İndiyədək Xocalını tam səviyyədə qətliam kimi Pakistan və Sudan tanıyır. Meksika, Kolumbiya, Çexiya, Bosniya və Herseqovina, Peru, Panama, Honduras, İordaniya, Cibuti, Şotlandiya və Rumıniya isə bu faciəni parlament səviyyəsində qətliam kimi qiymətləndirir. 2012-ci il noyabrın 20-də Cibutidə keçirilmiş İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 39-cu sessiyasında Xocalıda törədilmiş cinayətləri soyqırımı kimi tanıyan qətnamə qəbul edilib. Bu günə qədər ABŞ-ın 23 ştatı Xocalını qətliam kimi tanıyan sənəd qəbul edib. Bundan başqa, Kanada, Meksika, İsrail, Moldova, Rusiya, İtaliya, Ukrayna, İndoneziya və başqa ölkələrin ayrı-ayrı dövlət və hökumət rəsmiləri, parlament üzvləri və ombudsmanları Xocalı faciəsinin bütün dünyanı sarsıdan bir soyqırımı olduğunu qeyd ediblər.

Türkiyə Xocalı soyqırımı ilə bağlı konfranslar, seminarlar, sərgilər, mitinq və yürüşlər səviyyəsində çox böyük fəallıq göstərir. Hələ 2016-cı ildə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan öz çıxışında vurğulayıb ki, "Xocalı qətliamı bütün bəşəriyyətin dərs çıxarmalı olduğu hadisədir.

“Xocalı şəhəri 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində separatçılardan tamamilə təmizləndi.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2023-cü il oktyabrın 15-də Xocalı şəhərində Azərbaycanın Dövlət Bayrağını ucaltmaqla soyqırımı qurbanlarının qanının yerdə qalmadığını, onların qisasının alındığını bir daha sübuta yetirdi, xalqımızın əyilmiş qəddini bir daha düzəltdi”, - deyə Knyaz Aslan fikrini yekunlaşdırıb.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

İsrailin İranın zərbələrinə cavabı müttəfiqləri ilə razılaşdırılacaq

Dövlət Sərhəd Xidməti Xüsusi Məktəbinin V sinfinə qəbul imtahanı keçirilir

DİM bu gün növbəti imtahanlar keçirir  

İordaniya hava məkanını müvəqqəti olaraq aviasiya uçuşları üçün bağlayıb

İsrail ordusunun nümayəndəsi: Raket və dronların əksəriyyəti zərərsizləşdirilib - YENİLƏNİB -5

İtaliyanın Baş naziri Avropada aşağı doğum səviyyəsindən şikayətlənib

BMT-nin Baş katibi İranın İsrailə hücumunu pisləyib

ABC: İran İsrailə 150-yə yaxın kamikadze dronla hücum edib

Britaniya qırıcıları İsrailin müdafiəsinə cəlb olunub

ABŞ Prezidenti Yaxın Şərqdə baş verən son hadisələri milli təhlükəsizlik komandası ilə müzakirə edəcək

İraq hava məkanını bağlayıb

Britaniyanın Baş naziri İranın İsrailə hücumunu qınayıb

İlin əvvəlindən Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti 10-dan çox kəşfiyyat şəbəkəsini ifşa edib

İsrail aprelin 14-də saat 00:30-dan 07:00-a qədər hava məkanını bağlayır

Media: ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin qırıcıları İraq və İordaniya səmasındadır

"Beşiktaş" baş məşqçisi ilə yollarını ayırıb

Qazaxıstan Prezidenti daşqınlar səbəbindən Astana Beynəlxalq Forumunu ləğv edib

“Baharın rəngləri” yaradıcılıq turnirinin yekun sərgisi açılıb

İngiltərə Premyer Liqası: "Mançester Siti" qalib gəlib, "Tottenhem" darmadağın olub

Nizami Gəncəvi adına Xankəndi şəhər məktəbinin məzunları 41 ildən sonra görüşüblər

Roma Papası Rəcəb Tayyib Ərdoğana dünyada sülh üçün göstərdiyi səylərə görə təşəkkür edib

Premyer Liqa: "Neftçi" "Araz-Naxçıvan"ı məğlub edərək ikinci pilləyə yüksəlib

“Young Lions Azerbaijan 2024” müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb

Şərq Ekspresi qatarları ilə Türkiyədə 3 ayda 35 mindən çox turist səyahət edib

Sidney şəhərindəki ticarət mərkəzinə bıçaqlı hücum nəticəsində 6 nəfər həyatını itirib

Quru Qoşunlarında birinci rübün yekunlarına dair iclas keçirilib

Həsirçi: Bu əl işlərinə maraq həddindən artıq azdır FOTO VİDEO

ATƏT sədri: Tərəflər Dnestryanı problemin sülh yolu ilə həllində maraqlıdırlar

Kürdəmirdə yol qəzası ölümlə nəticələnib VİDEO

Premyer Liqa: "Turan Tovuz" son dəqiqələrdə vurduğu qolla "Qəbələ"ni məğlub edib

Antalyada 23 saat davam edən təxliyə işləri başa çatıb

Filarmoniyada “Musiqi körpüsü” adlı konsert proqramı təqdim edilib

"Sabah" basketbol klubu ardıcıl ikinci dəfə müntəzəm mövsümün qalibi olub

FHN: “Maşın bazarı” adlanan ərazidə müxtəlif təyinatlı mağazalardan 4-ü yanıb

Üç xəzəryanı dövlətin sərhədçiləri Xəzərdə 60-dan çox brakonyer saxlayıblar

Tennis üzrə Azərbaycan birinciliyi başa çatıb

Britaniyanın enerji təhlükəsizliyi üzrə naziri istefa verib

Ərdoğan: Beynəlxalq müstəvidə əməkdaşlıq və koordinasiyaya ehtiyac var

Tbilisidə mitinq keçirilir

Türkiyədə dünyanın ən uzunmüddətli festivalına start verilib

Naməlum şəxs Sidneydəki ticarət mərkəzinin ziyarətçilərinə bıçaqla hücum edib, 5 nəfər ölüb VİDEO

Baş katib: İnanıram ki, yarımfinalda rəqib olan basketbolçuları keçərək, finala yüksələcəyik

Azərbaycan məktəbliləri Çində Beynəlxalq Mendeleyev Olimpiadasında iştirak edəcəklər

Kürdə batan altı yaşlı uşaq və atasının axtarışları davam edir VİDEO

“Maşın bazarı”nda mağazada baş vermiş yanğın söndürülüb YENİLƏNİB

Ceyhun Bayramov UNESCO-nun baş direktoru vəzifəsinə namizədə Azərbaycanın tövsiyələrini təqdim edib

Lisenziya turniri: Yarımfinala vəsiqə qazanan Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi Niderlanda məğlub olub YENİLƏNİB

Gəncədə “Əsgərə məktub” layihəsi təşkil edilib

Şuşa Teatrında “Bəla” tamaşasının premyerası olacaq

Luis Alberto mövsümün sonunda Roma klubunu tərk edəcəyini açıqlayıb

Türkiyə qlobal nəqliyyat və logistika sektorunda 11-ci yerdədir

Gəncə Dövlət Filarmoniyasında "Xalqın mədəni sərvəti" adlı tədbir keçiriləcək

Premyer Liqa: “Araz-Naxçıvan” “Neftçi”yə, “Turan Tovuz” “Qəbələ”yə qarşı

Bakıda bağlı qapı arxasında köməksiz qalmış 3 və 5 yaşlı uşaqlar xilas edilib VİDEO

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı: Şərq cəbhəsində vəziyyət daha da gərginləşib

Bu ilin üç ayında DSMF-nin gəlirləri 1 milyard 673 milyon manat olub

Sabah havanın temperaturu 25 dərəcəyədək yüksələcək

Gəncədə evdə yanğın olub, ölən var

Dubay Beynəlxalq Hava Limanı dünyanın ən bahalı aeroportu hesab olunub

Şərurda avtomobil aşıb, sürücü xəsarət alıb

MN: Hərbi qulluqçuların döyüş və mənəvi-psixoloji hazırlığı yüksək səviyyədədir

Bu gün Ümumdünya Rok-n-Roll Günüdür

Norveçin səhiyyə naziri plagiat qalmaqalından sonra istefa verir

Antalyada baş verən kanat xətti qəzası nəticəsində kabinələrdə qalanların təxliyəsi davam edir VİDEO

Azərbaycan neftinin qiyməti 94 dolları ötüb

Səbail rayonundakı kafedən içərisində pul, üzük olan çanta oğurlanıb

BMT-də Azərbaycanın təşəbbüsü ilə “VI Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu” üzrə birgə brifinq keçirilib

Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi Kollecinə tələbə qəbulu davam edir

Dünya birjalarında neft bahalaşıb

Azərbaycanın bədii gimnastı beynəlxalq turnirdə qızıl medal qazanıb

“Neftçi” “Araz-Naxçıvan”la oyuna itkilərlə çıxacaq

DİN: Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 31 nəfər saxlanılıb

Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi təsnifat turnirində növbəti oyununa çıxacaq

Fransa terrorçu simasını gizlədə bilmir - RƏY

Azərbaycan Ordusunun mövqeləri yenidən atəşə tutulub

Səbail rayonunda onsəkkizmərtəbəli yaşayış binasına bitişik konstruksiya yanıb VİDEO

Keniyada ən azı 13 nəfər daşqınların qurbanı olub, 15 min nəfər təxliyə edilib

ABŞ-ın Memfis şəhərində polis və şübhəli şəxsin ölümü ilə nəticələnən atışma baş verib

Aİ komitəsinin sədri: Regionda sülh üçün konkret addımların atılmasının vaxtıdır

Delfin Pronk: Minaların təmizlənməsində Avropa İttifaqı Azərbaycanın ən böyük dəstəkçisidir

Muzeylər şəhəri Şəki Ramazan bayramı günlərində daha da canlanıb VİDEO

Almaniyada terror təhlükəsi səviyyəsi yüksəlib

Çinin xarici ticarəti 5 faiz artıb

Avstriya da öz vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırıb

İtaliyada su elektrik stansiyasındakı partlayışda ölənlərin sayı 7-yə çatıb

Böyük Britaniya və ABŞ metal ticarəti sahəsində Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

ABŞ Dövlət katibinin müavini Türkiyəyə səfər edəcək

“China Everbright Group”un sabiq rəhbəri mənimsəmə və rüşvət almaqda ittiham olunur

Bayden İranı İsrailə hücum etməməyə çağırıb

AFAD Antalyada baş verən kanat xətti qəzası ilə bağlı açıqlama verib

Kəlbəcərdə çayda batan Şirvan sakinin cəsədi dalğıclar tərəfindən çıxarılıb

Antalyada kanat qəzası olub, ölən və yaralananlar var

Gürcüstan parlamentinin sədri Qazaxıstan Prezidenti ilə Orta Dəhlizin perspektivlərini müzakirə edib

Naxçıvanda yol qəzası olub, xəsarət alanlar var

Lerikdə sel suları nəticəsində dağılan suötürücü borular bərpa olunub

Xalq rəssamı Qəyyur Yunusun “Sağ əlin sərvəti” adlı yubiley sərgisinin açılışı olub

Xaçmazda zəncirvari qəza olub, yaralananlar var VİDEO

Avropa birinciliyi: Azərbaycanın iki boksçusu finala vəsiqə qazanıb

Premyer Liqa: XXX turun açılış oyununda qalib müəyyənləşməyib

Ermənistanda baş vermiş avtomobil qəzasında 4 hərbçi həlak olub