Azərbaycan qlobal nüvə təhlükəsizliyinin qorunmasına böyük töhfələr verməkdədir
Bakı, 3 aprel (AZƏRTAC). Terrorizm müasir dünyanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlər sırasındadır. Qloballaşma dərinləşdikcə terrorizmin əhatə dairəsi və tətbiq metodları da genişlənir. Hazırda müasir dünyanı narahat edən mühüm məqamlardan biri də qlobal nüvə terrorizmi riskinin mövcudluğudur. Bu riskin aradan qaldırılması böyük güclərin və beynəlxalq təşkilatların üzərinə mühüm məsuliyyət qoymuşdur. Odur ki, nüvə terrorizmi riski ilə bağlı vəziyyətin ciddiliyi beynəlxalq ictimaiyyəti, o cümlədən nüvə dövlətlərini sərt tədbirlər görməyə məcbur edir. 2011-ci ilin aprelində BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası nüvə terrorizmi ilə birgə mübarizəyə dair sənəd qəbul etmişdir. Yeddi dövlətin, o cümlədən ABŞ və Rusiyanın həmmüəllifi olduqları sənəd BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2004-cü ildə qəbul etdiyi 1540 nömrəli qətnaməsinə əsasən yaradılmış komitənin mandatını 10 il uzatmışdır.
Azərbaycan xalqı XX əsrdə erməni terrorizmindən çəkdiyi əziyyət və acıların nəticələrini hələ də yaşamaqda davam edir. Bununla bərabər, Ermənistandakı köhnəlmiş “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyasının qəzalı vəziyyətə düşməsi ölkəmiz üçün ciddi nüvə təhlükəsi yaratmışdır. Azərbaycan dövləti bu təhlükənin aradan qaldırılması üçün beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini zaman-zaman bu problemə yönəltmişdir. İstismar müddəti başa çatmış bu stansiya təkcə Azərbaycan deyil, region üçün böyük təhlükə mənbəyidir.
Azərbaycan əslində təkcə nüvə təhlükəsi ilə yox, həm də dinc məqsədlərlə istifadə olunan nüvə tullantılarının yaratdığı təhlükə riski ilə də üz-üzədir. İşğal altında olan Azərbaycan torpaqlarında Ermənistanın nüvə tullantıları basdırması, “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyasının radiasiyalı tullantılarını Araz çayı vasitəsilə Xəzər dənizinə axıtması inkaredilməz faktlarla təsdiqini tapmışdır. Təbii ki, bütün bu amillərin əsası fəal seysmik ərazidə yerləşən “Metsamor” AES-in fəaliyyətinin dayandırılması ilə bağlı qəti qərarın qəbul edilməməsi və Ermənistanın nüvə enerjisindən istifadə ilə bağlı beynəlxalq qanunlara məhəl qoymamasıdır.
Hələ 2012-ci il martın 26-da Koreya Respublikasının paytaxtı Seulda Nüvə Təhlükəsizliyi Sammitində çıxış edən Prezident İlham Əliyev demişdir: “...Bu yaxınlarda sunami nəticəsində Fukusima Atom Elektrik Stansiyasında baş vermiş dəhşətli qəzaya çox ciddi şəkildə yanaşılmalıdır. Azərbaycan Ermənistanın 1976-cı ildə fəaliyyətə başlamış və hazırda köhnəlmiş “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyasından olduqca narahatdır. “Metsamor” stansiyası bütöv region və yaxınlıqda olan qonşular üçün potensial fəlakət mənbəyidir”.
2013-cü il martın 18-19-da Bakıda BMT-nin, Azərbaycan hökumətinin və İSESCO-nun təşkilatçılığı ilə “Terrorizmin qarşısının alınmasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilmişdir. Konfransda 50-dən çox ölkənin nümayəndələri, o cümlədən xarici işlər nazirləri və nazir müavinləri, 25-dək beynəlxalq təşkilatın - İSESCO, GUAM, MDB, Türkdilli Ölkələrin Əməkdaşlıq Şurası və digər qurumların baş katibləri, BMT, ATƏT, NATO və s. beynəlxalq təşkilatların rəsmiləri, habelə 30-a yaxın yüksək səviyyəli ekspert iştirak etmişdir. Bu konfransın təşkili bir daha Azərbaycan dövlətinin terrorizmə qarşı qəti mövqeyini ortaya qoymuşdur.
2014-cü il martın 24-25-də isə sülhsevər dünya nəzərlərini Niderland Krallığının Haaqa şəhərində keçirilən III Nüvə Təhlükəsizliyi Sammitinə yönəltmişdi. Sammitin nüvə təhlükəsizliyi ilə bağlı qəbul edəcəyi qərarlar diqqətlə izlənilirdi.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Sammitdəki çıxışında artıq istismar müddətini başa çatdıran “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyasının yaratdığı təhlükədən bir daha danışaraq demişdir ki, bu stansiya bütün region və yaxın qonşular üçün böyük təhdiddir. Oradakı hər hansı qəzanın nəticələri faciəli olacaqdır. Lakin beynəlxalq narahatlığı aradan qaldırmaq və bu stansiyanı bağlamaq əvəzinə, Ermənistan həmin Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyətini 2026-cı ilə qədər davam etdirmək qərarına gəlib, baxmayaraq ki, o, yüksək seysmik zonada yerləşir və köhnəlmiş, olduqca təhlükəli texnologiyaya əsaslanır.
Prezident İlham Əliyev Haaqa Sammitindəki çıxışında və Sammit çərçivəsində keçirdiyi görüşlərdə diqqəti təcavüzkar Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin Azərbaycanda yaratdığı acı nəticələrə, “Dəniz Təhlükəsizliyi Strategiyası”nda nüvə və digər kütləvi qırğın silahlarının daşınması və yayılmasının qarşısının alınması məsələlərinə, qlobal nüvə təhlükəsizliyi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatların, o cümlədən BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qərar və qətnamələrin yerinə yetirilməsinin vacibliyinə yönəltmişdir.
Bu Sammitdə Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli mövqeyi bir daha bəşəriyyətin qlobal nüvə təhlükəsizliyinin qorunmasına Azərbaycan dövlətinin böyük töhfələr verdiyini dünya ictimaiyyəti qarşısında nümayiş etdirmişdir.
Sabir Şahtaxtı
AZƏRTAC-ın müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
