Bakı, 20 noyabr, AZƏRTAC

Həyat insana verilən ən qiymətli hədiyyə olsa da, bəzən bu hədiyyə ilə necə başa çıxmaq, ona necə yanaşmaq sualları insanı cavabsızlıq və kortəbii yaşam strategiyası ilə üz-üzə qoyur. Müasir cəmiyyətdə “yaşamaq uğrunda mübarizə” ideyası çox vaxt məqsədli, hədəfyönümlü yanaşmalarla əlaqələndirilir. Uğura, maddi və ya mənəvi hədəflərə çatmağa, şəxsi inkişafı təmin etməyə fokuslanmış mübarizə anlayışı çox zaman bizə həyatın məqsədini aydınlaşdıran və bir mənəvi dəyər üzərində qurulmuş məqsəd qoymağa şərait yaradan bir mövzu kimi təqdim edilir. Lakin bu yanaşma həyatın həqiqətini və insanın daxili emosional ehtiyaclarını nəzərə almadan bəzən psixoloji təzyiqə, narahatlığa və tükənməyə gətirib çıxara bilər. Mübarizə və məqsəd qoyma, əlbəttə, vacibdir, amma bu mübarizənin sağlam yollarla aparılması həm uğuru, həm də daxili balansı təmin edəcəkdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər beynəlxalq dərəcəli təlimçi, şəxsi inkişaf üzrə kouç İlahə Adilin “Yaşamaq uğrunda mübarizə: psixoloji təzyiqi azaltmaq və hədəfə çatmanın sağlam yolları” mövzusunda məqaləsində yer alıb.

Bu məqalə hədəflərə çatmaq uğrunda mübarizəni sağlam emosional və psixoloji yollarla necə aparmaq barədə düşünməyə və bu mübarizənin həyatımıza mənfi təsirlərini düzgün anlamamağımızın potensial zərərlərini araşdırmağa yönəlir.

I. Yaşamaq uğrunda mübarizə: sağlam mübarizə və zərərli təzyiqin fərqi

Hədəflər qoymaq və məqsədlərə çatmaq üçün mübarizə aparmaq həyatın təbii bir hissəsidir. Lakin mübarizənin hansı şəkildə aparılacağı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Mübarizə aparmaq insanın həyatına enerji qatmaq, məqsədli olmasına səbəb olmaq və şəxsiyyətinin inkişafını təmin etmək üçün müsbət bir yanaşma ola bilər. Lakin “yaşamaq uğrunda mübarizə” yanlış anlaşılarsa, bu, insanı yalnız məqsəd uğrunda səy göstərməyə və həddindən artıq təzyiq altında çalışmağa yönəldə bilər.

Sağlam mübarizə məqsədə doğru irəliləməyi təmin edərək, daxili sülhü və emosional sağlamlığı qorumağa, lazımlı motivasiyanı təmin edərək daxili dünyanızı hüzurlu halda qorunub-saxlanılmasına yönəlib. İnsanların həyatında qarşılaşdıqları streslər, təzyiqlər və ümumi narahatlıqlar nəticəsində inkişaf edən psixoloji təzyiq uzun müddət davam edərsə, fiziki və emosional tükənməyə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən hədəflərə çatmaq uğrunda mübarizənin düzgün idarə olunması böyük əhəmiyyət daşıyır.

II. Psixoloji təzyiqin mənfi təsirləri: stres və yorğunluğun artması

Yaşamaq uğrunda mübarizə yalnız hədəfə çatmaq istəyini deyil, həm də bu hədəflərə çatmaq üçün çətin və bəzən sərt şəkildə mübarizə aparmaq arzusunu özü ilə gətirir. Mübarizə apararkən insanlar bəzən öz daxili ehtiyaclarını nəzərə almadan yalnız “uğura” fokuslanırlar və bu, böyük psixoloji təzyiq yaradır.

Bu təzyiqin bir neçə mənfi təsiri ola bilər:

1. Fiziki və emosional yorğunluq: Mübarizənin davamlılığı insanın enerjisini tükəndirə bilər. İnsan hər zaman yeni hədəflər müəyyən edir və onları yerinə yetirməyə çalışır, lakin hər zaman nəticə əldə etməkdə çətinlik çəkərsə, bu, yorğunluğa və ümumi əzilməyə səbəb ola bilər.

2. Mənasızlıq və boşluq hissi: Hədəfə çatmaq hər zaman gözlənilən məmnuniyyəti gətirmir. Bəzən insanlar hədəflərə çatdıqdan sonra həyatda bir mənasızlıq hissi yaşamağa başlayırlar. Bu, mübarizənin yalnız məqsəd üzərində qurulmasından və həyatın sadə, gözəl anlarını qaçırmaqdan qaynaqlanır. Sonda isə insan bütün bu qaçışın mənasız olduğunu anlayıb nəinki gələcək uğurlarında, eyni zamanda, indiki hədəf və uğurlarından da imtina edə bilər. Buna psixologiyada “Liderin süqutu” deyilir. Çin fəlsəfəsində belə anlam var, “Önəmli olan hədəfin özü deyil, hədəfə doğru gedən maraqlı və dolğun həyat parçasıdır”.

3. Təzyiq və mükəmməllik sindromu: Uğura gedən yolda insanların özlərinə və başqalarına qarşı yüksək tələblər qoyması, “mükəmməl” olma təzyiqi yaradır. Bu təzyiq özünü daim daha yaxşı etmək istəyinə gətirib çıxarır və nəticədə psixoloji sağlamlıq problemləri, xüsusilə depressiya və anksiyete yarana bilər. Eləcə də mükəmməllik sindromu insanın ən böyük uğur potensialı olan Yaradıcılığı məhv edir.

III. Hədəfə çatmanın sağlam yolları: emosional və psixoloji balansı qorumaq

Hədəflərə çatmaq məqsədyönümlü mübarizənin təbiətində olsa da, bu mübarizənin necə yönəldildiyi çox önəmlidir. Psixoloji təzyiqi azaltmaq və hədəflərə sağlam yollarla çatmaq üçün bir neçə prinsipi nəzərə almaq vacibdir:

1. Daxili sülh və həyatın sadə anlarını dəyərləndirmək: Hədəflərə doğru gedərkən, hər bir anı qiymətləndirmək və sadə gözəllikləri görmək vacibdir. Həyatın təbii axışını qəbul etmək, məqsədə çatmaq yolunda yalnız nəticəyə deyil, həm də yolun gətirdiyi təcrübələrə dəyər vermək lazımdır. Bu yanaşma ilə hədəflərə çatmağın özü qədər, yolun özü də mənalı və öyrədici olacaq.

2. Məqsədin arxasında mənanı axtarmaq: Hədəflərə çatmaq yalnız “uğur” əldə etmək üçün deyil, həm də bu hədəfin arxasında duran mənanı tapmaq üçün olmalıdır. İnsanlar yalnız hədəflər qoymaqla qalmamalıdır, həm də bu hədəflərin onlara nə qazandıracağı və necə həyatlarını daha mənalı edəcəyi barədə düşünməlidirlər. Daxili məqsədlər daha çox xarici məqsədlərə yönəldikdə həyatda mənasızlıq hissi yaranar.

3. Dəstək və sosial əlaqələr: Adətən hədəflərin təkbaşına həyata keçirilməsi çətin və bəzən də mümkünsüzdür. Hədəfə gedən yolda düzgün komandanın yığılması, eləcə də yaxın çevrəmizin dəstəyini görüb, anlayıb qəbul edilməsi uğurumuzun əsas hissəsidir. Sosial əlaqələr, psixoloji təzyiqi azaltmağa və insanların özlərini daha az yalnız hiss etmələrinə kömək edir.

4. Səhv və çətinliklərdən dərs çıxarmaq: Hədəfə gedən yolda səhvlər və çətinliklər qaçınılmazdır. Bu zaman bu təcrübələrdən dərs çıxarmaq, inkişaf etmək və özünü anlamaq vacibdir. Mübarizənin məqsədi yalnız çətinlikləri aşmaq deyil, bu çətinliklərdən böyümək və inkişaf etməkdir.

Yaşamaq uğrunda mübarizə çox zaman yanlış anlaşılır. Hədəflərə çatmaq üçün göstərilən mübarizə təbliğatı, sağlam emosional və psixoloji yanaşmalarla təhlil edilmədikdə insanı tükəndirə və daxili mənasızlıq hissi ilə qarşılaşdıra bilər. Hədəfləri izləyərkən daxili rifahı qorumaq, yalnız uğuru düşünməmək və həyatın hər anını dəyərləndirmək lazımdır. Həyatın həqiqi məqsədi yalnız mübarizə deyil, həm də sadə və gözəl anlardan zövq almaq və öz daxili dünyamızla harmoniyada yaşamaqdır.

Hədəflərinizi seçərkən və həyatın çətinlikləri ilə mübarizə apararkən psixoloji təzyiqi azaltmaq, mübarizəni düzgün şəkildə yönləndirmək və daxili sülhü qorumaq sizə uğur qazanmaqla yanaşı, eyni zamanda, həyatınızın daha mənalı və sülh dolu bir təcrübə olduğunu anlamağa imkan yaradacaqdır.