Yaponiya fəlakətinin 3 ayı tamam olmuşdur
Tokio, 12 iyun (AZƏRTAC). İyunun 11-də Yaponiyada baş vermiş təbii fəlakətin üç ayı tamam olmuşdur. Faciədən kifayət qədər vaxt keçməsinə baxmayaraq, yeraltı təkanlar yüksək texnologiyaların vətəni sayılan bu ölkəni hələ də titrətməkdə davam edir.
Yaponiya qanunlarına əsasən, faciədə itkin düşənlərin sayı həlak olanların sayına əlavə edilmiş və bu rəqəm 27 mini keçmişdir.
İyunun 11-də faciə qurbanlarının xatirəsi bütün ölkədə bir dəqiqəlik sükutla anılmışdır. Baş nazir Naoto Kan faciənin baş verdiyi ərazilərə gedərək burada aparılan bərpa işləri ilə bir daha yerində tanış olmuş, bu istiqamətdə fəaliyyətin sürətləndirilməsinə həsr edilmiş müşavirə keçirmişdir.
Bununla yanaşı, Yaponiyada hələ də yeraltı güclü təkanlar qeydə alınır.
Özünün qədim adət-ənənələrinə sadiqliyi və müasir inkişafı ilə çoxları üçün müəmmalar diyarı kimi tanınan Yaponiya iyunun 11-də yerli vaxtla saat 14:46-da (Bakı vaxtilə saat 10:46) martın 11-də baş vermiş ilk təkanın qeydə alındığı vaxtda bir dəqiqəlik sükutla faciədə həlak olanlarla vidalaşmışdır. Hələ də dünyanın nəzərinin dikildiyi bu ölkənin telekanalları qaçqınların müvəqqəti yerləşdikləri binaları, ziyan çəkmiş rayonlardakı vəziyyəti - xüsusən də sunaminin yer üzündən demək olar ki, tamamilə sildiyi Miyaqi prefekturasının İsinomaki şəhərini göstərmişdir. Sükut dəqiqəsində həmin şəhərin faciədə sağ qalmış sakinləri həlak olanların xatirəsinə ehtiramlarını bildirmişlər.
Bu il martın 11-də Yaponiyanı lərzəyə salmış 9 ballıq zəlzələ və onun nəticəsində yaranmış nəhəng sunami bir neçə dəqiqə ərzində 500 kvadratkilometrdən artıq ərazini öz cənginə almışdı. Yalnız faciədən iki həftə sonra müəyyən edilmişdir ki, dalğaların maksimal hündürlüyü 30 metrə çatmışdır. Nəhəng dalğalar hətta böyük gəmiləri belə evlərin damına atmışdı. Təxminən 160 mindən çox insan evsiz qalmış və onların öz əvvəlki həyatlarını nə vaxt tam bərpa edəcəklərini söyləmək çətindir.
Son məlumatlara əsasən, həlak olanların sayı 13 min 100 nəfər, itkin düşənlərin sayı isə 14 min 337 nəfərə bərabərdir. Həlak olanların ən çox hissəsi Miyaqi, Fukusima və İvate prefekturalarındadır. Onların 55 faizindən çoxunu yaşı 65-i keçmiş yaponlar təşkil edir. Faciə nəticəsində 18 prefekturadan 4646 sakin müxtəlif dərəcəli xəsarət almışdır.
Yaponiya qanunlarına əsasən, itkin düşənlər üç ay həmin statusu daşımış, yalnız bu müddət başa çatdıqdan sonra onlar həlak olmuş sayılmışlar.
Qeyd edək ki, artıq bütün dünyada nüvə kabusu kimi tanınan “Fukusima-1” AES-in yaydığı radiasiya axtarış işlərini olduqca çətinləşdirirdi. Zəlzələnin, ardınca da baş vermiş sunaminin vurduğu zərbə nəticəsində bu stansiyada reaktorların soyuducu sistemi sıradan çıxmış, nəticədə yanğın və partlayışlar baş vermişdir. Stansiyanın 20 kilometrlik radiusunda insanlar təxliyə edilsə də, ətraf ərazidəki suda, torpaqda və canlılarda yüksək radiasiya qeydə alınmışdır. Yalnız hadisədən 2 aydan çox vaxt keçdikdən sonra stansiyanın operatoru olan TEPKO şirkəti etiraf etmişdir ki, AES-dəki 1, 2 və 3 nömrəli reaktorlarda nüvə yanacağı tamamilə ərimişdir.
Hazırda “Fukusima-1”-də qəza işləri davam etdirilir. “Tokio enerji şirkəti”nin mühəndisləri hər gün stansiyanın enerji bloklarına azot vurmaqda davam edirlər. Bu, orada toplanmış hidrogenin partlaması təhlükəsini minimuma endirir. Lakin qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılması barədə danışmaq hələ tezdir. Yarımdağılmış reaktorların altında 60 min tondan artıq yüksəkradiasiyalı su yığılaraq qalmışdır. Okeana axan radiasiyalı suyun qarşısı alınsa da, atmosferə radiasiya yayılması davam edir.
Fəlakət nəticəsində dəymiş zərər 300 milyard dollardan çox hesablanır. Bu, ölkənin hakimiyyət strukturlarının hesabladığı rəqəmdir. Dağıntıların həcmi insanı heyrətə salır. Rəsmi mənbələrin verdiyi məlumata əsasən, təbii fəlakət 150 mindən artıq tikilini tam və ya qismən dağıtmışdır, Honsü adasının şimal-şərq hissəsində bir çox liman şəhərləri yer üzündən silinmişdir, fermer təsərrüfatlarının böyük əkin sahələri su altında qalmışdır. Material itkisinin təxminən 90 faizi fəlakətdən daha çox ziyan çəkmiş Miyaqi, İvate və Fukusima prefekturalarının payına düşür.
Bundan əlavə, radioaktiv sızmanın qeydə alındığı “Fukusima-1” AES-də baş vermiş qəza nəticəsində dəymiş zərər 11 trilyon yen (təxminən 133 milyard dollar) hesablanır.
Eyni zamanda, Yaponiyada yeraltı təkanlar bu gün də davam edir. Yüksək seysmik fəallıq fasiləsiz olaraq özünü göstərməkdədir. Martın 11-dən sonra beş yüzdən artıq 5 ballıq zəlzələ qeydə alınmışdır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu fəallıq hələ uzun müddət davam edəcəkdir. Aprelin 7-də Honsü adasının şimal-şərqində baş vermiş 7,1 bal gücündə növbəti zəlzələ nəticəsində 5 nəfər həlak olmuş, 280-dən artıq sakin müxtəlif dərəcədə yaralanmış, böyük dağıntılar qeydə alınmış, bir sıra atom enerjisi obyektlərində, o cümlədən “Hiqasidori” və “Onaqava” AES-lərdə ştatdankənar vəziyyət elan edilmişdi.
Lakin bütün bu təbii fəlakətlər yapon xalqının əzmini qıra bilməmişdir və ölkədə faciənin nəticələrinin aradan qaldırılması istiqamətində işlər sürətlə davam etdirilir. Atom enerjisindən daha təhlükəsiz istifadənin təmini məqsədi ilə araşdırmalar davam etdirilir. Tarixi təcrübə, yapon xalqının zəhmətsevərliyi, faciə zamanı nümayiş etdirdiyi səbir və təmkin deməyə imkan verir ki, bu misilsiz təbii fəlakətin vurduğu ziyan da tezliklə aradan qaldırılacaqdır.
Vüqar Ağayev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Tokio
Bölmənin digər xəbərləri
